Crisis (3)

Als het dan, eindelijk, toch moest, dan maar goed. Maand of drie te laat komt het CPB met een voorspelling - min 3,5% - die nauwelijks meer tegen kan vallen. Ministers en politiek schrokken zich wezenloos. Lezen die mensen geen krant, kijken ze niet naar CNBC, of laten dat althans hun financieel specialisten niet doen? (En lazen ze maar Dezwijger). Regeren was vroeger vooruitzien, tegenwoordig is het achter de feiten aanlopen.

Bos gaat niet grootschalig stimuleren, dat helpt toch niet - open economie, nietwaar - dus het blijft bij een beetje proberen projectjes naar voren halen. Ze zijn er wel achter, in den Haag, dat elke poging dat te doen strandt op de bekende myriade aan inspraak- en vertragingsrondes, dus er schemerde bij Bos in NOVA wel door dat daar iets aan ging gebeuren. Maar ongetwijfeld te weinig, en vooral voor 'grote projecten' (wat is er mis met duizend kleine projecten die ook vertraagd worden) en natuurlijk voor windmolens.

Natuurlijk heeft stimulering zin, zeker in deze Depressie-achtige omstandigheden. De dip kan niet worden voorkomen, maar wel verzacht: net zo goed als Zalm er door doorgezette bezuinigingen in slaagde Nederland als laatste uit de vorige recessie te laten komen, kan Bos door te stimuleren de diepte van de neergang matigen en het eerste herstel bespoedigen.

Vervelend blijft het in bescherming nemen van de banken. 'De crisis is veroorzaakt door het nemen van onverantwoorde risico's, dus we moeten nu niet banken dwingen aan bedrijven onverantwoord geld uit te lenen'. Daar overtuig je Clairy Polak mee, maar zo zit het niet. De onverantwoorde risico's hadden te maken met CDS'en, CDO's en makkelijke kredieten aan private equity in de investment bank business (waar ook de bonussen te halen vielen). Het gewone houtje-touwtje kredietverlenen aan het MKB in de provincie stond daar volledig los van, en Bos mag er best op aandringen dat dáár niet ineens extra moeilijk wordt gedaan. Want daar zit de economische activiteit, de werkgelegenheid en daar zitten ook de bedrijven die winstbelasting betalen.

Als, eind november, toen Buiter kwam met zijn 'banks that don't lend are like tits on a bull', krachtig was ingegrepen om die reguliere kredietverlening op gang te houden, had het nog effect op de echte economie kunnen hebben. Toen werd echter, door het kabinet, nog betwijfeld of het fenomeen zich wel voordeed. (Er was een kredietcrisis, maar of die crisis wel betrekking had op kredieten moest nog nader worden onderzocht!)

Behalve de nu wel bijzonder echte economische neergang - 'de ergste sinds 1931' - is er ook nog steeds een financiële crisis gaande die enorme consequenties kan hebben. Het N-woord - nationalisatie - is inmiddels in de V.S. ook door de zeer conservatieve senator Lindsey Graham in de mond genomen. Banken die in het najaar nog als gezond beschouwd werden - Citi, Bank of America, Wells Fargo - lopen nu op krukken.

In dat verband blijft er voor Nederland een fenomenaal groot risico (van tientallen miljarden) aanwezig in de garanties voor de buitenlandse afdelingen van Aegon en ING. De markten zijn niet onder de indruk van de overheidssteun en -garanties voor beide bedrijven: de koersen zijn zojuist weer op de bodem aangeland. Nogmaals, voor het te laat is: dwing ze hun Amerikaanse poten (Prudential, ING Direct) af te stoten, duw deze bootjes de oceaan op richting Obama. Ze zijn, voor Nederland, too big too rescue.