Derde weg

PvdA-aanvoerder Wouter Bos hield een opmerkelijke den Uyl-lezing waarin hij de "Derde Weg" evalueert. Hij neemt gaandeweg afstand van het gedachtengoed (van Clinton, Blair, Kok en Brown) dat hij zolang zelf als leidraad heeft omarmd.

Twee opmerkingen.

De sociaal-democratie was is op zichzelf al een 'derde weg', tussen socialisme en kapitalisme. Het streven naar een (meer) menselijke samenleving zonder de eigendomsverhoudigen aan te tasten, middels de 'countervailing power' van de overheid. Dat er nog weer een 'derde weg' tussen sociaal-democratie en kapitalisme zou kunnen bestaan, was a priori tamelijk onwaarschijnlijk, en bleek ook in de praktijk onmogelijk. In feite was de 'derde weg' een capitulatie voor het universele marktdenken, en hield het in de opheffing van de politiek als uitdrukking van volkssoevereiniteit. De ongebreidelde markt zou immers wel zorgen voor de welvaart, en ook voor de belastinginkomsten waarmee de Staat 'leuke dingen voor linkse mensen' zou kunnen doen. We weten nu wel beter: de 'geliberaliseerde' financiële sector leidde tot een enorme overheveling van rijkdom van de 'echte economie' naar de zakken van zeer weinigen, en uiteindelijk tot een wereldwijde crisis zonder weerga.

Dan is er nog de betekenis van Bos' toespraak. In 2006 propageerde Bos het 'Scandinavisch model': een flinke collectieve sector, een zeer flexibele arbeidsmarkt (minimaal ontslagrecht) in combinatie met een dijk van een sociale bescherming voor mensen die hun werk kwijtraken. Daarna werd van dit inzicht weinig meer vernomen, hoewel hier de sleutel voor een fatsoenlijke samenleving-met-behoud-van-kapitalisme ligt. Bos doet nu alsof met deze gedachte destijds de verkiezingen werden verloren, maar dat is een misvatting: de modale kiezer vernam nimmer iets van deze opvatting. In werkelijkheid werkt Bos nu mee aan de laatste fase van de agenda van Lubbers: in het kader van de komende bezuinigingsoperatie zullen ook de laatste restanten van de verzorgingsstaat worden opgeruimd.

De burger is bij voortduring verdrietig over het verlies aan collectieve voorzieningen, zo blijkt uit de diverse enquetes. Niemand is gelukkig met zijn 'marktwerking' in de stroomsector, en iedereen vraagt zich af waarom de overheid niet gewoon zorgt voor breedband-internet voor allen. Velen koesteren nog illusies over het 'vangnet' voor geval hun baan verloren gaan: in werkelijkheid kan een nieuwe werkloze het beste zijn eigen huis direct te koop te zetten. De pensioenen zijn dramatisch verlaagd, maar er is nauwelijks nog een pensioensgerechtigde die dat beseft.

En dan is er nog de AOW. Lager opgeleiden mogen dan een levensverwachting hebben die zes jaar lager is dan die van hoogopgeleiden, maar de politiek, met de PvdA en Bos voorop, vertelt deze mensen dat ze dóór moeten werken. Tot ze er bij neer vallen. Nooit werd het gebrek aan kennis en ervaring van de sociaal-democratie met de 'Alltag' van hun (voormalige) achterban zo duidelijk geëtaleerd als in de AOW-maatregel.

In werkelijkheid heeft de PvdA definitief afscheid genomen van haar achterban van 'arbeiders' en gekozen voor de middenklasse. Zeker vier miljoen kiezers zijn nu verweesd en twijfelen tussen de SP en Wilders.

Godsdienst van de vrede slaat weer toe

Breaking: man uit Somalië belaagt cartoonist Kurt Westergaard, en wordt door de Deense politie neergeschoten. De wegen van de godsdienst van de vrede zijn ondoorgrondelijk.

Eerder in deze vredige kerstvakantie mochten we meemaken dat iemand bij de naam van Umar Farouk Abdulmutallab, die met contant geld een ticket naar New York kocht, zonder bagage reisde, op een enkele reis, en naar verluid zonder paspoort, en die door zijn eigen vader als potentieel terrorist was aangemeld, rustig naar de V.S. kon reizen.

Dus moet nu - van Guusje IJkonijn ter Horst, iedereen die naar de V.S. reist door een body scan, een soort virtuele strip search. Het EU-parlement heeft nog even bedenkingen. De vraag is voornamelijk: als de inlichtingendiensten zovéél aanwijzingen tegelijk weten te missen, waarom moeten dan de spreekwoordelijke Klaas Dijkstra en Marie de Vries in hun virtuele blote kont staan als ze naar these here United States of America willen. En waarom is het namens Guusje ter Horst wél OK als ze richting Rome of Stockholm worden opgeblazen?

Dames met Tena-lady zullen binnenkort in hun kruis worden gefouilleerd. Ondertussen, met alle respect en zonder stigmatiserend op basis van ethnic profiling te werk te willen gaan: bij mijn zeer onlangse passage van de security-poortjes op Schiphol leken mij de risicofactoren eerder bij het beveiligingspersoneel dan bij de passagiers te liggen. 's Ochtends heel vroeg waren niet meer dan twee van de negen doorgangen in gebruik, en deze werden voornamelijk bevolkt door aanhangers van eerder genoemde vredelievende godsdienst in kwestie. En: wij moesten vele malen ons EU- en dito-paspoort laten zien voor we aan boord mochten.

Waarom ook al weer Umar Farouk Abdulmutallab niet?