Europese grondwet in nieuw jasje

Het wordt tijd om serieus aandacht te besteden aan de remake van de EU-grondwet. De Portugezen zijn druk bezig de resultaten van de Brusselse eurotop uit te werken in een formele verdragstekst.

Is het verdrag iets anders dan de oorspronkelijke grondwet? Open Europe verzamelde eerder enkele smakelijke citaten:

“The substance of the constitution is preserved. That is a fact.”
– Angela Merkel, German Chancellor

“A great part of the content of the European Constitution is captured in the new treaties… We have not let a single substantial point of the constitutional treaty go… It is, without a doubt, much more than a treaty. This is a project of foundational character, a treaty for a new Europe.”
– Jose Zapatero, Spanish Prime Minister

“The good thing is...that all the symbolic elements are gone, and that which really matters – the core – is left.”
– Anders Fogh Rasmussen, Danish Prime Minister

“They haven't changed the substance - 90 per cent of it is still there.”
– Bertie Ahern, Irish Taoiseach

“It’s essentially the same proposal as the old Constitution.”
– Margot Wallstrom, European Commissioner

“Only cosmetic changes have been made and the basic document remains the same.”
– Vaclav Klaus, Czech President

“There’s nothing from the original institutional package that has been changed.”
– Astrid Thors, Finnish Europe Minister

It “takes up the most important elements of the constitutional treaty project.”
– Guy Verhofstadt, Belgian Prime Minister

It “is not essentially different from the constitutional treaty… All the key institutional solutions remain… Some symbolic elements will be cleared up and some formulations toned down.”
– Janez Jansa, Slovenian Prime Minister

“In terms of content, the proposals remain largely unchanged, they are simply presented in a different way… This text is, in fact, a rerun of a great part of the substance of the Constitutional Treaty.”
– Valery Giscard d'Estaing, Author of the European Constitution

De oorspronkelijke tekst van de EU-grondwet was lang maar voor leken te lezen en te begrijpen. Wat die burgers lazen beviel hen in het geheel niet. Dus keerden de Europese leiders terug naar de traditionele misleiding.

Nog eens een paar citaten uit een prachtige column van Gideon Rachman.

Over het Brussels 'mini-verdrag':

"The result is almost impossible to read or understand. And that is entirely intentional. Many things happened at the summit. But perhaps the most important was that the EU finally abandoned the idea that it wants ordinary Europeans to understand what it is doing. "

Want:

"The abandonment of “transparency” brings the EU full circle to where it began when the idea of writing a constitution was dreamt up six years ago. Back then it was conventional wisdom that one of the Union’s biggest problems was that European citizens found it so hard to understand. Why not simplify the complex mess of interlocking treaties and incomprehensible language into a single, readable document?

Big mistake. It turned out that once Europeans were told what the EU was really doing, they were often horrified. The new, admirably transparent constitution was rejected by large majorities in referendums in France and the Netherlands in 2005. "

Toen de Europese burgers uit de helder opgeschreven EU-grondwet hadden opgemaakt waar de Unie eigenlijk mee bezig was, schrokken ze zich wild. Diegenen die de kans kregen stemden de grondwet dus weg. En daarom keerden de Europese elites terug naar obfuscation, naar ondoordringbare teksten die door het verwijzen naar vroegere teksten en door het gebruik van voetnoten en additionele protocollen alleen nog door insiders te begrijpen zijn en dus door iedere regeringsleider of politicus in zijn eigen land naar believen kunnen worden verkocht.

Het is niet de bedoeling dat wij begrijpen wat de Unie werkelijk doet en kan. We moeten de illusie koesteren dat de afzonderlijke lidstaten nog soeverein zijn.

CDA-kamerlid Ormel, vandaag in de NRC, wil geen nieuw referendum, want we zijn geen referendumdemocratie. En we zijn geen referendumdemocratie omdat het CDA geen referendum wil. De meerderheid van de Nederlanders wil dat referendum overigens wel.

Ormel (NRC, 30/8):

"We hebben natuurlijk wel behoefte aan een slagvaardig Europa. De ontwikkelingen in de wereld gaan gewoon door. De EU moet inzetten op innovatie. Elk jaar studeren in India 20.000 ingenieurs af."

Ormel en zijn CDA, en de PvdA, zou er natuurlijk voor hebben kunnen kiezen onderwijs en wetenschap zo (terug) te veranderen dat ook in Nederland weer grote groepen leerlingen voor een technische of natuurwetenschappelijke opleiding kiezen. Dat kost per jaar een paar miljard, en er is enige de-feminisering van het onderwijs voor nodig, zodat de leerlingen waar het om gaat niet permanent bezig zijn met presenteren, evalueren en communiceren, maar ook gewoon eens wat leren. Zodat we niet uitsluitend uitstroom genereren die 'iets met kinderen' wil doen of bij een reisbureau wil gaan werken.

En Ormel, en al die andere politici, zouden ons eens kunnen gaan uitleggen wat die uitdaging van 20.000 Indiase ingenieurs eigenlijk te maken heeft met het reguleren van de kromheid van bananen, de samenstelling van gehaktballen of de kwaliteit van het gemeentelijk zwembadwater, met het beschermen van uiterwaarden nabij Hasselt, of met het verbieden van de kwikbarometer.

Bonus in de City

Jaarlijks terugkerend item. Voorlopige statistiek meldt dat over 2006 in het Verenigd Koninkrijk een kleine 40 miljard euro (Guardian) aan bonussen is uitbetaald. Vorig jaar was dat 30 miljard. Een belangrijk deel daarvan gaat naar medewerkers van financiële instellingen in de City.

Omgeslagen over de Britse bevolking gaat het hier om ongeveer 660 euro per hoofd, dus voor een gezin met twee kinderen om een royale 2600 euro per jaar. Ter vergelijk: het modaal inkomen (in NL) is 30000 euro, dus het betreft hier substantiële bedragen. Heeft iemand zich al afgevraagd hoe het komt dat het in een economie die 'draait als een tierelier' zo moeilijk is om zelfs maar de minima handhaving van koopkracht te garanderen?

Omdat echte belastingheffing bij veelverdieners in de private equity business hard zou aankomen, geldt een speciaal belastingtarief van 10%. Daarmee betalen ze dankzij het jarenlange bewind van Bos' grote voorbeeld Blair minder belasting dan hun eigen cleaning lady (die valt namelijk in het tarief van 22%) en dat vinden zelfs sommige veelverdieners zelf niet terecht.

Bedenk overigens dat deze bonussen worden uitbetaald omdat de ontvangers voor andere, niet nader te noemen beleggers een oneindig veelvoud van die 40 miljard verdienden. Gebakken lucht, improductief geld, dat via een meer dan uit de hand gelopen systeem bij burgers, werknemers, ondernemers en zelfs aandeelhouders uit de zak wordt geklopt. Gordon Gekko:

"The richest one percent of this country owns half our country's wealth, five trillion dollars. One third of that comes from hard work, two thirds comes from inheritance, interest on interest accumulating to widows and idiot sons and what I do, stock and real estate speculation. It's bullshit. You got ninety percent of the American public out there with little or no net worth. I create nothing. I own."

Eén-derde van de vermogens uit echt werk en ondernemen dat iets tot stand brengt, de rest uit in essentie parasitaire activiteiten - de verhouding komt me plausibel voor en dat was nog jaren '80.

Let op hoe inmiddels de normen zijn verschoven uit hoe Gekko de aandeelhouders van het fictieve Teldar Paper toespreekt: "You own the company. That's right—you, the stockholder. And you are all being royally screwed over by these, these bureaucrats, with their luncheons, their hunting and fishing trips, their corporate jets and golden parachutes... Teldar Paper has thirty-three different vice presidents, each earning over two-hundred thousand dollars a year."

200.000 dollar per jaar? Daar komen we ons bed niet meer voor uit. 20 miljoen lijkt er meer op. Door op adequate wijze babyvoeding in potjes te stoppen of 's lands grootste bank om zeep te helpen kun je tegenwoordig in de 100 miljoen+ categorie belanden.

Merkwaardig dat de bonus geen malus kent. Waarom betaalt Groenink zijn vermogen niet uit aan de werknemers van De Bank, nu hij het bedrijf zo evident te gronde heeft gericht, en zou het niet van enige rechtvaardigheid getuigen als de snelle boys en girls van de City hun even snel verdiende geld zouden overmaken aan de centrale banken die de meltdown van het financiële systeem proberen te verzachten?

En dan dat verhaal over hoe ze zo hard moeten werken, en zo slim zijn, daar in het financiële wereldje. Een energiek wetenschapper, zoals ik ooit zelf was, maakt zeker zoveel uren als een speculant, en is bepaald slimmer. De meest intelligente mens die ik ooit ontmoet heb werd op jonge leeftijd professor en voldoet aldus qua inkomen ruimschoots aan de Balkenende-norm.

De Grote Overheden, Amerika, Japan en de EU, moeten snel de financiële sector terugbrengen naar wat ze moet zijn, namelijk dienstbaar aan de echte economie, door paal en perk te stellen aan onbegrijpelijke investeringsconstructen en beleggingsvehikels die, als het even misgaat en de wiskundige modellen de werkelijkheid ineens niet meer kunnen volgen, de stabiliteit van de wereldeconomie in gevaar brengen.

In samenlevingen waarin het mogelijk is geworden zonder risiko en zonder maatschappelijke bijdrage uitzonderlijk grote vermogens te verwerven, terwijl het - in Amerika al veel meer dan in Europa, maar niettemin - zover komt dat hard leren en werken je niet meer vooruit helpt, is de democratie in gevaar. Het idee, mogelijk de illusie, van de liberale, democratische en kapitalistische samenleving is immers die van sociale mobiliteit door inspanning en verdienste.

