Breivik's geestesgesteldheid

Eind november stelden twee Noorse psychiaters vast dat Anders Breivik aan 'paranoïde schizofrenie' lijdt. Deze bevinding werd, in zekere zin, gevolgd door een beoordelingscommissie die aangaf  en 'geen aanleiding tot opmerkingen' te hebben. Als de rechtbank deze opvattingen zou volgen, zou Breivik in een inrichting worden opgenomen, en niet berecht. Dat dat gebeurt, staat nog niet vast: er zijn, ook in Noorwegen, nogal wat vragen, over de beoordeling van Breivik's geestesgesteldheid. Rechtbank en aanklagers beraden zich nu over de situatie, onder meer over de vraag of er reden is tot een nieuw onderzoek.

Breivik bereidde zijn daden jarenlang en zeer planmatig voor, en schreef over die periode een heel uitgebreid manifest, dat ik de dag na de aanslag las en niet de indruk wekte afkomstig te zijn van een psychisch gestoord brein. De voorzitter van die beoordelingscommissie destijds over die mogelijkheid:


"In July, Dr. Rygnestad said that a psychotic person typically struggles to perform even simple tasks like driving a car, and that the meticulous planning and skills required for Mr. Breivik's attacks spoke against psychosis."

Na het advies van de twee psychiaters in november antwoordde hij op vragen naar die opvatting:

On Tuesday, Dr. Rygnestad told AP that his earlier comments were based on “secondary information” and that a person's mental state can only be determined through in-depth analysis. He said he had not read the full report yet. But he maintained his assertion that psychotic people typically aren't able to carry out complex tasks that require intricate planning.

“Usually not. Then again, unusual things also happen,” he said."


Dat rapport is overigens niet openbaar, maar inmiddels lekte wel een samenvatting uit, in het Noors - zie hier voor een Engelstalige bespreking daarvan.

Die samenvatting is niet bijzonder overtuigend. Tuurlijk, Breivik's bedrijfje was failliet gegaan (naar eigen zeggen had hij er nog wel aardig wat geld aan overgehouden, maar minder dan gepland), hij had een moeizame verhouding met zijn moeder (dan weer te close, dan weer teruggetrokken), hij kijkt wat raar en knippert weinig met zijn ogen. Maar de hoofdzaak is dat hij van mening is dat zijn vaderland bedreigd wordt door islamisering, er mogelijk een derde wereldoorlog op komst is en dat een deel van zijn landgenoten - het linkse deel, namelijk - meewerkt aan het verraad dat daar toe zal leiden. Daarnaast meent hij zelf voorbestemd te zijn in verzet te komen, heeft het over een Orde van Tempeliers en wil streven naar etnische zuiverheid.

Het geval-Breivik kan op twee manieren verkeerd worden afgedaan. Eén, 'niks moeilijke jeugd gehad, opsluiten die man'. Twee, 'wie er een dergelijk vreemd wereldbeeld heeft, moet wel geestesziek zijn'.

Breivik's opvattingen, die de psychiaters zo wonderlijk voorkomen, zijn één op één afkomstig van Robert Spencer, Pamela Geller, Bat Ye'or, Fjordman en de weblog Gates of Vienna, en vallen naadloos samen met die van PVV-ideoloog Martin Bosma. Het is een bizarre ideologie, maar niet op voorhand geestesziek. De megalomane ideeën zijn eigen rol in het verzet tegen 'islamisering' zijn vreemd, maar zijn ze wezenlijk anders dan die van Radovan Karadzic die de christelijke Serven wilde redden uit de klauwen van moslims, of die van Osama, die de moslims wilde bevrijden van de kruisvaarders?

Het komt mij voor dat een strak psychiatrische, dus medische beoordeling aan moet tonen dat Breivik 'paranoïde schizofreen' was en dus volledig ontoerekeningsvatbaar gedurende een groot aantal jaren, en dat zonder er zijn ideologie bij te halen. Anders dreigt zijn politieke inspiratie psychiatrisch te worden wegverklaard, dat zou de slachtoffers onrecht doen en zijn geestverwanten te makkelijk te laten wegkomen.

