Crisis (2)
Gisteren bestond Buitenhof het drie kwartier van een uitzending met drie 'oppositieleiders' over het thema crisis te besteden aan de AOW-leeftijd, de hypotheekrenteaftrek en het ontslagrecht. Geen zaken die ook maar iets toe- of af doen aan het oplossen van de actuele problemen. Zojuist kondigde de minister van EZ bij P&W aan meer te gaan doen aan het bevorderen van innovatie, 'voor als straks de crisis voorbij is'. Het gaat er vooral om hoe we zorgen dat die crisis voorbij komt, maar zover kwam de discussie niet: W schakelde maar weer snel over op de AOW-leeftijd.
Ondertussen is Bos nog niet af van zijn 'we zijn allen schuldig' mantra. Vandaag in Rotterdam, over de hebzucht:
"Verwijt dit niet alleen de snelle jongens in krijtstreep kostuum, zegt hij. Zeker, de regering-Bush, voormalig Fed-president Alan Greenspan, ze hebben allen te veel vertrouwd op het zelfregulerende vermogen van de financiële markten. ‘Maar wat zegt deze crisis eigenlijk over onszelf?’, zo houdt Bos de stampvolle zaal vol.
(...) we beleven niet alleen een economische crisis, maar tevens een morele, betoogt Bos. ‘Wijzelf moeten een nieuw evenwicht vinden voordat deugden als matiging en bescheidenheid daadwerkelijk wortel kunnen schieten in de financiële markten.’ "
Spread the blame. Eerder sprak Jos de Beus daar een prachtige column over uit. Het weghalen van alle belemmeringen voor onbeperkt graaien mag dan begonnen zijn onder Reagan en Thatcher, krachtig voortgezet door latere versies van rechts maar in de jaren negentig mede vervolmaakt door alle versies van de derde weg, 'paars', en New Labour oftewel Blairism waarvan Bos een grote aanhanger is. Was?
Phil Gramm, het economische geweten van McCain werkte hand in hand met Clinton's Minister van Financiën Robert Rubin om voor de financiële markten alle lichten op groen te zetten, terwijl Blair en Brown nog meer regels en regulering weghaalden om de City financieel wereldcentrum nummer één te maken. An accident waiting to happen.
In elk geval in Europa was de meerderheid van de bevolking doorlopend sceptisch over alle privatiseringen, verzelfstandigingen, dereguleringen, afbraak van onderwijs en sociale stelsels, fusiemanies, globalisering en het neo-liberalisme - onder meer dat van de Europese unie. De politieke elites waren - op een enkeling na (Marijnissen) - zo vervuld van deze gedachten dat ze niet naar die meerderheid luisterden.
Twee maanden geleden voorspelde het CPB een krimp van 0,75 over 2009. Daarvóór was al te zien dat dat soort prognoses zelf in vrije val verkeerden, en dat al extrapolerend de Eurozone wel eens op 3 tot 5% negatief zou kunnen uitkomen. Morgen komt het CPB met nieuwe voorspellingen - er wordt voor de Nederlandse economie nu gespeculeerd over een krimp van 2 tot 4%. Het laat zien dat de economen geen idee hebben wat er aan de hand is.
En de politiek, met zijn fixatie op lange termijn-kwesties als de AOW en de hypotheken, al helemaal niet.
posted by willem @ 11:18 PM
21 comments
21 Comments:
Het is niet verkeerd dat de politiek zich met de lange termijn bezig houdt, integendeel, maar dat helpt inderdaad niets bij de huidige crisis die vooral veroorzaakt wordt doordat lenen veel lastiger is geworden.
Maatregelen om dat te verbeteren zijn niet zo moeilijk. Het verhogen van de NHG garantie en afschaffen regels AFM kan heel snel gerealiseerd worden.
Het ontslagrecht aanpassen helpt natuurlijk ook, wie neemt er nu personeel aan als je er niet of nauwelijks vanaf kan komen als het slecht gaat.