Als we, waar het hard op lijkt, onderwijs zijn top heeft gehad, als we peak brain (Elten, intertijd in een comment op dit blog) achter de rug hebben, en het niet meer van belang is dat iedereen het maximale uit zichzelf haalt, valt de bodem uit de samenhang van de maatschappij. Als financiële vermogens niet meer worden opgebouwd door het stand brengen van prachtige ondermeningen met maatschappelijk waardevolle producten, maar juist door het leegplunderen van die ondernemingen, dan vervalt de legitimatie van het systeem.

Toon, radicalisering en diversiteit

Youssef Azghari beschrijft vandaag in een intelligente column in Trouw, waar ik het grotendeels mee oneens ben, waarom hij geen lid zou willen worden van het comité van ex-moslims: de meeste moslims zijn intolerant tegen afvalligen omdat ze de Koran sinds 700 jaar verkeerd interpreteren. Je zou denken dat je om praktische redenen beter uit kunt gaan van de reeël bestaande islam, dan van datgene wat het eigenlijk had moeten zijn, als het gaat om het beschermen van mensenlevens.
Max Pam geeft overigens deze week in Binnenlands Bestuur een erg aardig overzicht van redenen om wel, dan wel niet ondersteuner van de ex-moslims te worden (zoals: "Ik word geen lid, want Theodor Holman is ook lid van dat comité. Dat laatste werd gezegd door Alexander Pechtold, de partijleider van D’66. Ik vond het een verhelderende opmerking, want ik begreep ineens waarom ik nooit lid van D’66 ben geworden. Er is altijd wel iemand lid van zo’n partij, aan wie je een hekel hebt.") Pam werd dus wel lid van het Jami-comité.

Azghari maakt een eenvoudige, maar heel originele opmerking over Jami's vergelijking van Mohammed met Osama bin Laden. De hele (witte) multiculturalistische goegemeente meende dat hiermee de islam tot in het diepst van haar wezen werd beledigd, maar Azghari wijst er op dat radicale moslims deze parallel volstrekt terecht zullen vinden. Vandaar dat hele jaargangen islamitische VMBO-scholieren Osama als wallpaper op hun mobieltje bevestigden. En daarmee zijn we terug bij de onnozele inzichten van Abrahams over de 'toon' van het debat: het interesseert de islamisten hoegenaamd niets dat ze door van Gogh geitenneukers werden genoemd (op grond sexuologische adviezen van ayatollah Khomeiny), en de vergelijking van Osama met de profeet is een compliment, geen belediging.

Vandaag kwam minister Guusje ter Horst met haar plan tegen radicalisering. Even werd geprobeerd een soort evenwicht in het spel te brengen door ook extreem-rechtse jongeren als object van actie op te voeren, maar dat had het Journaal gauw door. Het ging dus over preventie en bestrijding van islamisme onder jongeren, bijvoorbeeld in Amsterdam-West. (Rutger van GeenStijl was er ook, erg geestig en leerzaam: 'Wat zou je ervan vinden als je zus met een Nederlandse jongen thuiskwam?', vroeg hij aan een knulletje op advies van de minister haarzelf. 'Niet leuk, het blijft toch je zuster'. Woorden in de Nederlandse taal, totaal onbegrijpelijk). Maar er was ook iets anders: op een basisschool werd, nog wel volgens de methode van een 'allochtone' adviseur, aan kinderen uitgelegd dat ze Nederlands zijn. Dat had nog nooit iemand tegen ze gezegd.

Herhaling van deze mededeling: dat had nog nooit iemand tegen ze gezegd.

Dat gedoe met iedere ochtend het volkslied en de Pledge of Allegiance aan de vlag, zoals dat op Amerikaanse scholen gebeurt, is zo gek nog niet. Ik heb maar één jaar op zo'n school gezeten, maar kan vele decennia later die Pledge nog uit het hoofd opzeggen, en ik ben niet eens een Amerikaan.

Marcouch, niet zelden door mij bewonderd, vloog ondertussen uit de bocht door Wilders op hetzelfde plan te stellen als geradicaliseerde islamisten. Ahmed, asjeblieft. Wilders verdedigt op zijn geheel eigen wijze de rechtstaat en de Westerse waarden, de islamisten willen die vernietigen. Wilders schrijft ingezonden stukjes in de Volkskrant, de islamisten schieten van Gogh dood. Er is wel een onderscheid.

Ondertussen, op hetzelfde moment dat Pronk de zegeningen van het multiculturalisme bezingt, dreigt - wel heel dicht bij huis - België uit elkaar te vallen. Als zelfs katholieke Nederlandstaligen en katholieke Franstaligen de boel niet bij elkaar weten te houden, moet je wel flink lef hebben om te beweren dat het samenleven van migranten van islamitisch-arabische herkomst met Noord-Europese calvinisten een historisch bewezen meerwaarde oplevert.

Ik voel heel wat meer voor de juf die haar kleintjes leert dat ze Nederlanders zijn. Met alle respect, maar die islamitisch-arabische herkomst moet voor ieders bestwil, net als dat in Amerika met afkomst gaat, zo snel mogelijk in de categorie heritage worden bijgezet. En dan kan ook zus haar eigen leven bepalen.

Paul Belien schreef vandaag een wel erg lang stuk op the Brussels Journal, over naties en staten, stabiel of niet-stabiel, kunstmatig of echt. Het enige land dat een natie is en een staat, met verschillende talen en godsdiensten is Zwitserland. En het bestaat al zevenhonderd jaar. Alle andere multiculturele, multilinguale constructen zijn - met of zonder bloedvergieten - uit elkaar gevallen. Ons eigen land bestaat nu 450 jaar.

Belgié werd in 1831 bij elkaar verzonnen. Tsjecho-Slowakije in 1919. Soedan en vele andere Afrikaanse entiteiten tijdens de dekolonisatie. De Zwitserse diversiteit is wellicht mogelijk gebleken vanwege de bergruggen die de verschillende gemeenschappen uit elkaar houden, en hun eenheid mogelijk door de onveroverbaarheid door vreemde mogendheden van al die bergen bij elkaar. Ooit sliep ik in een typische Zwitserse tienerkamer, in een boerderij met grote overstekken en hangende bloembakken: aan de wand posters met popsterren, en in de hoek een niet te tillen machinegeweer. Vrijheid komt niet vanzelf.

Ons land, Nederland, is een van oudste van Europa, met grenzen die teruggaan op de 16e eeuw, en een cultuur die zich sindsdien grotendeels autonoom heeft ontwikkeld. We zijn geen kunstmatig construct, maar een land dat cultureel en politiek door de eeuwen heen een grote mate van homogeniteit heeft bereikt, en één van de meest bevrijde en tolerante samenlevingen ter wereld werd. We bieden een thuis aan degenen die daarvan de voordelen zien. Aan diegenen, ongeacht kleur of herkomst, die Nederlander willen zijn.

Maar diversiteit en multiculturalisme met zijn botsende waardenstelsels, met enclaves, met segregatie in plaats van integratie, hebben hier geen plaats, en dus geen toekomst.

Voorzitter Pronk (3)

Ach, was ik maar nooit over Jan Pronk begonnen - maar nu moet ik wel door de zure appel heenbijten. Pronk maakte bemoedigende opmerkingen over Hirsi Ali toen velen haar lieten vallen en zei in NOVA dat hij desgevraagd lid had willen worden van Jami's steuncomité. Blijkbaar verandert de wereld snel, want nu zegt hij in Trouw 'dat multiculturalisme wel degelijk een meerwaarde heeft'. "Dat heeft de geschiedenis allang bewezen." Het zou hier om gaan:

"De fundamentele vraag is of Nederland ’onze rechtsstaat’ is, waarbij we anderen uitsluiten. Formeel gezien klopt dat maar waaraan ontlenen we dat recht? Heb je het recht jezelf zodanig te definiëren dat een ander daar niet bij hoort?"

Ten overvloede, multiculturalisme is niet het verschijnsel dat er mensen in Nederland zijn komen wonen die andere culturen, identiteiten en godsdiensten meebrachten. Femke Halsema omschreef het multiculturalisme, in casu het heil van botsende waardenstelsels ruim twee jaar geleden als volgt:

"Wij huldigen het ideaal van de plurale samenleving, waarin waardenverschil en waardenconflict als dierbaar en zelfs als noodzaak worden gezien. Niet alleen omdat wij denken dat het onmogelijk is alle verschillen tussen mensen te overbruggen, maar vooral omdat etisch pluralisme, de erkenning en waardering van conflicterende waarden, een voorwaarde is voor kritisch en vrij burgerschap."

Het gaat dus om culturele identiteiten die blijvend conflicterende waarden behouden, in één land, en dat is niet alleen onvermijdelijk, het is zelfs een voorwaarde van vrijheid. Maar wat als vrijheid zelf de waarde is waarover conflict bestaat?

De geschiedenis laat helaas heel iets anders zien dan de meerwaarde van multiculturalisme.
Putnam (volledig artikel hier, pdf!) besprak kort geleden de wetenschappelijke literatuur over diversiteit, en kon niet anders concluderen dan dat - in de Amerikaanse ervaring - het verschijnsel aanzienlijke problemen met zich meebracht. Voordelen gaf hij niet, en dan ging het in de V.S. nog maar om verschillen tussen christenen van verschillende herkomst. Geert Mak's 'In Europa' laat onontkoombaar zien dat de geschiedenis van dit continent in de 20ste eeuw bestaat uit de verschrikkingen van etnische zuivering (gedwongen volksverhuizingen) en genocide gericht op het 'oplossen' van multiculturalisme. De recente Balkan-oorlogen waren van die geschiedenis alleen maar het - hopelijke - sluitstuk. En Soedan, waarmee Pronk toch grote ervaring heeft, met in Darfoer zijn tegenstellingen tussen islamitische Arabieren en al even islamitische zwarte Afrikanen, en (daarvoor) tussen het islamitische noorden en christelijke zuiden, is ook niet echt een aanbeveling voor multiculturalisme binnen de grenzen van één land.