Lik op stuk

Ik hou niet zo van oudjaar, niet van vuurwerk dat knalt en zeker niet van jongetjes die er mee gooien.

Maar de regeling dat het openbaar ministerie zonder rechterlijke tussenkomst straffen tegen vuurwerkvandaaltjes gaat uitdelen deugt niet. Een advocaat zei vanavond op het journaal iets als 'een dergelijk systeem bestaat eigenlijk nergens op de wereld'.

Dat klopt niet. Het systeem bestaat in heel veel landen. Het heet politiestaat.

Transavia

Peter Breedveld doet vermakelijk verslag van leed hem door KLM aangedaan, en dat deed me denken aan aanverwante ervaringen met Transavia.

Vorig jaar rond een uur of vier 's nachts in vertrekhal 3. Drie personen met drie koffers, thuis netjes en zorgvuldig gewogen, samen 59 kg. Nauwelijks verstaanbare medelander nam zelfgeprint boardingpass in ontvangst, checkte eerste twee stuks bagage in, verdwijnen op de band, en stelde na de derde koffer 3 kg overgewicht vast. Dat is dus voor de passagier niet meer na te gaan of tegen te spreken.

Ik bood aan die 30 euro te betalen, maar dat kon daar niet. Moest ergens tussen balie 18 en 19 in vertrekhal 2, ongeveer een kilometer lopen. Euroinzamelpunt was niet te vinden, en ik liep een kilometer terug naar hal 3. Medelander inmiddels vertrokken, en een groepje groene dames bij de assistance balie zei dat de euro's moeten worden ingeleverd bij een kantoortje aan de westkant van hal 2.

Even tussendoor: onze boardingpassen waren in beslag genomen, en dat is erg raar: volgens een nieuw systeem moet/kan je je stoelen thuis uitzoeken en je boardingpas zelf printen. Transavia nam dus een op mijn eigen printer geprint papier in beslag. Alsof een pompbediende je autosleutels afpakt vanwege een meningsverschil over de prijs van een pakje kauwgom.

Dat kantoortje aan de westkant van hal 2 bestond dus ook niet, maar bleek na enig zoeken en vragen een KLM-loket achterin diezelfde hal (dat is aan de oostkant). Ik vroeg die dame of ik bij haar een klacht kon indienen, maar - U raadt het al - daarvoor moest ik weer een kilometer terug naar hal 3. Inmiddels, na een halve marathon van diverse kastjes naar muren, op en neer van vertrekhal 3 naar 2,  leek het beter maar eens de gate op te zoeken.

Op het vakantieadres mailde ik een welluidende klacht via de website van Transavia, die keurig een nummer kreeg, maar waarop geen bevestiging kwam, en ook nooit antwoord.

Dat zelf printen van boardingpasses is ook een systeem van niks, overigens. Ik ben nogal lang, en al decennialang vraag ik aan de balie om een langebenenstoel. Dat lukte bijna altijd. Bij het online je stoel uitzoeken zijn is de leg space altijd al vertrokken, en in het vliegtuig blijken die stoelen dan door dwergen bezet te worden. Hoe kan dat?

Wie Transavia, of Ryanair of wat ook, zelf kiest weet waar hij aan begint. Maar wie gewoon een reis boekt bij een tour operator die zelf geen vliegtuigen heeft wordt automatisch op Transavia gezet, want er is geen andere charterfirma meer over.

Mijn oplossing is net even de grens over, naar Düsseldorf bijvoorbeeld, en Air Berlin. Geen gezeur, Duitse beleefdheid, en je krijgt nog gratis iets te eten ook.