Helaas denkt de politiek niet na over zoiets als demografie en immigratie, lange termijn projecten. Het stoppen van de immigratie, dus ook geen importbruirden meer, levert overigens direct een substantiele besparing op. Zonder ingrijpen is Nederland over twintig tot dertig jaar onherstelbaar veranderd, willen we dat ?
Adrie
Men weet het gewoon niet. De wereld is té gecompliceerd. De wetenschappers weten het niet. De captains of industry hebben geen flauw idee. En laat staan politici, die zijn al echt de weg kwijt.
Een man als Wouter Bos met 10(!) jaar ervaring in Shell werd wakker na het lezen van De Prooi dat besluitvorming in bedrijven niet altijd rationeel is.
Economie is nagenoeg net als weersvoorspellingen. Sommigen kunnen het, sommigen niet. Meestal gaat het nog goed voor 10 dagen vooruit, maar over lange termijn (als klimaat) schreeuwt men maar wat.
Er zijn twee opties: óf heel hard roepen dat al die voorspellers het mis hebben óf goed voorbereid zijn en de juiste kleding voor het juiste moment hebben. Het eerste vraagt een grote mond en het tweede vraagt kennis en eigen inschattingsvermogen.
Eigenlijk is het niet zo moeilijk, je moet alleen zelf ook een beetje nadenken. Ongeveer een jaar te laat gaan er nu stemmen op in de VS om gedwongen huisuitzettingen(executieveilingen) te voorkomen. Al die woningen tegen bodemprijzen of lager in de verkoop verstoren het evenwicht, zelfs bij een gezonde economie.
In Nederland hebben we ook een soort vangnet voor NHG huiseigenaren met betalingsproblemen. Je kunt dan maximaal 1.5 jaar de hypotheekrente bijlenen. In de praktijk zie ik executies bij mensen met 5.000 a 10.000 euro schuld, na executie is hun schuld dan het tienvoudige, dus dat NHFG vangnet volstaat in theorie. In de praktijk blijkt dat zelfs de grootste hypotheekbemiddelaar van Nederland niet weet hoe het werkt, omdat het nooit wordt gebruikt.
Er wordt nu gesproken over het aanpassen van die faciliteit, maar dat zou dan weer maanden moeten duren. Dan is het wellicht voor velen al te laat.
Kleine aanpassingen die veel kunnen helpen, maar "Den Haag" maakt zich er niet druk om.
Adrie
Een kleine aanvulling, de NHG extra leenfaciliteit werkt niet, omdat het te ingewikkeld is en omdat zowel NHG als de hypotheekbank toesteming moeten geven. Van die hypotheekbanken moeten we niet veel verwachten. Als je in de praktijk porbeert een executieveiling te voorkomen dan merk je dat het letterknechten zijn die vooral volgens de regeltjes werken zelfs als dat tegen hun eigen belang in gaat.
"Ja mijnheer u heeft gelijk, een veiling is niet handig maar dat zijn nu eanmaal onze regels".
Na afloop resteerde er een schuld van bijna 100.000 euro.
Zou Wouter Bos of een andere minister wel eens in de praktijk hebben gezien waar al die regeltjes toe leiden.
Adrie
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Geen producten uit barcode 729 (Israel) kopen is een uiting die voort komt uit het principe "eigen Oemma eerst". Dat gaat ook gepaard met een zekere balkblindheid voor eigen fouten. Het zal echter niet veel helpen om de huidige crisis te bestrijden.
Adrie
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
@ Johan 8.45 AM
Ik denk (vrees) dat de meeste bestuurders in binnen- en buitenland inmiddels wel weten wat er loos is, nl overmatige kredietverlening door een te laag gehouden rentestand. De schuldverhoudingen zijn daardoor mondiaal zo scheef gegroeid dat omvallende crediteuren hun schuldeisers nu mee het ravijn in trekken.
En dan nog iets. Als Bos werkelijk gemeend heeft dit te moeten zeggen:
"Wijzelf moeten een nieuw evenwicht vinden voordat deugden als matiging en bescheidenheid daadwerkelijk wortel kunnen schieten in de financiële markten."