Het is niet zo dat 'wij' onze rechtstaat zo definiëren dat een ander daar niet bij hoort, om op Pronk terug te komen. 'Wij' definiëren de rechtsstaat nu juist zo dat 'de ander' er wel bij hoort. We willen juist heel graag dat de ander er bij gaat horen. Dat heet integratie en dat is goed voor het vreedzaam voortbestaan van dit land en zijn cultuur. Multiculturalisten, zoals minister Vogelaar, gaan daarentegen de 'minderheden' in hun eigen culturele hokje respecteren, dat wil zeggen opsluiten.

Pronk wil bruggen slaan:

"Daarvoor moet men discussiëren over de christelijke, humanistische en islamitische waardensystemen. Niet om er voor één te kiezen, maar om tot overeenstemming te komen."

Misschien wat demagogisch, maar kan iemand één voorbeeld noemen van een positieve uitkomst uit deze dialectiek van naakstrand en gescheiden zwemles, sexuele emancipatie en homohaat, vrije partnerkeuze en eerwraak of van vrijheid van levensovertuiging en de doodstraf op afvalligheid?

Opnieuw: het land waarvan de burgers het minst negatief zijn over de islam is Frankrijk, waar hoofddoeken op scholen verboden zijn en de Président tuig gewoon racaille noemt, terwijl de grootste onvrede bestaat in Engeland, waar radicale imams hun gang kunnen gaan ("if she doens't want to wear the hijab, hit her!" - video Undercover Mosque) en inheemse werknemers tijdens de ramadan het advies krijgen hun broodtrommel uit een oogpunt van respect niet in het zicht van een moslim leeg te peuzelen.

Helderheid over de normen en waarden van dit land is in het belang van de vrijheid en de maatschappelijke stabiliteit. Het relativeren van de rechtststaat, zoals Pronk nu doet, is in niemands belang, ook en zeker niet in dat van al die goedwillende moslims (ook hier) die 'alleen maar een beter bestaan willen voor zichzelf en hun kinderen' (Bos).

Want: in het multiculturalisme is vrijheid zelf de waarde waarover conflict is.

Voorzitter Pronk (2)

Op de valreep - en misschien wel daarna - werd goededoelenbestuurder Lilliane Ploumen tegen Jan Pronk in stelling gebracht. Gedroomd kandidaat Paul Depla, wethouder te Nijmegen, die gedurende twee dagen per week desnoods kostenloos Wouter Bos uit de wind had willen houden, haakte af toen Pronk zich meldde. Lilliane is de laatste hoop der Bossianen, en ze vindt Pronk te oud.

Hoezo? De nieuwe generatie PvdA'ers en LuxVoor-denkers - Mei Li Vos voorop - vinden dat 'ouderen' zichzelf met hun in waarde gestegen huizen danig hebben verrijkt, moeten afzien van VUT en prépensioen en tot ver na hun 65ste doorwerken. Komt er iemand die dat wil gaan doen, is het weer niet goed. Is de mening of de inbreng van iemand van 67 minder waardevol dan die van iemand van 45? Pas maar op, of de Commissie Gelijke Behandeling komt in actie.

Pronk, doe het niet, de huidige Tweede Kamerfractie staat dichter bij de VVD dan bij jou, schrijft een Volkskrant-lezeres uit Hardenberg vandaag. Daar zit natuurlijk precies het probleem van de PvdA: die is één van de vele vaag-liberale politieke groeperinkjes geworden. Politiek perspectief hebben op dit moment juist de niet-liberale partijen: Wilders, het CDA en de SP. Anders dan de lezeres uit Hardenberg waarschijnlijk verwacht, ziet de meerderheid van de PvdA-stemmers Pronk dus helemaal zitten.

Met Pronk zijn niet alle problemen van de partij opgelost. Zijn religieuze inspiratie speelt hem wel eens parten, hij begreep als minister van VROM helemaal niets van ruimtelijke ordening, over het ontslagrecht mocht hij wel wat meer creativiteit te berde brengen en de steun van zakkenvuller Peper en ultra-multiculturalist van Thijn voor zijn kandidatuur doen daaraan eerder afbreuk dan goed.

Niettemin heeft Pronk twee essentiële voordelen.

In de eerste plaats heeft hij een fenomenale politieke intuïtie, en begreep dus dat hij op dit moment politiek moest inzetten. Hij begon niet, zoals Ploumen, met vage beloftes over 'meer inspraak voor de leden', maar over Irak, topinkomens en Jami. In strijd met alle opvattingen dat een partijvoorzitter de echte politieke leider niet voor de voeten moet lopen, opende Pronk direct de aanval. Slecht nieuws voor Bos, en dus goed voor de samenleving.
Het tweede voordeel van voorzitter Pronk is dat hij steevast reuring genereert en dus ruimte zal scheppen voor contraire opvattingen. Denk aan de initiatieven van de groep 'Rooie Veren' rond Monasch, die vindt dat de zelfverrijking moet worden aangepakt, dat er over het nieuwe verdrag een EU-referendum moet komen en dat de kwestie rond Jami verkeerd is aangepakt.

Het weer op de rails krijgen van de vrije en seculiere samenleving vereist de steun van krachten in zoveel mogelijk politieke en maatschappelijke stromingen. Wie denkt dat alleen Wilders, of Verdonk, voldoende zijn om dat doel te bereiken houdt zichzelf voor de gek. Tenminste is daarvoor ook steun nodig binnen het CDA, de PvdA en de SP. Als het katholieke wantrouwen van Verhagen tegen de islam ons, als seculieren, kan helpen: prima. Als we ons voordeel kunnen doen met de 'extra dikke plus' van Marijnissen over het enkele paspoort: dito. En Pronk kan, in elk geval veel meer dan de andere kandidaat-voorzitters, bedoeld of onbedoeld binnen de PvdA de ruimte scheppen om seculariteit aan bod te laten komen. Politiek is de kunst van het haalbare, van - uiteindelijk - gelijk krijgen in plaats van gelijk hebben.

Vlaanderen

Bijna elke zomer komt als komkommertje de gedachte aan een vereniging - of hereniging - van Vlaanderen met Nederland opzetten. Nu de crisis in de Belgische kabinetsformatie ook nog in diezelfde komkommertijd valt is het dubbel feest.

Het laatste dat ik de Nederlandstalige Belgen zou toewensen is aansluiting bij Nederland. Het idee of de droom is immers een Vlaanderen dat zijn eigen boontjes dopt. Nederland, daarentegen, wordt bestuurd vanuit den Haag, en uitsluitend daarvandaan. Een enkele Haagse directeur-generaal (de hoogste ambtenaar met een inhoudelijke functie) heeft meer macht dan een democratisch gekozen provinciebestuur. Als een ontwikkeling in Drenthe of in Limburg stagneert heeft een enkel telefoontje van een parlementslid met de politiek assistent van een Minister veel meer effect dan alle inspanningen van plaatselijke burgemeesters, gedeputeerden en commissarissen van de koningin bij elkaar. Ik spreek hier uit ervaring.

Aansluiting bij Nederland zou betekenen dat Vlaanderen niet langer vanuit Brussel, maar vanuit den Haag zou worden bestuurd, en dat lijkt me van de regen in de drup. Voor de Nederlanders zou de toevoeging van Nederlandstalig België juist wel een verbetering kunnen betekenen: een extra regio die het extreme centralisme van de Nederlandse staat mee helpt ontmantelen.

Prachtwijken

Privatisering, op stand zetten, het was allemaal prachtig en dus werden de woningcorporaties in de bruteringsoperatie van Heerma verzelfstandigd: ze moesten voortaan zonder subsidie hun eigen broek ophouden. Welnu, dat lukte meer dan uitstekend.

Minister Vogelaar ('van gevels en kozijnen') heeft geld nodig voor het opknappen van haar veertig allochtone prachtwijken, en klopt aan bij de corporaties. Die willen, onder enige aandrang, wel investeren, maar dat wil Bos niet: het geld, heel veel geld, moet via de Rijksbegroting lopen omdat anders het financieringstekort niet omlaag gaat. Bos wil, simpelweg, de corporaties onteigenen.

Zoveel Bossiaanse daadkracht hadden we graag gezien waar het ging om ABN-Amro, de bonussen van de Numico-top of het gegraai van de hedge-fondsen en private equity. Het gaat, zegt de PvdA, bij de corporaties om maatschappelijk geld en dat moet dus maatschappelijk worden ingezet. Laat ik, als socialist, Bos een geheim verklappen: het gaat bij alle geld om maatschappelijk geld, alleen kunnen we op dit moment niks beters bedenken dan het ondernemen over te laten aan ondernemers (als mijzelf). Alle geld, alle kapitaal moet links- of rechtsom maatschappelijk dienstbaar worden gemaakt - voor eten, werk, huizen en onderwijs. Als, zoals nu, geld alleen nog gaat functioneren om er méér geld van te maken, en inkomens- en vermogensverhoudingen in hoog tempo scheef groeien komt binnen niet al te lange termijn de maatschappelijke stabiliteit en de democratie in gevaar. Als je door hard werken niet langer voor jezelf of je kinderen een betere toekomst kunt bereiken - omdat het maatschappelijk surplus bij de financiële elite en de bestuurders van beursgenoteerde ondernemingen blijft hangen - valt de bodem uit het systeem.