Ne bis in idem

Nieuwe flinkheid. Het kabinet wil een strafzaak kunnen heropenen als zich 'zeer belastend nieuw bewijs' aandient. Bijvoorbeeld DNA.

Dit is in strijd met één van de oudste en mooiste beginselen van het recht, het ne bis in idem. Niet twee keer berechten voor dezelfde verdenking, om te voorkomen dat een aanklager keer op keer een verdachte lastig blijft vallen, ook na vrijspraak.

Het voornaamste probleem is dat bewijsmateriaal en het menselijk geheugen, inclusief dat van de verdachte zelf, over de jaren veroudert en minder betrouwbaar wordt. DNA bewijst nagenoeg nooit op zichzelf dat een verdachte schuldig is, daar is aanvullend bewijs voor nodig. DNA-sporen kunnen op allerlei manieren op allerlei plekken terecht komen. DNA is veel effectiever in het aantonen dat iemand een misdrijf niet gedaan kan hebben.

Woordvoerder Recourt (PvdA) wil alleen heropening als een voormalige verdachte zelf aangeeft het toch gedaan te hebben. Ook en vooral dat is een slecht idee. Eigenlijk is een bekentenis een onbruikbaar bewijsmiddel. Verschillende zaken (Puttense moordzaak, Ina Post) lieten dat zien. Bovendien: als het OM een ontkenning niet gelooft, waarom dan een bekentenis wel?

De kans dat dit soort herziening er toe leidt dat onschuldigen opnieuw door de grote belasting van een strafproces worden heengehaald, of daar jarenlang voor moeten vrezen, is veel groter dan de kans dat een vrijgesproken schuldige alsnog wordt veroordeeld.

Er is meer aanleiding van het OM eerst maar eens te verlangen zorgvuldiger met vervolging om te gaan, zodat niet langer onschuldigen voor de rechter komen of zelfs worden veroordeeld.

Wanneer is iets zeker?

Opwinding over mogelijke ontdekking van het Higgs-deeltje. Maar wanneer weten we zeker of het zo is? Bijvoorbeeld:

"Een deeltjeslab als CERN claimt pas een ontdekking bij een statistische zekerheid van meer dan 99,9999 procent. Daaronder is er hooguit sprake van 'aanwijzingen voor' (meer dan 99 procent) of 'suggestie van' (95 procent). In de regel vergroot meer meten de zekerheid over een bepaald effect; waarbij er dus een kans is dat het vermeende effect toch een toevallige uitschieter is geweest die gaandeweg weer uit zicht raakt."

In een andere natuurwetenschap, de klimaatkunde, ligt dat kennelijk heel anders; bijvoorbeeld in '... het meest recente IPCC-rapport, die [sic] uit 2007. Volgens datzelfde rapport is het nu ‘zeer waarschijnlijk’ (oftewel: meer dan 90% zeker) dat de aarde opwarmt door toedoen van de mens."

Elk regulier vakgebied, zelfs één in de sociale wetenschappen, verwerpt een hypothese bij een statistische waarschijnlijkheid lager dan 95%. De klimatologen vinden zichzelf blijkbaar iets bijzonders, maar die hebben dan ook The Cause.

Welke eurocrisis? (5)

Welke eurocrisis, of welke eurotop der -toppen, of: welk probleem werd er met deze top opgelost? If any. Hangt er vanaf wie of wat je leest.

De Amerikanen (eigenlijk allemaal) blijven verbijsterd naar dit verschijnsel kijken: 'het is alsof iemand die nog twee maanden te leven heeft denkt zijn probleem op te lossen door zijn 30-jarige hypotheek opnieuw te financieren', schreef iemand als comment bij Krugman.

De Britten denken dat Cameron hun soevereiniteit en hun belastinginkomsten dankzij de City hebben gered. Voor dat eerste is iets te zeggen, voor het tweede niet. De City zuigt de wereld financieel leeg, maar heeft first and foremost de economie van het Verenigd Koninkrijk zelf te gronde gericht. Dat de City aan banden wordt gelegd zou vooral ook in het belang van de Britons zelf zijn.