Dan kan ik alleen maar zeggen: wat een gotspe.
Als er één constante is geweest in het Nederlandse sociaal-economische beleid van de afgelopen 25 jaar dan is het wel de loonmatiging geweest. Althans voor de cao-lonen dan. 'k Schat dat de reele loonstijging per uur voor werknemers in de marktsector tussen begin jaren '80 en heden misschien niet meer dan 5% is geweest. Een stijging die gemakkelijk wegvalt tegen de foutmarge van het prijsindex-cijfer van de gezinsconsumptie. Voor werknemers die door de overheid werkten daalden de reele uurlonen zelfs, omdat het gemiddelde uurloon in deze periode welliswaar met 60% steeg, maar de prijzen nog harder, nl.met 180%.Dat Nederlandse gezinnen in deze periode toch meer gingen besteden kwam vooral door de toegenomen arbeidsparticipatie van vrouwen (en de overwaarde van het eventuele eigen huis die te gelde werd gemaakt).
In diezelfe periode dat de reele lonen nauwelijks toenamen werden de gemiddelde arbeids-productiviteit wel met circa 50%.
Afzetproblemen werden voorkomen doordat dit productiesurplus werd weggeexporteerd naar het buitenland.
Vijfentwintig jaar gewerkt als gekken, maar geleefd als vrekken. Hebben we er wat aan over gehouden?
Jammer genoeg niet.Ondanks al die jaren dat we een groot overschot op onze lopende rekening hadden, en dus kapitaal naar het buitenland
exporteerden heeft Nederland een negatief netto buitenlands actief:
(ons werkelijke appeltje voor de dorst ivm de naderende vergrijzing)het buitenland heeft per saldo een grotere vordering op ons dan wij op hen. Kwestie van ongelukkige beleggingen, overnames en koersverliezen. Vijf en twintig jaar loonmatiging down the drain. De verantwoordelijken voor dit debacle zijn hiervoor inmiddels ruimschoots beloond. Werkende Nederland zal straks wel te horen krijgen dat ze 2, 3 of 5 jaar langer moeten doorwerken.
Think about that, Bos.
Foutje,
Prijzen stegen niet met 180%, maar met 80%.
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Hypotheekrenteaftrek en AOW-leeftijd zijn inderdaad niet bijzonder relevant voor de huidige crisis. Interessante onderwerpen om ove te praten, dat zeker, maar voor de huidige crisis niet direct relevant.
Ontslagrecht is dat echter wel. Versoepeling van het ontslagrecht zal een direct positief effect hebben op onze economie. Niet alleen zal het direct de werkloosheid verlagen, het geeft bedrijven die in moeilijkheden zitten een betere kans om te overleven. Een dubbele bonus dus.
@ Tulay
Voor zo'n Amerikaanse hypotheek zou een hogere rente gerekend moeten worden, immers de koper is niet meer met zijn hele vermogn aansprakelijk voor de hypotheekschuld en de bank loopt dus meer risico. In Nederland ben je dat via de wet schuldsanering eigenlijk in de praktijk ook niet, maar het gaat toch niet zo eenvoudig als in de VS. Wat zo'n systeem voor risico's inhoudt zien we nu in de praktijk gebracht.
In wezen heeft de eigenaar geen belang meer bij de woning zodra hij geen overaarde meer heeft en/of zodra hij zijn rente niet meer kan betalen.
Gelukkig kennen we dat systeem niet in Nederland.
Adrie
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
"...Versoepeling van het ontslagrecht zal een direct positief effect hebben op onze economie. Niet alleen zal het direct de werkloosheid verlagen,..."
Wonderlijk hoe het ontnemen van bestaande rechten tot lagere werkeloosheid leiden zal. Dat mag men uitleggen.
Bezuinigen is een uitstekend idee !
(niet op de verworven rechten natuurlijk, indien toch dan langzaam afbouwen) AOW is AOW, die mensen hebben geen tweede kans, daar zijn ze te oud voor.