Maar nu de moraal van het verhaal. De directeur van een grote woningbouwcorporatie in Drenthe en Overijssel trekt aan de bel: de onteigening van Bos komt er op neer dat voorgenomen grootschalige opknapbeurten van witte, niet al te florissante achterstandswijken in (of all places) Hoogeveen niet door kunnen gaan. Het Drentse geld gaat bij Bos en Vogelaar namelijk naar, bijvoorbeeld, de Haagse Schildersbuurt of Amsterdam-West.

U begrijpt waar Wilders bij de komende verkiezingen extra campagnestops gaat inlassen. En vergis je niet: er zijn heel veel Hoogeveens in dit land.

Bos, Vogelaar: briljant! Jullie hebben het weer helemaal voor elkaar.

UPDATE: Elsevier; witte huurders in de provincie dokken voor prachtwijken.

Comments

Moment voor sentiment.

Het leven van een blogger, althans als blogger, is eenzaam. Naast de fameuze 'kijkcijfers', waar het - zegt iedere blogger - natuurlijk niet echt om gaat (don't kid yourself), zijn de comments de graadmeter hoe de postjes landen en wat ze eventueel teweeg brengen. De reacties op het stukje van gisteren, die ik net las, maakten mijn dag weer goed.

Ik reageer bijna nooit op comments, het ligt niet in mijn aard, en het zou me ook te veel tijd kosten. Die stilte is niet onbeleefd bedoeld, jullie bijdragen worden zeer gewaardeerd.

Iedere blog krijgt de comments die hij verdient. Een blog waarin veel gezeurd en afgezeken wordt, krijgt in de reacties veel gedweep en gezeik terug en moet voortdurend 'spelregels' publiceren. De taalvirtuositeit van GeenStijl roept reaguurders op die kans zien binnen seconden en in een paar woorden die taalvirtuositeit te beantwoorden. Ik zoek in mijn kleine hoekje tobberig en langzaam naar de werkelijkheid achter de dagelijkse schijn, naar een manier om het licht vanuit een net iets andere hoek op de actualiteit te laten vallen. En dus mag ik me verheugen in commenters - niet heel veel, maar wel heel goed - die kunnen nadenken, meedenken en tegendenken, en nog nooit heb ik iemand hoeven wegjorissen.

Dus, voor deze ene keer, bedank ik iedereen die hier - vroeger of recent - reageerde of bijdragen leverde: ada, Peter, Miranda, elten, Leo, DIXI, Caroline, Carel, Paul, Dennis, Frans, AVe, en alle anderen waaronder vele anonymi. Ga vooral door.

Toon en terreur (3)

Toon of inhoud, begrijpen of begrip, islam of moslims, mening of belediging, beledigd of gekwetst, geciteerd of geparafraseerd. En oorzaak of gevolg.

Niet de toon maar de inhoud van de boodschap leidt geradicaliseerden tot geweld, zegt Cliteur. Ik begrijp die wens tot geweld, zegt Abrahams, maar heb er geen begrip voor. Er bestaat geen gematigde islam, zegt Wilders. 'Wilders zegt, er zijn geen gematigde moslims', zegt Wybo Mentinck in een comment op de Amsterdamse PvdA-site. Jami legt zijn afvalligheid uit en geeft zijn mening over zijn ex-geloof en de profeet in kwestie. Jami en anderen schelden moslims verrot, zegt Abrahams. Ik parafraseer goed, schrijft Abrahams. Je kan niet citeren, zegt Cliteur. De toon van het debat veroorzaakt integratieproblemen, zegt Vogelaar. De integratieproblemen gaven aanleiding tot het debat, zeggen haar critici.

Ik sta in deze discussie aan de ene kant, die van de verdediging van de vrijheid, en daarom zie ik vooral de zwaktes in de standpunten van de andere kant. Natuurlijk wordt er op bepaalde sites onomwonden en onaanvaardbaar gescholden op moslims, en worden er op weer andere sites de meest verschrikkelijke dingen over ongelovigen gezegd. Maar in de meer reguliere media, de kranten, de grotere websites, bij opinieleiders en veel gelezen columnisten zie ik toch vooral hoe multiculturalisten en zero-kwetsisten, soms goedwillend en soms kwaadwillig, verkeerd citeren, verkeerd parafraseren of intellectuele betogen als scheldpartijen aanduiden.

Met geen mogelijkheid kan worden beweerd dat Hirsi Ali, Jami of Wilders 'moslims' beledigen, verrot schelden, of dat ze discrimineren of haatzaaien. Dat zijn bij wet verboden aangelegenheden, dus - van Doorn, Abrahams, Vogelaar - toon maar bij de rechter aan dat hiervan sprake is. Dat zal niet lukken.

Ook, zelfs, bij Wilders is het zaak nauwkeurig en onbevooroordeeld te lezen wat hij zegt, en wat hij bedoelt. Dus: hij zegt niet dat er geen gematigde moslims bestaan, hij zegt dat er geen gematigde islam bestaat. Er bestaan juist wel een heleboel gematigde moslims. Er bestaat ook geen gematigd katholicisme. De Paus en het Vaticaan bepalen wat katholicisme is, en dat is iets waar in Nederland en omstreken met geen mogelijkheid mee te leven en werken valt. Dus bestaan er - net als bij moslims - juist wel een heleboel gematigde katholieken, die de opvattingen en voorschriften van hun geloof met een korreltje, zo niet met scheppen zout nemen.

Wilders zaait geen haat en hij zet geen groepen tegen elkaar op. Lees nauwkeurig wat hij zegt. Zijn succes is dat hij een immense maatschappelijke frustratie kanaliseert, die in geen enkele andere politieke stroming wordt gearticuleerd. Als Rutte iets probeert, klinkt het niet geloofwaardig. Marijnissen heeft af en toe een helder moment, maar wil niet dat integratiekwesties afleiden van zijn hoofdzaken.

De rest van links is ineens weer weggezakt in een onnozel multicultularisme. In een exceptionalisme eigenlijk: de moslims, de islam, ze zijn zo anders, kwetsbaar maar ook geneigd tot geweld, dat ze niet moeten worden blootgesteld aan kritiek, aan historische analogieën, aan analyses of aan confronterende meningen. Al begrijpen we eigenlijk niet waarom, daar komen brokken van, dus wacht maar af, over tachtig jaar zijn het ook Nederlanders. Daarvóór is alles wat je zegt een aansteker in een vuurwerkfabriek.

Dat exceptionalisme, de moslimbevolking vanwege hun vermeende intrinsieke geneigdheden als uitzondering op de rechtstaat, de grondrechten en de gezamenlijke cultuur, betekent geen integratie maar segregatie. Degenen die dit bepleiten, moeten dit doen door uitzonderingen te maken op de gangbare vormen van discours. Dus worden anderszins normale meningsuitingen ineens aangeduid als scheldpartijen en intellectuele betogen als het aanzetten tot haatzaaien.

En dat is de meest verschrikkelijke vergissing. Het falen van de politieke hoofdstromen een positieve en constructieve integratiepolitiek vorm te geven die de nieuwgekomenen in snel tempo in de seculiere, tolerante cultuur doet opnemen, zal er uiteindelijk toe leiden dat de gefrusteerde meerderheid het diversiteitsvraagstuk op geheel eigen en bepaald minder aangename wijze zal 'oplossen'.

Dat is uiteindelijk de consequentie van niet goed lezen, verkeerd parafraseren of moedwillig verdraaien.

Toon en terreur (2)

Frits Abrahams is boos. Abrahams, de achterpaginist van de NRC, blies afgelopen maandag een klein maar vilein partijtje mee in van Doorn's delirium. In zijn column parafraseerde Abrahams het standpunt van Cliteur in zijn Opinio-artikel, dat voor radicaliserende islamisten toon geen reden is voor terreur, maar inhoud.

Cliteur maakte in een ingezonden brief bezwaar tegen de manier waarop Abrahams zijn standpunt samenvatte. Abrahams deed dat namelijk zo:

"Moslims radicaliseren niet door de tegen hen gebruikte toon, schrijft hij, maar door de inhoud van de op hen uitgeoefende kritiek."

Hoezo is dit een verkeerde samenvatting, vraagt Abrahams, letterlijk schreef Cliteur immers:

"Niet de toon maar de inhoud van de bewoordingen vormen voor geradicaliseerde jongeren een steen des aanstoots."

En, zegt Abrahams over samenvatting versus citaat: "Wie een verschil ziet, mag het zeggen."

Welnu. Het essentiële verschil is dat tussen "toon" (Cliteur) en "de tegen hen gebruikte toon" (Abrahams), en analoog daaraan tussen "inhoud van de bewoordingen" en "de inhoud van de op hen uitgeoefende kritiek". (Mijn cursiveringen.)

Kwestie van lezen. Het is het verschil tussen beledigen en zich beledigd voelen.

Om dit verschil, dat Abrahams niet ziet, draait het hele integratie- en islamdebat. Hirsi Ali zei en zegt in haar bijzonder zorgvuldige (Pronk) taalgebruik bijvoorbeeld dat er relaties zijn tussen islam, Allah en de mishandeling van vrouwen, en naar aanleiding van de Deense cartoons dat we moeten blijven opkomen voor de vrijheid van meningsuiting. Jami trekt na zijn geloofsafval parallellen tussen religieus fanatisme in de zevende en de 21ste eeuw, dat wil zeggen tussen Mohammed en Osama, en bovendien betekent zijn afvalligheid als zodanig al dat Allah niet bestaat.

