De onverwachte helderheid van Wouter Bos

In een opmerkelijk interview (Volkskrant, 29/2) met Wouter Bos, riep deze op tot 'polarisatie', 'confrontatie' en "ophouden met dat gezeur over de toon van het debat". Opmerkelijk, omdat hij - net als overigens de meeste andere partijen - in de verkiezingscampagne geen woord had vuil gemaakt aan integratieproblematiek, en in de formatie multiculturalist pur sang Ella Vogelaar naar voren schoof. Nu lijkt de Bos, de succesvolle lijsttrekker van 2002 weer terug te zijn.

Bos kreeg steun van fungerend fractievoorzitter Hamer, en haar medeprominenten Spekman en Dijsselbloem, maar een kleine stoet oudgedienden (Pronk, Vreeman, Kombrink) en randstedelijke wethouders en raadsleden (waaronder zelfs Asscher) namen nogal wat afstand. Ook Vogelaar voelde zich niet aangesproken. Toon doet wel degelijk terzake, was de teneur. En: dit zijn Haagse spelletjes, wij met onze poten in de dagelijkse multiculturele modder... enzovoort. Toonmatigers en zero-kwetsers in overdrive.

Bos zet niettemin door. Vandaag legde hij in diezelfde Volkskrant (8/3) (tekst hier) veel duidelijker uit waar het hem om gaat. Prominente hoofdstedelijke partijgenoten - Cohen, Marcouch - vinden het niet zo nodig dat enkele stadswachten zijnde overheidsdienaren vrouwen een hand willen geven. Let wel: niet de spaarzame zeer orthodoxe dames die dat niet op prijs stellen, maar alle vrouwen. Bos, Hamer c.s. steunden drie 'allochtone' Slotervaartse PvdA-deelraadsleden die dit onaanvaardbaar vinden.

Bos: "Hoezo is het ‘tegen de allochtonen’ om te pleiten voor gelijkheid tussen man en vrouw, voor vrijheid van meningsuiting, voor vrije partnerkeuze en voor het recht op geloofsafval? Zijn dit autochtone of universele waarden? (...) Want juist diegenen die geloven dat de toekomst van de Nederlandse samenleving er eentje is van toenemende culturele, etnische en religieuze diversiteit, moeten als geen ander de kernwaarden van onze samenleving verdedigen."

Verschillen, akkoord, maar wel op basis van een gemeenschappelijk fundament, van kernwaarden. Want: "(...) de boel bij elkaar houden lukt alleen als we duidelijk maken waar we in dit land voor staan en durven te benoemen waar het fout gaat. Als we dat nalaten of ontwijken, dan voltrekt zich een stil proces van desintegratie dat op termijn de verhouding tussen bevolkingsgroepen veel meer schade doet."

Hear, hear. Islam en moslims, geen probleem en van harte welkom, maar alleen op basis van een gemeenschappelijk, seculier, waardenstelsel. Precies de kern van de zaak. De keuze is nu die tussen integratie en multiculturele segregatie. Een verrassend helder standpunt van de PvdA-leider, en hij begrijpt ook wat er op het spel staat. Over Wilders:

"Omdat iedereen zich op de kast laat jagen door zijn toon, zijn generalisaties, zijn uitvergrotingen en zijn beeldspraak gaat het bij zijn critici nauwelijks meer over de inhoud. Met als gevolg dat Wilders het over de inhoud heeft en zijn critici niet, dat Wilders de toon zet en zijn critici slechts reageren. Het lijkt me dat we hem geen groter plezier kunnen doen."

Wilders heeft het over de inhoud en zijn critici niet. Dixit Bos.

De PvdA staat op een kruispunt. Morgen (9/8) treedt Cohen op in Buitenhof over precies dit onderwerp. Hij heeft al laten doorschemeren dat hij in is voor het partijleiderschap van de PvdA. Als de nieuwe helderheid van Bos doorzet kan de PvdA in 'de provincie' haar oude aanhang terugwinnen, als Cohen wint kan de partij randstedelijk enige moslimstemmen winnen, maar zal landelijk worden vermorzeld door de SP, Wilders en Verdonk. De keuze is tussen 20 zetels of 60.

En de eerste gelegenheid om de koers duidelijk te maken is het al dan niet steunen van het initiatief-van Bommel voor het afschaffen van de strafbaarheid van godslastering. Hoe onwaarschijnlijk ook, hier aarzelt de Partij van Arbeid opnieuw: "Het is niet het moment".

Net als toen. Niet het moment. Verkeerd signaal.

Het moment voor het juiste signaal is als er het op aankomt. En dat is nu! Doe je best, partijleider!