Hypotheekaftrekbaarheid verminderen met bijvoorbeeld 10% per jaar.
Sterk bezuinigen op:
Inefficientie(!) Zorg en onderwijs.
Potje Ontwikkelingshulp aanspreken.
Potje spaartegoeden van diverse overheden aanspreken.
Stoppen met onzinnige uitgaven zoals Vogelaars Prachtwijken en Kunstsubsidies.
Stoppen met subsidiering van zonnepanelen en windmolenparken.
Tijdelijke aanmoediging van investering in warmte-krachtkoppelingen die wel economisch rendabel zijn.
enze, enz,..
waardoor er een stevige belastingverlaging doorgevoerd kan worden.
Opdat de burger zelf mag bepalen.
Maar vooral geen extra geld in de economie pompen, daar dit de oorzaak is. Er is een teveel aan geld.
En voor de lange termijn: Kwaliteit van het onderwijs verhogen. Goedkoop (gratis) studeren met zwaardere eisen.
Fritzie
Beste Fritzie,
Natuurlijk zijn er altijd mensen die het wisten. Zowel U, als de heer Muis, als de heer Buiter, als die anderen duizenden. Maar wat moeten we doen met die kennis? Wie kan er iets mee? Nu U wellicht gelijk heeft gehad, wie zal in het vervolg naar U stappen voor een welgemeend advies? Wie gaat Uw e-mailadres opzoeken, of Uw bedrijf, of wat dan ook? Waarschijnlijk nagenoeg niemand, hoe zuur dat ook kan zijn.
Dus, wat blijft er dan over? Weinig anders dan anderen proberen te leren hoe de wereld in elkaar kan zitten. En ook er zelf van te genieten dat U zich voor kan bereiden op een dergelijke crisis. En het leuke van economie is: U kunt er ook beter van worden als U het beter weet. Een mooi voorbeeldje daarvan is de heer Buffet die niet geloofde in de ICT zo een 10 jaar geleden...
Of heeft U andere voorstellen? Denkt U dat er op een dag wél naar U gevraagd wordt voor economisch advies. Denkt U dat de politici van over zeg 8 jaar dan véél meer economische kennis zullen hebben. Denkt U dat controle instituten als de AFM, DNB, SEC, FSA, etc. opeens wél weten wat ze daadwerkelijk controleren?
Als Zac al omschrijft: het gaat puur om vertrouwen of - misschien beter - gewoon geloven dat het in de toekomst beter gaat. Is dat even weg, dan haakt men massaal af. Is dat er opeens wel, dan loopt men massaal achter de meute aan.
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
@ Johan 11.00 PM
Deze crisis is geen natuurverschijnsel dat niet te voorzien, laat staan te voorkomen was geweest. Talloos zijn de publicaties waarin het naderende onheil werd aangekondigd. Zelfs een betrekkelijke leek kon op z'n vingers natellen dat de zaken op monetair gebied op mondiale schaal uit de hand aan het lopen waren.
Je hoefde bijvoorbeeld alleen maar de jaarlijkse groei van de geldhoeveelheid voor de USA of het Eurogebied te vergelijken met de jaarlijkse groei van het corresponderende BBP over de afgelopen 10 jaar om te constateren dat er rare dingen gebeurden. En dan is is bijvoorbeeeld toch wel toevallig dat de FED op een bepaald moment stopt met het publiceren van gegevens over M3, de geldhoeveelheid in ruime zin. Jarenlang één van de peilers van het monetaire beleid, maar nu opeens niet meer belangrijk.
Er is gewoon willens en wetens gekozen voor het op peil houden van de bestedingen dmv een schuldcreatie die ons nu aan het opbreken is. Doelbewust is het lange termijn belang van de samenleving ondergeschikt gemaakt aan het korte termijn belang van pressiegroepen. Maar daar betalen we onze toezichthouders hun bepaald niet lullige salarissen toch niet voor? Om het minder goed te weten als iemand als, zeg, Fritzie.
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Een reactie plaatsen
<< Home