Wie Hirsi Ali en Jami leest, vindt geen "verrot schelden van de moslimbevolking", zoals Abrahams dat noemt. Hun standpunten, hun expliciete weergave van westerse kernwaarden, zijn niet geformuleerd als op moslims uitgeoefende kritiek, en al helemaal niet als scheldpartij. Het gaat hier op geen enkele wijze om een collectieve belediging van een bevolkingsgroep, net zo min als commentaar op marxisme, liberalisme of conservatisme een collectieve belediging van bevolkingsgroepen is.

Waar Cliteur op doelt, is dat de eenvoudige inhoud van boodschappen als de gelijkheid van mannen en vrouwen, van diverse sexualiteiten, van sex in gehuwde of ongehuwde staat, van maagdelijkheid en haar tegendeel, van godsdienst en godslastering, op zichzelf voldoende zijn om radicaliserende gelovigen van de islam tot anti-democratisch en terroristisch geweld te brengen. Om het even of die standpunten, zoals meestal, nuchter en rustig worden gepresenteerd, of dat ze - zoals bij Wilders - op hoge toon worden voorgedragen.

Nu blijkt dat als de veiligheidsdiensten tijdig hun werk doen, de meeste vrijdenkers in leven kunnen blijven. Het geeft te denken dat een aanzienlijk aantal politici en opiniemakers (Hirsi Ali, Jami, Ellian, Verdonk, Wilders) zwaar beveiligd moeten worden, en het is een victorie voor de seculiere, democratische cultuur dat een dergelijke beveiliging voor geen enkele radicale imam noodzakelijk is. Het inheemse - potentieel gewelddadige - islamisme kan blijkbaar, vooralsnog, in bedwang worden gehouden.

Een veel groter gevaar voor de seculiere democratie zijn de capitulanten. Degenen die menen dat wij, gedoemd tot kwetsbaarheid, beter onze mond kunnen houden over de rechten van vrouwen, van homosexuelen, of over het bestaan van God of Allah, en vinden dat we de vrijheid van meningsuiting slechts selectief dienen in te roepen. Degenen die een consequent standpunt onmiddellijk brandmerken als een zware belediging van toch al zo kwetsbare minderheidsgroepen. Die vrije meningsuiting tot kritiek op moslims, en zelfs tot verrot schelden bestempelen.

van Doorn, Abrahams, Vogelaar, Pechtold, Wiegel, Dijkstal, Meulenbelt.

Of zij die er, als het even kan, het zwijgen toe doen.

Bos.

Op verscheidene plaatsen is er de afgelopen dagen op gewezen dat de profeet Jozua bij de intocht in het beloofde land op gezag van het opperwezen opdracht gaf tot het om het leven brengen van allen in deze of gene stad. Genocide, zouden we dat nu noemen. Srebrenica's, maar dan met inbegrip van vrouwen en kinderen. Niettemin meldden zich geen zwaar beledigde joden of christenen, nergens zagen we beschuldigingen van anti-semitisme, niemand hoefde te worden beveiligd, niemand voelde zich verrot gescholden.

Als Jami een andere profeet, Mohammed, op soortgelijke gronden een onaangenaam mens vindt, komt Abrahams in actie.

Gek, eigenlijk.

Toon en terreur

Hoeiboei - gefeliciteerd! - maakt het Opinio-artikel van Paul Cliteur over de motieven van terroristen on-line beschikbaar.

Het gaat niet om 'toon', beledigen of kwetsen:

"De confrontatie tussen het ‘islamisme’ en de democratische rechtsstaat is dus voor een belangrijk deel een geestelijke strijd. Het is een strijd die niet alleen met justitiële middelen kan worden gewonnen: het opsporen, vervolgen en veroordelen van religieuze terroristen. Religieuze terroristen zullen moeten worden bestreden in hun gedachtegoed. Maar daarvoor is allereerst van belang dat men erkent dat dit gedachtegoed bestaat, dat men het wil bestuderen en dat de Nederlandse elite breekt met het cultiveren van de mythe dat belediging en kwetsing de voornaamste oorzaak zouden zijn voor radicalisering."

"Niet de toon maar de inhoud van de bewoordingen vormen voor geradicaliseerde jongeren een steen des aanstoots. Wie expliciet kiest voor de scheiding van kerk en staat, de legitimiteit van homoseksualiteit (zoals Aboutaleb deed), het gedogen van prostitutie (waartegen Bilal L. zich verzette), de vrijheid van meningsuiting (die Mohammed B. in zijn slotwoord voor de rechtbank afwijst), de vrijheid van geloof (inclusief afvalligheid of het veranderen van geloof) is fout en een potentieel voorwerp van terroristische aandacht."

"Is het dan nodig om verandering van geloof van de daken te schreeuwen? Het is best mogelijk van geloof te veranderen, ook in islamitische kring, als je daar maar niet zoveel ruchtbaarheid aan geeft. Zie je wel, het is een kwestie van toonhoogte.’Antwoord: iedereen mag ervoor kiezen in stilte van geloof te veranderen, maar tot het grondrecht van de vrijheid van godsdienst behoort ook dat je zelf mag kiezen of je dat publiek wilt maken of niet. Vrijheid van godsdienst op kousenvoeten is een ernstige inbreuk op die vrijheid."

Wiegel, die ook al niks zag in Ayaan, laat nu met genoegen Jami vallen:

"Aan weer een overloper, die van respect voor andersdenkenden en verdraagzaamheid geen weet heeft, bestaat bij weldenkende liberalen geen behoefte. (...) Maar ik hoop dat Bos strak vasthoudt aan zijn lijn en Jami er op wijst dat diens uitspraken niet passen bij de grondbeginselen van vrijheid en verdraagzaamheid."

Toch mooi dat Churchill, toen het er op aan kwam, wist dat vrijheid en verdraagzaamheid bij tijd en wijle ook moeten worden bevochten en verdedigd tegen intolerantie, dwang en terreur. Vrijheid gaat niet - nooit - op kousevoeten.

We will never surrender.

Jip en Janneke in Londen

Volkskrant-correspondent Gert-Jan van Teeffelen in Londen rapporteert over een groot onderzoek naar de perceptie van moslims en de islam in diverse grote landen:

"Van de Britten gelooft verder slechts 59 procent dat de islam verenigbaar is met het Britse staatsburgerschap. Hiermee zijn Britten radicaler dan de inwoners van andere grote westerse landen. In Spanje ligt dit percentage boven de 70, terwijl de Spanjaarden door de aanslagen van maart 2004 in Madrid zwaarder werden getroffen."

In de beleving van Gert-Jan hoort het geloof in islamitisch burgerschap omgekeerd evenredig te zijn aan het aantal slachtoffers. En het enige criterium voor 'macht' is het aantal Lagerhuiszetels:

"Bijna de helft van de Britse ondervraagden is bovendien van mening dat ‘moslims te veel macht hebben’. Dit terwijl slechts vier van de 646 Lagerhuisleden moslim zijn."

Het wordt nog mooier:

"Voor de integratie hoeft evenwel nog niet te worden gevreesd. Slechts een beperkt deel van de Britse ouders zegt er bezwaar tegen te hebben als hun kind met een moslim zou huwen. In de VS is dit 40 procent, op de voet gevolgd door Duitsland. "

Hoeveel Britse moslimouders er bezwaar tegen zouden hebben als hun kind met een ongelovige zou trouwen wordt niet vermeld. Laat staan als de geliefden hun relatie zouden beleven zonder te trouwen, en al helemaal niet als de wederhelft een homosexueel zou blijken te zijn. Als het succes van integratie afhankelijk zou zijn van de bereidheid daartoe van de 'ontvangende samenleving', zoals Wouter Bos dat zo mooi noemt, was er geen integratieprobleem en zouden bovendien alle minderheden in gelijke mate integreren. Jammer genoeg is geen van beide het geval, en hoe zou dat nou komen?

Aardiger is dat juist de Fransen in de dit onderzoek aangeven het minste problemen met moslims te hebben. Gert-Jan vermeldt dit niet, wellicht omdat hij het niet begrijpt. Frankrijk heeft als enige de hoofddoek in scholen en andere openbare gelegenheden verboden, zonder enige nadelige consequenties (en met het voordeel van zicht op prachtige bossen zwart haar). Het land koos met groot enthousiasme een president die tuig gewoon tuig - racaille - noemde, en toetreding van Turkije tot de EU categorisch afwees.

Helderheid over westerse waarden schept vertrouwen. De zorgen van de gewone Britten vloeit niet direct voort uit angst voor moslims of de islam (in verhouding zijn er in hun land veel minder moslims dan in Nederland of Frankrijk) maar uit de multiculturalistische houding van de politieke en maatschappelijke elite. Het advies de dagelijkse broodtrommel niet in het aangezicht van de vastende islamitische medemens leeg te eten, uit angst deze te kwetsen. De kritiek van halvegare politiefunctionarissen en aanklagers op Channel Four (zonder overigens een zaak aan te spannen) vanwege Undercover Mosque (video hier).

Dat geldt ook in Nederland. Succesvolle integratie van moslims wordt niet in de weg gestaan door Hirsi Ali, Jami of torenhoge peilingen voor Wilders. Het wordt geblokkeerd door het halfzachte, impotente multiculturalisme van Bos en Vogelaar.

Feiten en fantasieën

van Doorn, nog steeds op zoek naar zijn medicijnen, ijlde dit weekend in Trouw nog even door. Aan een comment van een zekere Mark op een Volkskrantblog (hier, nog eens herhaald door gepensioneerd mediasocioloog Peter Hofstede) ontleende hij de gedachte dat Jami de aanval wel eens zelf verzonnen zou kunnen hebben. Voornaamste argument: Jami had geen zichtbare verwondingen en was opvallend helder en rustig. Wel renden er vier (!) donkere jongemannen weg.