Rutte denkt dat hij Amsterdam als financieel centrum uit de klauwen van grote vriend Cameron heeft gered. Toe nou toch. ING (spreek uit: Ai-En-Dzjie) is een reusje op lemen voeten dat door Kroes onderuit is gehaald. ING, nu op zijn Nederlands, gaat binnenkort terug naar het antroposofische hoofdkantoor in Zuid-Oost dat ooit voor de Middenstandsbank werd gebouwd, en dat zegt eigenlijk alles. ABN-Amro is inmiddels nog onbeduidender dan ING. Rabobank? (gaap). Misschien is straks de meeste aardigheid nog te beleven aan Deutsche Bank, als ze tenminste ooit hun vacatures weten te vullen. (En voor spaarders de Nederlandse tak van het Zweedse Handelsbanken?).

Merkel denkt vermoedelijk dat ze de euro heeft gered door Duitse begrotingsdiscipline op te leggen aan het Middellandse Zee-gebied, en te vrezen is dat Jan Kees de J. dat ook gelooft, terwijl Sarkozy wellicht nog het meest gelijk heeft: uiteindelijk gaat de EU langzaam maar zeker door middel van MiFID II de City wurgen. Transactietaks, en aanverwant.

Opnieuw Amerika. Daar wordt gewezen op de paradox dat aan de zuidrand van de Middellandse Zee méér democratie ontstaat, terwijl de Europese Unie juist minder democratie oplevert. Niet-gekozen regeringen in Italië en Griekenland. Politici die zichzelf niet vertrouwen, het IMF dat te hulp wordt geroepen om 'gezellige onderonsjes' (dixit Rutte) te vermijden, een 'onafhankelijke' EU-commissaris voor begrotingszaken met hetzelfde doel.

Kortom, politici die zichzelf, elkaar en de democratie in het algemeen wantrouwen. De Europese Unie ten voeten uit.

Wouter Bos had het in P&W vanavond even over het 'kapot speculeren' van Italië. Dat is in elk geval taal die aangeeft waar het om gaat. Speculanten, hedgefunds en City versus politiek, democratie en ECB. Oorlog. En altijd te winnen voor de good guys en hun big bazooka (de geldpers zonder inflatierisico) tegen de tijd dat ze echt begrijpen waar het om gaat en wie de vijand is.

PS. Hier voor een genuanceerd en evenwichtig commentaar op wat er misschien toch bereikt is, op die zoveelste top.

PS2. Vandaag in twee kranten, hoe professor Arnoud Boot, eindelijk maar dan toch, tot het inzicht kwam dat er echt iets mis is met het financieel systeem. Mooi, beetje laat, jammer dat hij zich associeert met duurzaamheid en Klaas van Egmond, maar toch waardevol.

Vliegleed

Luchtiger onderwerpje, voor een keer. The Economist meldt dat beroemdheid Alec Baldwin ruzie kreeg met stewardessen van American Airlines omdat hij zijn iPad niet wou uitzetten. Baldwin begon vervolgens een twitteroorlogje.

Het blad geeft twee boeiende bewijzen voor de nutteloosheid van het electronicaverbod in vliegtuigen. Ten eerste zijn de apparaatjes niet, anders dan vloeistoffen en schoenen, verboden door anti-terrorisme autoriteiten (en er is ook nog geen geval bekend van enthousiaste gelovigen die proberen een vliegtuig te laten neerstorten door massaal hun iPad aan te zetten). Ten tweede gaan piloten, vooral die van United, nu zelf massaal over op de iPad voor hun kaartmateriaal - veel handiger dan papier.

