CPB: autisme is arbitrair

In november 2008 kon iedereen die in staat is de krant te lezen voorspellen dat, na de kredietcrisis, de economische groei in Nederland voor 2009 uit zou komen tussen de min 3 en min 5%. Ik voorspelde dat hier.

Niettemin slaagde het Centraal Planbureau er in, in december 2008, een groeiprognose aan te leveren van min 0,75%. In werkelijkheid werd de economische groei over 2009 dus min 3,9%. So much voor het CPB.

Nu voorspelt datzelfde CPB het 'uit de hand lopen' van de Wajong-regeling (in dit rapport), een uitkering voor een categorie jongvolwassenen om fysieke of psychische redenen mogelijk nooit of slechts gedeeltelijk zullen kunnen werken. Daar moet nodig iets aan gedaan, en dat kan ook: psychiatrische kenmerken of ontwikkelingsstoornissen zijn, volgens de heren economen, namelijk arbitrair.

Dan volgt (in dat rapport, op pagina 6) een stukje logica waaraan eerstejaars wetenschapsfilosofie nog jarenlang plezier kunnen beleven.

Ik pik er een paar punten uit: volgens het CPB is de grens tussen psychisch 'ziek' en 'niet ziek' arbitrair, het ligt er maar aan waar je de grens legt. De aardigheid is dat aandoeningen als ADHD of autisme, waar het CPB zich nogal druk over maakt, helemaal geen ziektes zijn. Een psychose is een ziekte, maar daarvoor hoef je niet in de Wajong, dan moet je gewoon naar de dokter. Autisme, of epilepsie, zijn geen ziektes maar stoornissen in gezonde mensen die hun het werken duurzaam bemoeilijken.

Maar dan dat 'arbitraire' van aandoeningen als autisme. Eigenlijk heeft iedereen op enigerlei moment wel eens wat op psychisch gebied, zegt het CPB, dus dan kunnen we nog wel even met de Wajong: "In ieder gegeven jaar voldoet circa 20-25% van de bevolking aan de criteria van ten minste één stoornis." Leuk bedacht, maar niet elke stoornis 'in ieder gegeven jaar' leidt tot duurzame, mogelijk levenslange arbeidsongeschiktheid die al op jonge leeftijd kan worden voorzien. Iedereen is ook wel eens verkouden.

Het CPB gaat helemaal de mist in met opmerkingen over 'spectrumstoornissen', waar het meent dat een 'spectrum' de hele bevolking omvat. Met andere woorden: iedereen is in mindere of meerdere mate wel autistisch, en dus - daar is het weer - is het cut off punt arbitrair. Dat is onzin. Het autistisch spectrum - daar weet ik dan wat van - gaat over een aantal in aard en ernst verschillende stoornissen, die tegenwoordig redelijk goed en wetenschappelijk verantwoord, en zelfs vrij objectief (aan de hand van criteria uit de DSM IV-handleiding) kunnen worden vastgesteld en onderscheiden. Het overgrote deel van de bevolking is absoluut niet autistisch en valt dus buiten dat spectrum.

De psychiatrie mag dan nog geen wonder van inzichtelijkheid zijn, de afgelopen dertig jaar zijn in elk geval in de diagnose grote stappen naar objectiveerbaarheid gezet. Dat is misschien vervelend voor de Wajong, maar mensen die vroeger zonder te weten waarom hun leven sleten in eenzaamheid, of met voortdurende problemen in relaties of op het werk kampten, of in de goot of in de criminaliteit belandden kunnen daardoor nu worden opgevangen en behandeld.

Van de economische wetenschap, daarentegen, wordt steeds duidelijker dat ze helemaal niets weet, niets kan verklaren, en helemáál niet voorspellen, laat staan helpen of zinvol adviseren, maar functioneert als quasi-kwantitatieve onderbouwing van ideologische vooroordelen.

Het CPB komt in haar Wajong-verhaal in feite uit op een oude bekende: de Italiaanse anti-psychiatrie van de jaren '70. Als iedereen wel een beetje gek is, of gestoord, dan zijn gekken eigenlijk gewoon normaal. Maar met die gekken kwam het destijds niet goed.

PS. de volgende versie van dit bericht schreef ik op hoeiboei.