Een jaar geleden had ik een vrij serieus autoongeluk. Na een blackout constateerde ik dat alles van mijn lijf het nog deed, ik had geen zichtbare verwondingen, ik klom uit het raam, was bijzonder helder en rustig, belde de secretaresse, belde mijn gezin, haalde mijn persoonlijke spullen uit de auto voor de politie kwam en had geen centje pijn.

De natuur doet dat. Flink wat adrenaline na een aanval zodat je jezelf in veiligheid kunt brengen.

Vervolgens bleek ik op diverse plaatsen te bloeden, vol te zitten met blauwe plekken, weken niet te kunnen slapen door gekneusde ribben en mentaal een aardige oplawaai te hebben gehad. Ik zat in elk geval direct een halve dag op de eerste hulp.

Geholpen door een simpele ziel zet van Doorn een karaktermoord in scene, en Vrij Nederland en de Groene van dit weekend bespelen dezelfde luit. Bij Leon de Winter doet de vrouw die samen met Jami werd aangevallen voor de zekerheid haar verhaal, en de Winter maakt zich in een commentaar nog eens aanvullend boos. Ayaan all over again, inderdaad, die - bijvoorbeeld kort voor de moord op van Gogh door Ramdas ("(...) en beveiligd worden door de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging komen over als een verdienste") - van beveiliging als statussymbool werd beschuldigd.

Multicultuur, grachtengordel, Wouter Bos, Ella Vogelaar, Pechtold - niks geleerd. Op naar de volgende ramp.

Islamdebat?

Je blijft bezig. Trouw doet een stukje met Ruud Vreeman, burgemeester van Tilburg. De verslaggever doet, 'voor de net teruggekeerden van vakantie', eerst een korte samenvatting van het voorafgaande:

"Jami, 22 jaar, meldde eerverleden week dat hij op straat is aangevallen en sindsdien wordt beveiligd. Jami is bekend sinds hij eind juni in Trouw voor moslims beledigende uitspraken deed over de profeet Mohammed. Die ontlokten Wouter Bos de opmerking dat kwetsende uitspraken niet bijdragen aan de goede sfeer in Nederland."

Jami meldde niet alleen dat hij mishandeld was, de politie stelde één en ander ook daadwerkelijk vast, en de coördinator Terreurbescherming zag in de omstandigheden aanleiding Jami te voorzien van het hoogste niveau van staatsbescherming. Jami maakte geen beledigende opmerkingen over Mohammed. Een reeds lang overledene kan niet worden beledigd. Jami haalde enige historische feiten aan, die afkomstig waren uit de heilige geschriften van de desbetreffende godsdienst, en ontleende daaraan enige parallellen met het heden. Aanhangers van de godsdienst in kwestie konden zich daardoor gekwetst voelen, maar dat is een onvermijdelijk uitvloeisel van de vrijheid van meningsuiting. Overigens waren er bijzonder weinig aanhangers van de islam die daadwerkelijk aangaven zich gekwetst te voelen; wel hoorden we erg veel witte politici en dominees die dachten dat dat wel het geval zou zijn. En tot slot zei Wouter Bos niets over de goede sfeer in het land, maar dat hij een comité voor het recht of geloofsafval niet zou steunen dat "(...) denkt dat de manier om dat doel te bereiken, bestaat uit het beledigen of kwetsen van mensen vanwege hun geloof." Niet dat het comité dat denkt, maar dit terzijde.

Dit ten behoeve van de Trouw-lezers die zojuist terugkeerden van vakantie. Nu Vreeman zelf:

„Wij zijn de enige partij die, zonder arrogant te willen zijn, zoveel verschillende etniciteiten in zich verenigt. Met zoveel allochtone groeperingen in de PvdA zijn we vanzelf brandpunt in de discussie”.

Leuk geprobeerd, maar het gaat hier niet om ethniciteit.

Volgende onderwerp. Volgens Vreeman moet

"(...) de PvdA beschermend optreden voor de gewone gelovige moslim in de partij, die niet wil worden lastiggevallen met ’zendingsdrang’ van islamcritici die hem van zijn geloof af willen praten."

Is dat de taak van een politieke partij? Is het ook de taak van de PvdA gewone ongelovigen te beschermen tegen lieden die hen hun geloof willen aanpraten? Gaat de PvdA ons beschermen tegen op zondagochtend aanbellende Jehova's? Ik hoop toch waarachtig van niet.

Waar de burgemeester wel een punt heeft is zijn afkeer van een islamdebat in de PvdA, zoals professor Jos de Beus dat wil. Waarom dan ook geen hindoedebat, een jodendomdebat, een boeddhismedebat of een gereformeerdekerkvrijgemaaktexartikel31debat? Al die geloven zoeken het maar helemaal in volledige vrijheid zelf uit, zolang ze hun medeburgers vanuit een eventuele gekwetstheid het leven niet zuur maken. Er is, in dat verband, wel een dringende behoefte aan een doorgaand rechtstaat- en cultuurdebat, vooral ook in de PvdA.

De grondrechten en de fundamenten van de staatsinrichting - zoals seculariteit - en degenen die zich daarop beroepen, moeten daarbij onmiddellijk en onverkort worden ondersteund. En dat geldt ook voor de culturele kernwaarden van deze samenleving, vooral de vrijheid van meningsuiting en de diverse expressies van sexuele emancipatie.

Zo moeilijk is dat niet. De PvdA moet af van zijn mentale gijzelaarschap, van het idee dat een helder standpunt over grondrechten en cultuur door sommige minderheden mogelijk niet begrepen zou kunnen worden. Een helder standpunt zou hooguit één of twee islamzetels kunnen kosten, maar wel minstens twintig seculiere kamerzetels opleveren.

Voorzitter Pronk

Jan Pronk gaat voor het partijvoorzitterschap van de PvdA. In de verwarring waarin de partij zich bevindt, heeft hij meer kans op succes dan bijvoorbeeld broertje Depla, wethouder te Nijmegen. Immers, de PvdA is op zoek naar haar roots, naar het sociaal-democratische gedachtengoed, en dan is er geen betere dan de bevlogen minister van Ontwikkelingsamenwerking in het kabinet-den Uyl.

Pronk wil met de PvdA naar een veel linkser profiel: topinkomens, Irak-onderzoek. De eerste persberichten misten de relevantie van deze politieke prioriteiten: Pronk zal zich niet beperken tot het optimaliseren van de ledenadministratie, maar ziet zijn eventuele partijvoorzitterschap als een politiek platform. Pronk meldde dus ook direct dat het partijleiderschap zijns inziens niet combineerbaar is met de positie van Minister van Financiën. Exit Bos, het zat er aan te komen. Spekman kan zich warm gaan lopen.

Pronk heeft gelijk. Er zijn nu, met de PvdA van Bos, GroenLinks, D66 en de VVD van Rutte, al vier sociaal-achtige liberale partijen. Wil de PvdA overleven, dan moet ze de SP op eigen terrein te lijf met een authenthiek linkse boodschap. (Wil de VVD overleven, dan moet ze Wilders te lijf met Verdonk als leider; wil D66 nog iets dan moet Lousewies terugkomen; en bij GroenLinks moet Femke Halsema haar eigen vrijzinnigheid serieus nemen.)

Significant was Pronk's opmerking dat hij, indien gevraagd, lid zou zijn geworden van de steuncomité voor ex-moslims. Hij heeft hier een geschiedenis. Begin 2005, in het Makkiaanse tijdperk toen (zelfs) Kroes en Wiegel afstand namen van Ayaan Hirsi Ali, zei Pronk in Buitenhof (20/3/2005):

"Als er iemand is die zich zorgvuldig [nadruk Pronk] uitdrukt, is dat Ayaan Hirsi Ali. Ik heb dat nu jarenlang gevolgd. Ik heb daar de grootste bewondering voor. Ze spreekt Nederlands als weinig anderen. Het is een uitermate zorgvuldig taalgebruik". En, even later, over Submission I: "Ik vond het een mooie film". (zie ook hier).

Submission gold toen, nog veel meer als de recente opmerkingen van Ehsan Jami over de profeet, bij de zero-kwetsers als toppunt van moslimbashing en analoog aan de bezigheden van Goebbels en de opzet van der Ewige Jude. van Doorn, bijvoorbeeld, meende destijds dat de moord op van Gogh begrijpelijk was, net zoals hij nu het geweld tegen Jami wel kan invoelen.

Terzijde: vanavond meende PvdA-kamerlid Diederik Samsom in een VARA-babbelprogramma dat de uitspraken van Jami weliswaar geheel en vergelijkbaar zijn met die van Reve, Wolkers en 't Hart in de bekende lang vervlogen decennia, maar dat ook die laatsten, net als Jami, 'niet effectief' waren. Beg your pardon: Samsom is veel te jong om dat te kunnen beoordelen. De provocaties van de jaren zestig hebben op een onwaarschijnlijk doeltreffende manier de weg vrij gemaakt voor een niveau van sexuele bevrijding en vrijmaking van godsdienstige dwang dat de wereld nog nooit gezien had. In dit land, en - op die schaal - nergens anders. (En, om met Hirsi Ali te spreken: dat laten we ons niet afpakken).

De kandidatuur van Pronk is dus goed nieuws. Hij maakt een serieuze kans, zal scoren op enkele eenvoudige linkse thema's als topinkomens en graaicultuur, zal het halfzachte leiderschap van Wouter Bos doen termineren, en heeft op het punt de vrijheid van meningsuiting in elk geval niet de neiging bij voorbaat te capituleren. Zijn eventuele voorzitterschap zal in elk geval voor de nodige reuring zorgen. Alleen dat al is winst.

