Welke eurocrisis (4)
Het blijft verbazingwekkend dat veel politiek en journaille nog steeds denkt dat de 'eurocrisis' wordt veroorzaakt door luie Grieken en begrotingstekorten. Nog erger is dat in die beleving de problemen veroorzaakt door 'meer Europa' moeten worden opgelost door 'nog meer Europa'.
Veel van die misverstanden worden gevoed door economen, een beroepsgroep die ik niet hoog acht in termen van kritisch, onafhankelijk en nuchter nadenken. Een verademing is dan ook onze toekomstige minister van Financiën, Ronald Plasterk, nu nog even op dit onderwerp woordvoerder PvdA in de kamer. Geen econoom maar een heldere wetenschapper met gevoel voor getallen.
In de NRC van j.l. vrijdag (2/12, pag. 18, hier voor abonnees) zegt hij: natuurlijk moet op termijn iets worden gedaan aan die tekorten, maar nu moet eerst het bloeden stoppen, voor Griekenland is het duidelijk te laat, maar de rest kan simpel en eenvoudig worden gered door bereidheid tot massale interventie van de ECB. de Grauwe zegt dat al tijden, en ook de Amerikanen kijken met grote verbijstering naar de onkundige halstarrigheid van Duitsland dat ECB-interventies heeft tegengehouden en daarmee de wereldeconomie in crisis bracht (ook hier).
ECB-interventies van betekenis staan, als we Merkozy van vandaag goed interpreteren, overigens binnenkort alsnog te gebeuren. Beetje veel erg laat, dat wel.
Maar waar ligt nu de eigenlijke oorzaak van deze perikelen? Dezer dagen mogen we genieten van ronde twee van het parlementaire onderzoek naar de kredietcrisis. De eerste tranche ging over de oorzaken van de crisis, en faalde volledig. Een totale misser, niks opgeleverd. De huidige ronde, naar het handelen in 2008/2009, is politiek bepaald juicy, met vooral allerlei prachtige onthullingen over hoe kantjeboord het was geweest rond ING.
De grote vraag is echter: wat deed de politiek na de crisis om herhaling te voorkomen? Wat werd gedaan aan het 'parasitaire en destabiliserende karakter van de financiële wereld', om Wijffels en Boot aan halen. Antwoord: Niets. Vandaar de huidige ellende. Bos mag dan met enig recht trots terugkijken naar zijn optreden rond Fortis en ING, maar daarna faalde hij, en de hele internationale politiek met hem.
Obama miste zijn kans op eeuwige roem door niet direct na zijn aantreden begin 2009 orde op zaken te stellen op Wall Street. Met zijn momentum van dat moment, en een mooie meerderheid in beide huizen was dat mogelijk geweest. En in Europa had gecoördineerd en openlijk de aanval op de Londense City moeten worden ingezet.
posted by willem @ 11:57 PM
3 comments
3 Comments:
Nou ik haak af hoor, wat een flutstuk weer. Dus niet de Grieken en niet het structureel op de pof leven is de oorzaak? Wat dan wel? De parasitaire financiële industrie? En dat gaan we oplossen door de ECB een heleboel geld te laten drukken? En dat is dan van dat magische extra geld dat geen inflatie veroorzaakt begrijp ik?
Te veel socialisme (onkundige aanpak met arrogante smoel) en all goes down, dat is een wet Willem! Als de hele wereld geholpen moet worden is er geen helpen meer aan. Daar zit de crisis nu. Het concurreren (beter zijn dan de ander) verbannen middels politieke kartelvorming verminkt. Plasterk weet dat wel maar mag daar van z’n linkse kerk nooit komen. De leugen mag niet worden aangetast, het huisje moet overeind blijven. Zo zet je een iemand ‘in de leugen’ op financiën om er zeker van te zijn dat het alleen nog fout kan gaan. Wat is een verstandeloos streven.
Ik denk dat ik het hier maar in zeer beperkte mate met je eens ben Willem. De kern van de schuldencrisis is dat we een wereldwijd financieel systeem hebben dat veel te veel SCHULD genereert. Zoveel dat de interestlasten op die schuld op den duur sneller is gaan groeien dan de inkomens waaruit die interestlast moet worden betaald. Steeds meer schuld kan daardoor niet meer performen. Zie je terug op uiteenlopende schaalniveaus.
Wereldwijd in de schuldgroei die samenhangt met het gebruik van de US dollar als wereldreservevaluta. Die rol van de dollar heeft het (tot nog toe) mogelijk gemaakt dat de US jaarlijks als collectief veel meer besteden dan verdienden terwijl de rest van de wereld dat verschil goed maakte.
Binnen Europa zie je soortgelijke onbalansen terug op de betalingsbalansen van de lidstaten die deelnemen aan de euro. Door het verdwijen van hun eigen wisselkoersen zijn de zuidelijke lidstaten steeds minder competitief geworden ten opzichte van de noordelijke lidstaten. In die zuidelijke lidstaten hopen de tekorten op de lopende rekening van de betalingsbalans zich op, in de noordelijke lidstaten de overschotten. Het verschil maken de noordelijke lidstaten goed met een aanhoudende kredietstroom naar de periferie. (De eenzijdige focus op de overheidsschuld van de zuidelijke lidstaten als oorzaak van de problemen met de euro is vanuit dit perspectief zeer misleidend te noemen. Die overheidschuld is onderdeel van een veel groter probleem).
Op nationaal niveau tenslotte hebben we ons eigen schuldenprobleem in de vorm van een recordbedrag aan hypotheekschuld met bijbehorende zeepbel in de prijzen van onroerend goed.
Het voor de hand liggende recept voor een teveel aan schuld is natuurlijk aflossen en om dat voor elkaar te krijgen moeten de rentes omhoog. Probleem is alleen dat ons economie vanwege de omvang van de schulden zo'n hogere rente allang niet meer aankan. Op het moment dat die rente naar realistische waarden gaan ontstaat wereldwijd een vernietigende debt deflation: een economische krimp die het gewicht van de schulden alleen naar zwaarder doet wegen.
Debt deflation is dan ook een scenario wat de centrale banken wereldwijd ten koste van alles, maar dan ook ten koste van alles, trachten te voorkomen. Al was het alleen maar omdat de financiele sector bij debt deflation als eerste tegen de vlakte gaat: de bezittingen van de banken zullen bij een defatoire krimp verschrompelen en het 25 maal of meer geleveraged kapitaal van de banken zal binnen no time vervliegen.
Centrale banken hebben tot dusver het solvabiliteitsprobleem in de fiananciele sector consequent bestreden alsof het om een tijdelijk tekort aan geld, een liquiditeitsprobleem, ging. Ze verstrekten liquiditeit aan banken in ruil voor onderpand van steeds dubieuzer wordende kwaliteit. In feite hebben ze in dit proces steeds meer particuliere schuld op de schouders van de belastingbetaler geladen in ruil voor een steeds groter wordende kans op uit de hand lopende inflatie.
Een nog grotere rol van de ECB gaat onder deze omstandigheden helemaal niets oplossen. Sterker, de schuldencrisis zal alleen maar vergroot worden. Na het laatste rentebesluit van Draghi is de reele rente inmiddels gezakt naar -2%. Terwijl er dus juist een grote vraag naar kapitaal is (om alleen al de bestaande schulden) door te kunnen rollen ontmoedigt de ECB met haar rentepolitiek de potentiele aanbieders van dat kapitaal (de spaarder) en stimuleert het de lener. Drie keer raden waar die dynamiek op gaat uitdraaien.
Een reactie plaatsen
<< Home