Lissabon ongrondwettelijk?

Eindelijk boog het Duitse Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe zich tijdens een tweedaagse hoorzitting over de grondwettelijkheid van het Verdrag van Lissabon. Verschillende rechters lieten zich nogal sceptisch uit over de vervanger van de EU Grondwet, en het is denkbaar dat het Hof een referendum voorschrijft. Over enkele maanden komt er pas een uitspraak. Duitsland heeft van alle EU-landen wellicht de meest onafhankelijke constitutionele toetsing, een mooie erfenis van de Amerikaanse bezetting.

Een Ierse poging om bij het Europese Hof van Justitie de massale opslag van telefoon- en internetgegevens onderuit te halen (die overigens in Duitsland ongrondwettelijk werd bevonden), mislukte zojuist. De verplichting ons aller internetgedrag op te slaan was door de Europese Commissie in samenwerking met een meerderheid van het Europees Parlement doorgedrukt, buiten de unanimiteit van de EU-landen om, met een beroep op de vrijhandel! Dat vond het Hof een volstrekt logische redenering.

Het Europese Hof van Justitie grijpt sinds jaar en dag alles aan om het overhevelen van nationale bevoegdheden naar Brussel te bevorderen. Het demonstreert weer eens hoe noodzakelijk een echt, Europees, Constitutioneel Hof is dat de rechten en soevereiniteit van de lidstaten buiten een beperkte set werkelijk grensoverschrijdende kwesties bewaakt.

Als Karlsruhe werkelijk een streep door Lissabon zet, zou Europa mogelijk, eindelijk, gedwongen zijn een behoorlijk bestuur, met checks en balances, scheiding der machten, en garanties voor de lidstaten te ontwerpen. (Voor wie het niet kent: nog maar eens de link naar een monumentaal artikel van voormalig constitutioneel rechter en dito Duits bondpresident Roman Herzog, over wat er mis is met Europa en hoe het wel moet. Must read.)