God komt niet meer terug in Jorwerd

Ondanks een bescheiden en al weer uitgedoofde publicitaire hype rond de afgelopen jaarwisseling over een nieuwe religiositeit in Europa, schrijdt de ontkerkelijking en secularisatie gewoon en onomkeerbaar door. Het Sociaal en Cultureel Planbureau liet dat vorig jaar nog zien in een mooi en feitelijk rapport.

Een aardige noviteit in dat rapport was overigens wel dat er in Nederland 700.000 christenmigranten leven die in kerkgemeenschappen steun vinden bij het integreren in dit land. Misschien wisten we niet van hun bestaan omdat ze in het geheel geen neiging hebben zich gekwetst te voelen, laat staan geweld te gebruiken, als er weer eens een goddeloze kunstemaker smakeloze grappen maakt over de lieve Heer of zijn volgelingen?

Jos de Beus, PvdA-lid en CDA-stemmer, antwoordt vandaag (NRC) op van Doorn's delirium van de dag daarvoor (hier tekst van Doorn, hier postje van gisteren). de Beus doet mee aan het steuncomité voor de ex-moslims, en verdient daarvoor bepaald lof, maar zijn betoog is weinig beginselvast. Zelfs al zou Jami een egotrippende radikalinski zijn, dan nog moet zijn recht op vrije meningsuiting worden beschermd - daar komt het op neer.

En:

"Democraten erkennen inderdaad géén plicht tot godslastering en evenmin een recht op krenking van gelovige medeburgers, of die nu in de meerderheid zijn (het Nederlandse christendom in verhouding tot de ontkerkelijking) of in de minderheid (Nederlandse moslims sinds de immigratie)."

Democraten erkennen nou juist wel het recht op krenking van gelovigen, the right to offend, niet alleen als verworvenheid van de jaren '60 maar ook als jurisprudentie van het Europese Hof voor de Mensenrechten. Sommige gelovigen hebben nu eenmaal lange tenen, zelfs al gaat het om feiten, en als iedereen met alle lange tenen rekening moet houden komen we nergens. George Orwell: “If liberty means anything, it means the right to tell people what they do not want to hear.”

Anders dan de Beus hier denkt beschouwt de meerderheid van de Nederlanders - namelijk twee-derde, zo blijkt uit datzelfde SCP-onderzoek - zich als buitenkerkelijk. Het georganiseerd christendom is al lang en breed een bescheiden minderheid. Daarom is zijn oproep tot herstichting van gelovige werkgemeenschappen in de PvdA zinloos. De Doorbraak was al mislukt voor ze op gang kwam, de toenmalige (jaren vijftig) werkgemeenschappen van diverse christelijke snit die het socialisme voor gelovigen moesten legitimeren waren al bij voorbaat ten dode opgeschreven. Links is seculier bij uitstek, geloven doe je op zondag maar niet in de politiek.

En God komt echt niet meer terug in Jorwerd.

Het werkelijke thema is voor de PvdA niet of er geloofsdiscussies in de partij moeten worden aangevat. Het echte thema is of allen die in Nederland wonen aan dezelfde rechten en plichten worden gehouden, of dat we onderscheid maken tussen mensen met, en mensen zonder lange tenen. Het gaat erom of we vinden dat de fundamenten van onze cultuur en onze grondrechten voor iedereen gelden, of dat we sommige groepen laten segregeren en de meerderheid van vrijheidslievende zielen daarbinnen overlaten aan de dwang van fanatici. Dat is geen godsdienstige kwestie, maar een politieke.

Natuurlijk moeten we dan kiezen voor de weg van de vrijheid, whatever the cost.

Feiten

Op de datum van vandaag, de jaarlijkse Indië-herdenking, pinken wij hier een traantje meer weg als gewoonlijk. Het gaat er om, zei Balkenende over het geval van de 'troostmeisjes' (de grootste gang rape in de geschiedenis) dat de feiten worden erkend, maar ook blijven erkend. Door Japan, in dit geval.

Ex-professor van Doorn maakte zich vanavond in de NRC weer eens boos op ex-moslim Jami. Ik ben eigenlijk altijd geneigd meningen op inhoud te beoordelen, maar in dit geval hou ik het er op dat ouwe Jacques zijn medicijnen niet op tijd heeft ingenomen:

"De kwestie heeft nogal wat mensen in verwarring gebracht, dus laten we eenvoudig beginnen. Indien een cafébezoeker op een hem onbekend echtpaar toe stapt en zonder enige aanleiding, hoorbaar voor iedereen, de vrouw op een ongehoord schunnige manier beledigt, loopt hij grote kans van de man een stevige optater te krijgen."

Als het paar de bezoeker nou eens wel bekend is, de echtgenoot eerder veroordeeld wegens genocide en de liefhebbende wederhelft een prostitutée, dan blijft de optater even waarschijnlijk, maar waren de opmerkingen van onze denkbeeldige bezoeker nog wel conform de feiten.

Waar islamisten de openbaring aan hun profeet, en het voorbeeld van zijn leven letterlijk nemen, staat het kritische beoordelaars vrij de teksten even letterlijk te nemen als de radicale islam. Daarmee is het beoordelen van Mohammed als slecht mens - pedofiel, crimineel, equivalent aan Osama - evenzeer toegestaan. Dat is, voorzover ik het kan beoordelen, geheel conform de feiten zoals de heilige boeken één en ander hebben overgeleverd.

Dus, zegt Elma Draayer vandaag in Trouw:

"In de gloriejaren van de christelijke geloofsafval was er geen mens die zich druk maakte om de ’toon’ die de ex-gelovigen aansloegen – terwijl Wolkers en ’t Hart heus niet minder onaangename uitspraken deden over de godsdienst die ze vaarwel hadden gezegd. Waarom nu dan wel?

Wat minder emoties, wat meer nuchterheid. Het is misschien wat veel gevraagd. Maar het broodnodige debat zou er wel bij varen."

De meeste geloven en gelovigen zijn op een aardige manier in staat de minder prettige kanten van hun heilige geschriften weg te denken. In mijn eigen gereformeerde ex-geloof werd bijvoorbeeld het laatste bijbelboek, de Openbaringen van Johannes - dat is de Apocalyps met rare dieren en vuur en zwavel - in de praktijk niet al te serieus genomen. De zachtaardige boodschap van de man van Nazareth zelf beviel ons een stuk beter. Als Umar Mirza van wijblijvenhier in NOVA vertelt dat de openbaring van zijn Profeet (vzmh) in de context van zijn tijd moet worden begrepen, denk ik hem dus te begrijpen. Vervolgens zijn we het over bijna alles oneens, maar er valt in elk geval over te praten.

van Doorn, en andere zelfverklaarde goedwillende zero-kwetsers - waaronder Bos en Vogelaar - willen echter diegenen (Hirsi Ali, Jami) die feiten op tafel leggen de mond snoeren omdat ze anders stront aan de knikker vrezen, namelijk geweld door vermeende beledigden. Dat is de bijl aan de wortel van de seculiere, tolerante samenleving. We gaan onszelf niet inhouden vanwege lange tenen die niet met feiten en discussie overweg kunnen. Dat deden we niet in de tijd van Zo is Het, Reve en Phil Bloom, dat deden Wolkers en 't Hart niet, en dat houden we zo. Provocatie is een Nederlandse kernwaarde, love it or leave it.

En wellicht begrijpen de Nederlandse 'moslims' dat inmiddels beter dan de witte multiculturalisten. Weinig tot geen gelovigen mengen zich immers in dit Jami-debatje met Wilders-overtonen. van Doorn, Pechtold, Etty, Beck en natuurlijk Anja roeren zich, maar van Cheppih, Eddouadi of Tonca horen we niet. De Jami-discussie woedt niet tussen moslims en ex-moslims, maar tussen verschillende fracties van de autotochtone middenklasse. De gelovige moslims in Nederland zijn wellicht moegebeukt, en hoe raar het in de ogen van sommigen ook zal klinken: dat is goed nieuws.

Ayaan, Ehsan en het falen van links (2)

Eén manier om te proberen de PvdA uit de problemen te praten is de vraag stellen wat Bos nou eigenlijk voor verkeerds heeft gezegd. Of Vogelaar. Elsbeth Etty doet dat vandaag in haar NRC-column. Had Zalm niet in 2003 gezegd dat de VVD Ayaan Hirsi Ali steunde in haar recht haar mening te uiten, maar dat de VVD nooit als partij achter religieuze opvattingen zou staan? Nou dan. Zei Bos iets anders?

Ja. Bos greep de persoonlijke onboezemingen van Jami (in Trouw, met name) over zijn eigen geschiedenis van afvalligheid aan om afstand te nemen van het comité van ex-moslims in kwestie. Zalm scheidde het recht van Hirsi Ali op haar opvattingen en thema's nauwkeurig van de rol van zijn partij. Bos knoopt ze in suggestieve zinnetjes juist aan elkaar:

"Maar als de vraag is, moet je kwetsende uitspraken doen over Mohammed om geloofsafval te bepleiten, dan zeg ik nee.’ "

"Maar op het moment dat hij of de mensen om hem heen dat recht gelijkstellen aan het beledigen van moslims of hun geloof, heb ik geen enkele behoefte om me daar als partij achter te stellen."

"Maar de PvdA zal zich niet achter een comité stellen dat denkt dat de manier om dat doel te bereiken, bestaat uit het beledigen of kwetsen van mensen vanwege hun geloof.’ "

Maar, maar, maar.

Bos greep de persoonlijke opvattingen van Jami aan om afstand te nemen van het Comité van ex-moslims i.o. Hij had eenvoudigweg kunnen zeggen, in de geest van Zalm: natuurlijk hebben wij als partij geen mening over de profeet Mohmammed, maar waarderen het zeer dat Jami en zijn aanstaande comité een belangrijk maatschappelijk vraagstuk - dat van het recht op veilige afvalligheid - op de agenda heeft gezet, en steunen hen daarin van ganser harte.

