Ne bis in idem

Nieuwe flinkheid. Het kabinet wil een strafzaak kunnen heropenen als zich 'zeer belastend nieuw bewijs' aandient. Bijvoorbeeld DNA.

Dit is in strijd met één van de oudste en mooiste beginselen van het recht, het ne bis in idem. Niet twee keer berechten voor dezelfde verdenking, om te voorkomen dat een aanklager keer op keer een verdachte lastig blijft vallen, ook na vrijspraak.

Het voornaamste probleem is dat bewijsmateriaal en het menselijk geheugen, inclusief dat van de verdachte zelf, over de jaren veroudert en minder betrouwbaar wordt. DNA bewijst nagenoeg nooit op zichzelf dat een verdachte schuldig is, daar is aanvullend bewijs voor nodig. DNA-sporen kunnen op allerlei manieren op allerlei plekken terecht komen. DNA is veel effectiever in het aantonen dat iemand een misdrijf niet gedaan kan hebben.

Woordvoerder Recourt (PvdA) wil alleen heropening als een voormalige verdachte zelf aangeeft het toch gedaan te hebben. Ook en vooral dat is een slecht idee. Eigenlijk is een bekentenis een onbruikbaar bewijsmiddel. Verschillende zaken (Puttense moordzaak, Ina Post) lieten dat zien. Bovendien: als het OM een ontkenning niet gelooft, waarom dan een bekentenis wel?

De kans dat dit soort herziening er toe leidt dat onschuldigen opnieuw door de grote belasting van een strafproces worden heengehaald, of daar jarenlang voor moeten vrezen, is veel groter dan de kans dat een vrijgesproken schuldige alsnog wordt veroordeeld.

Er is meer aanleiding van het OM eerst maar eens te verlangen zorgvuldiger met vervolging om te gaan, zodat niet langer onschuldigen voor de rechter komen of zelfs worden veroordeeld.