Eerlijk gezegd zou ik niet eens weten hoe ik mijn Kindle uit zou moeten zetten. Verder dan standby komt hij nooit, volgens mij. Ik kocht hem om te vermijden dat we weer overgewicht zouden moeten betalen vanwege een overdaad aan vakantieboeken. Dat overkwam me bij Transavia.com, waar een weinig verstaanbare medelander er in slaagde van 59 kg bagage 62 te maken en dertig euro in rekening bracht. Dat kon niet ter plekke betaald worden, dus moest ik rond vier uur 's nachts twee keer op en neer lopen van vertrekhal 3 naar 2, en dat is een heel eind.

Het verhaal is nog veel langer, maar ik diende in elk geval een zeer welsprekende klacht in via het daartoe aangewezen onlineformulier, waarop ik nooit een bevestiging kreeg, laat staan een antwoord. Ik reis dus sindsdien met Air Berlin vanaf Düsseldorf, en daar krijg je aan boord nog iets gratis te eten ook.

Er is, kortom, geen slechter vliegmaatschappij dan chartermonopolist Transavia. En het is heel merkwaardig dat we ons allemaal zo gelaten door de desbetreffende firma laten mishandelen en oplichten.

Ook merkwaardig dat iedereen zich maar schikt in wonderlijke ge- en verboden als dat electronicaverbod. Het zal met de totale afhankelijkheid van de luchtreiziger te maken hebben, waardoor een soort regressie naar kinderlijkheid optreedt.

Kroes' intellectueel onvermogen

Toen het 'consortium' van RBS, Fortis en Santander de aanval inzette op ABN-Amro, en uit Nederland enige geluiden klonken dat dit toch niet in het nationaal belang kon zijn, was de EU er middels een Griekse (!) eurocommissaris als de kippen bij om er preventief op te wijzen dat het vrije spel der maatschappelijke krachten toch vooral zijn gang moest kunnen gaan. Balkenende schrok, hield zich onbereikbaar voor de hoogste man van ABN, en liet de aasgieren hun gang gaan. De Bank is nu nog maar een bankje, en de Staat circa 20 miljard armer.

Ten tijde van de kredietcrisis, in 2008, huppelde Barroso af en toe hinderlijk door het beeld, maar de zaken werden gedaan door de nationale overheden. Als de bankencrisis Europees had moeten worden opgelost waren er eerst - zoals nu - anderhalf jaar lang eurotoppen nodig geweest, en dat had het financieel stelsel niet overleefd.

Toen de crisis voorbij was kwam de EU middels mw. Kroes allerlei maatregelen aan banken opleggen als 'straf' wegens 'staatssteun'. ABN-Amro moest met groot verlies de Hollandse Bank Unie en nog wat regionale kantoren aan Deutsche Bank verkopen, ING kreeg een boete en moest van haar verzekeringstak af. Dat ING-bank daardoor te zijner tijd een hapklaar overnamebrokje gaat worden interesseerde haar desgevraagd niets.

Kroes' opvatting van staatssteun demonstreert het onvermogen van de liberale opvatting om een systeembelang waar te nemen. Staatssteun is nationaal geld voor noodlijdende scheepsbouwers om het langer uit te houden dan buitenlandse concurrenten. Het overeind houden van de banken was echter simpelweg het redden van het financieel systeem en daarmee van economie en samenleving. Omdat de economie nu eenmaal bedrijfsgewijs georganiseerd is, liep die steun via individuele ondernemingen, maar het belang dat er mee gediend was, was collectief. Een intellectueel minvermogende (neo-)liberaal als Kroes kent echter geen collectief belang. There's no such thing as society, nietwaar?

Welke eurocrisis (4)

Het blijft verbazingwekkend dat veel politiek en journaille nog steeds denkt dat de 'eurocrisis' wordt veroorzaakt door luie Grieken en begrotingstekorten. Nog erger is dat in die beleving de problemen veroorzaakt door 'meer Europa' moeten worden opgelost door 'nog meer Europa'.

Veel van die misverstanden worden gevoed door economen, een beroepsgroep die ik niet hoog acht in termen van kritisch, onafhankelijk en nuchter nadenken. Een verademing is dan ook onze toekomstige minister van Financiën, Ronald Plasterk, nu nog even op dit onderwerp woordvoerder PvdA in de kamer. Geen econoom maar een heldere wetenschapper met gevoel voor getallen.

In de NRC van j.l. vrijdag (2/12, pag. 18, hier voor abonnees) zegt hij: natuurlijk moet op termijn iets worden gedaan aan die tekorten, maar nu moet eerst het bloeden stoppen, voor Griekenland is het duidelijk te laat, maar de rest kan simpel en eenvoudig worden gered door bereidheid tot massale interventie van de ECB. de Grauwe zegt dat al tijden, en ook de Amerikanen kijken met grote verbijstering naar de onkundige halstarrigheid van Duitsland dat ECB-interventies heeft tegengehouden en daarmee de wereldeconomie in crisis bracht (ook hier).

ECB-interventies van betekenis staan, als we Merkozy van vandaag goed interpreteren, overigens binnenkort alsnog te gebeuren. Beetje veel erg laat, dat wel.

Maar waar ligt nu de eigenlijke oorzaak van deze perikelen? Dezer dagen mogen we genieten van ronde twee van het parlementaire onderzoek naar de kredietcrisis. De eerste tranche ging over de oorzaken van de crisis, en faalde volledig. Een totale misser, niks opgeleverd. De huidige ronde, naar het handelen in 2008/2009, is politiek bepaald juicy, met vooral allerlei prachtige onthullingen over hoe kantjeboord het was geweest rond ING.

De grote vraag is echter: wat deed de politiek na de crisis om herhaling te voorkomen? Wat werd gedaan aan het 'parasitaire en destabiliserende karakter van de financiële wereld', om Wijffels en Boot aan halen. Antwoord: Niets. Vandaar de huidige ellende. Bos mag dan met enig recht trots terugkijken naar zijn optreden rond Fortis en ING, maar daarna faalde hij, en de hele internationale politiek met hem.

Obama miste zijn kans op eeuwige roem door niet direct na zijn aantreden begin 2009 orde op zaken te stellen op Wall Street. Met zijn momentum van dat moment, en een mooie meerderheid in beide huizen was dat mogelijk geweest. En in Europa had gecoördineerd en openlijk de aanval op de Londense City moeten worden ingezet.

De armoede van Cohen's gedachtengoed

Job Cohen hield onlangs de eerste 'Kerdijk'-lezing (hier). Kerdijk was een 19e-eeuwse 'paternalistische' sociaal-liberaal, waarover zojuist de eerste biografie verscheen.

Cohen verhoudt zich in zijn verhaal tot hedendaagse (sociaal-)liberalen en hun gelijke kansen-ideologie, en dus tot het idee van meritocratie. Iedereen heeft tegenwoordig toch kans en recht op goed onderwijs, dus wat we daarna verder van ons leven maken is aan ons. De staat hoeft niet meer te doen dan ieder aan de start van gelijke mogelijkheden te voorzien. Aldus hedendaagse (sociaal-)liberalen.

De PvdA-leider amendeert dat uitgangspunt. Er zijn ook mensen die een ongeluk hebben gehad of opgegroeid zijn in een gebroken gezin. Formele kansen zijn dan niet genoeg, daar is meer voor nodig. En er zijn mensen die niet willen, de 'notoire nietswillers'. Die hebben een duwtje in de rug nodig, ze moeten geholpen worden, aldus Cohen.

We moeten, zegt hij, voorbij de meritocratie en naar de 'respectmaatschappij'. Er zijn beroepen waarmee niet veel geld te verdienen is - Cohen's eeuwige onderwijzers en verpleegsters - waarvoor we toch groot respect dienen op te brengen. En degenen die het wél maken dienen dankbaar te zijn en zich bewust van hun schatplichtigheid aan de samenleving.

Dus moeten we voorzichtig zijn met Wajong en PGB's, mogen onze 'elites' wel eens wat terugdoen voor hun mazzel (pardon: verdienste) en is wat minder inkomensongelijkheid gewenst.

Cohen's ideeënrijkdom samengevat in drie- en een halve alinea, dat viel mee. Nu de problemen daarmee.

Sociaal-democratie kan nooit gaan over het alleen maar bevoogden en helpen van kneuzen en slachtoffers. Ik was geen groot fan van Wouter Bos, maar één van zijn inzichten is mij bijgebleven: de sociaal-democratie en de verzorgingsstaat heeft alleen toekomst als ze in het belang is van de meerderheid van de bevolking. Niet alleen het PGB van het autistische kind, maar ook de bescherming van de eerstegraads leraar of de sales manager tegen werkloosheid is absoluut essentieel. Sociaal-democratie is politiek georganiseerd eigenbelang, anders wordt het staatsfilantropie en electoraal ten dode opgeschreven.

Marcel van Dam schreef een prachtig boek (Niemands Land) met een weelde aan onthutsende cijfers en grafieken, maar hij concludeert uiteindelijk dat 15% van de bevolking moet worden geholpen. Die gedachtegang loopt parallel aan die van Cohen, en gaat het politiek niet redden.

Tweede probleem: bij Cohen zijn begrippen als structuren, systeembelang en zelfs cultuur opvallend afwezig. Vorig jaar trad hij op voor een gezelschap van Leidse studenten en stelde dat niet te verdedigen was dat 'de gemeenschap' zou moeten betalen voor een tweede 'opleiding', en dus dat er alles te zeggen was voor hoge collegegelden voor doorstudeerders. (En hij is er trots op dat hij zijn rechtenstudie in vijf jaar heeft afgerond. Tja.).

De aardigheid van multitalenten die meer dan één studie afmaken, is dat ze door opmerkelijke combi's (scheikunde met sociologie, IT met Sinologie, psychologie met zangkunst) uitermate verrassende maatschappelijke bijdragen leveren die ver boven de door de gemeenschap gemaakte kosten uitgaan. Wie dat, zoals Cohen, wil weg wil belasten met hoge collegegelden miskent het systeembelang en ziet alleen het eigen belang van de student. (En, als ik zo vrij mag zijn, er is niemand intellectueel zo treurig als degene die alleen maar rechten heeft gestudeerd.)

Tweede aspect. Ik herinner me een voormalig Rector Magnificus van de Universiteit van Leiden die uitlegde hoe zijn afkomst had bepaald dat hij behoorlijk lang over zijn studie had moeten doen (om uiteindelijk goed terecht te komen). Hij was afkomstig uit een gereformeerd middenstandsmilieu waarin weinig dat nodig is om aan die universiteit te slagen aanwezig was. Dat is een cultureel aspect: de verbale vaardigheden, de noodzakelijke bluf (om een jaren '70 topic te noemen) en de voordelen van de corps-omgeving (waarin in van alles van huisvesting via studiebegeleiding tot het vervolmaken van die bluf wordt voorzien) ontbreken en moeten dus op eigen kracht worden verworven. En dat kost tijd.

Cohen verkondigt een sociaal-liberalisme met een plusje. Maar anders dan hij meent is het voor de sociaal-democratie essentieel dat niet alleen het herstellen van de achterstand van een handvol kwetsbare individuen en minderheden, maar vooral het belang van meerderheden worden gediend. En het maatschappelijk systeembelang. Onbeperkt onderwijs zonder exorbitante school- en collegegelden, zonder krentenwegerij over studieduren en gestapelde richtingen. Sociale zekerheid voor velen, zo niet allen. Respect voor werkenden, misschien zelfs voor niet-graaiende ondernemers. In Europa wellicht nog niet voor de 99% van Occupy, maar toch zeker voor een procent of tachtig.