Er was meer. Het complete zwijgen van de hele partijtop nadat Jami gemolesteerd was, en dat niemand met de jongeman na het incident contact opnam, werd gevolgd door een enorm geloei naar aanleiding van de losse flodder van Wilders. Toen gaf men ineens wel thuis.

Jami werd, helaas bijna letterlijk, door de PvdA doodgezwegen. Wie zich over zo'n heikel onderwerp als afvalligheid van de islam uitspreekt en het op de nationale agenda weet te zetten, heeft steun nodig van het hele politieke en maatschappelijke spectrum. Zeker van de Partij van de Arbeid als voornaamste trekker van moslimstemmen. Wie aan Ayaan komt, komt aan ons, placht van Aartsen te zeggen. Bos had, veel eerder, datzelfde moeten zeggen: wie aan Jami komt, komt aan ons. Nu was (en is) de impliciete boodschap dat Jami voor de PvdA een pain in the ass is, liever kwijt dan rijk, en dat bericht bereikte ook simpele zielen in de Schilderswijk.

Trouw meldt overigens vandaag dat Bos de verklaring van het comité door zijn partij alsnog zal laten tekenen, en zelf binnenkort bij Jami langs komt fietsen. Beetje laat, ik moet het nog zien, en vooral: damage done.

Nog een kleinigheid bij Etty. Zei Vogelaar dat moslims te zijner tijd als mede-erflaters van onze beschaving zouden worden beschouwd, viel iedereen over haar heen. Maar zei Vogelaar dat? Nee, natuurlijk. Het spreekt voor zich dat de migranten die moslim zijn of afkomstig zijn uit moslimlanden, dus concrete mensen of groepen mensen, een bijdrage leveren aan wat Nederland zal worden. Afshin Ellian, Najib Amhali, Kader Abdolah, Hafid Bouazza, om enkele te noemen, doen dat nu al.

Vogelaar had het juist over een islamitische poot aan onze beschaving. Dat is een godsdienstige, ideologische categorie. Bij een islamitische bijdrage aan de seculiere Westerse cultuur kon zich even niemand iets voorstellen. Daarom is integratie, zeker voor links, zo belangrijk en urgent: geen segregatie in een islamitische zuil, maar het zo snel en definitief mogelijk opnemen van moslimmigranten in de seculiere samenleving. Godsdienst, voor zover nog relevant, achter de voordeur en in het gebedshuis, en verder gewoon en praktisch samen leven.

Het recht op kwetsen

"I am here to defend the right to offend", zei Hirsi Ali in Berlijn op het hoogtepunt van de cartooncrisis, en voegde er aan toe:"within the limits of the law". Het 'recht op kwetsen', eigenlijk de onvermijdelijkheid dat enigerlei individu of groep zich door meningsuitingen gekwetst kan gaan voelen, ligt sinds 1976 vast in jurisprudentie van het Europese Hof voor de Mensenrechten:

"Freedom of expression constitutes one of the essential foundations of a [democratic] society, one of the basic conditions for its progress and for the development of every man. Subject to paragraph 2 of Article 10, it is applicable not only to 'information' or 'ideas' that are favourably received or regarded as inoffensive, but also to those that offend, shock or disturb the state or any sector of the population. Such are the demands of that pluralism, tolerance and broadmindedness without which there is no democratic society." - Handyside v. UK" [mijn nadruk]

Zonder vrijheid van meningsuiting die van tijd tot tijd gekwetste individuen of groepen oplevert is er geen democratische samenleving.

Niet iedereen begrijpt dat, maar Wouter Bos in beginsel wel. Ehsan Jami mag van hem zeggen wat hij wil.

Bij Bos ligt het probleem iets anders. De kop boven het interview waarin hij Jami liet vallen luidde: ‘Geloofsafval kan ook zonder te kwetsen’. En hij zegt in het gesprek zelf: "Maar als de vraag is, moet je kwetsende uitspraken doen over Mohammed om geloofsafval te bepleiten, dan zeg ik nee.’ "

Discussietruukje. Moet je kwetsende uitspraken doen? Niks moet. Zegt Jami dat dat moet? Nee. Hetzelfde gebeurt iets verderop: "Maar op het moment dat hij of de mensen om hem heen dat recht gelijkstellen aan het beledigen van moslims of hun geloof, heb ik geen enkele behoefte om me daar als partij achter te stellen. Ik vind het niet de rol van een partij te oordelen over een geloof." Gebeurt dat? Zegt Jami dat het recht op afvalligheid hetzelfde is als het beledigen van moslims en hun geloof? Natuurlijk niet.

Er is iets anders aan de hand. Bos vraagt van Jami het onmogelijke. Niemand verlangt van een gelovige dat hij zijn mond houdt over zijn geloof. Dat vloeit voort uit de vrijheid van meningsuiting en van godsdienst, die daar een verbijzondering van is. Daarom kan ook niemand van een ex-gelovige, die zich als zodanig manifesteert, verwachten dat hij zijn mond houdt over zijn ex-geloof. Iemand is niet voor niks ex-gelovig geworden, dus wat hem of haar op de tong brandt, en wat wij als belangstellenden ook graag willen weten is wat hij of zij van dat ex-geloof vindt.

Andersom vraagt Jami van Bos iets heel haalbaars, namelijk een steunbetuiging voor een comité dat het recht op afvalligheid zonder gedoe, geweld, uitsluiting en ander nawerk bepleit. Bij de meeste godsdiensten is afvalligheid geen onoverkomelijk probleem, maar er is eentje die er - zo op het oog - de doodstraf op heeft gesteld. Jami verlangt niet dat Bos het met alle individuele expressies van alle individuele meningen van eventuele comitéleden eens is, en ook niet dat de PvdA zich daar achter stelt. Hij vraagt gewoon aan Bos zijn right to offend nog eens te onderstrepen, en dat is erg begrijpelijk in het licht van de manier waarop Jami's ex-geloof zich nog wel eens met zijn ex-gelovigen wil bemoeien.

De vrijheid van meningsuiting, de democratische samenleving leidt tot gekwetste individuen of groepen. De ongelovige of de secularist kan zich gekwetst voelen door bakerpraatjes over wonderen, openbaringen of het creationisme, door hoofddoeken of burqa's, of door de standpunten van Wouter Bos. De gelovige moslim kan zich gekwetst voelen door een vergelijking van zijn profeet met een terrorist. De gelovige kan zich alleen al door het bestaan van afvalligheid gekwetst voelen. Daar is niks aan te doen. In de democratische samenleving is af en toe gekwetst worden onvermijdelijk.

De vrijheid van godsdienst kan niet bestaan zonder vrijheid van godslastering. Afvalligheid is, in de ogen van de ware gelovigen, godslasterlijk en dus kwetsend. Daarom kan geloofsafval niet zonder kwetsen. De PvdA, althans Bos, erkent het recht op afvalligheid, maar wil dat er geen gelovige bij gekwetst raakt. Dat betekent dat de vrijheid van godsdienst wel, maar de vrijheid van godslastering juist niet wordt erkend.

Dat heeft zich eerder voorgedaan, direct na de moord op Theo van Gogh, op de dag dat links het licht uitdeed. En omdat Bos het licht uitdeed op het moment dat het er het meest op aan kwam zit Ehsan Jami nu in een bunker.

Ayaan, Ehsan en het falen van links

Ayaan Hirsi Ali maakte zich sterk voor de onderdrukking van vrouwen in de islamitische gemeenschappen in Nederland. Ze had haast, haar methode was de provocatie, en ze zette haar thema razendsnel op de kaart. Veel sneller dan ooit via de zachte aanpak van Vogelaar of Meulenbelt mogelijk was geweest.

Ehsan Jami maakt zich sterk voor het recht op afvalligheid. Ook hij provoceert, ook al is het - net als bij Ayaan - gewoon door de feiten te benoemen. Bij het verbreiden van zijn religieuze inzichten keek Mohammed niet op een doorgesneden keel meer of minder, en in die zin lijkt hij op de Osama van nu. Feit. Moeilijk te ontkennen, want beschreven in de heilige geschriften. Jami zet in razend tempo zijn issue op de kaart. Heel wat sneller dan de statuten van de Partij van de Arbeid ooit hadden kunnen realiseren.

Hedendaags links dankt zijn ontstaan aan de provocaties van de jaren '60 en '70, maar is slecht van geheugen. De PvdA verzaakt nu de grondslagen van onze vrijzinnige, seculiere samenleving door degene te laten vallen die de onderdrukking van afvalligen, in onze samenleving, aan de orde stelt. Zoals die partij eerder Hirsi Ali uitdreef toen zij de onderdrukking van moslimvrouwen aan de kaak stelde.

De boodschap van Bos was duidelijk. Jami zoekt het maar uit, hij kan - in de woorden van Geen Stijl doodvallen - en dat geeft de situatie aardig weer. Het betekent dat links niet meer in staat is de grondslagen van onze samenleving, namelijk vrijheid, gelijkheid, seculariteit, sexuele emancipatie en geweldloosheid, in haar politiek te integreren. De gedachte van vrijheid als leidinggevend beginsel, door Domela Nieuwenhuis aan de linkse beweging ten grondslag gelegd, is nu, in de woorden van Carel Brendel, verraden.

En zo komt het dat het nu aan conservatieven, liberalen en christen-democraten - bewegingen die zich historisch hebben verzet tegen rechten voor werkende mensen, tegen rechten voor vrouwen, tegen het algemeen kiesrecht, en tegen de opening van het gemeentelijk zwembad op zondag - dat het aan hen is de fundamenten van de vrijzinnig-seculiere samenleving veilig te stellen.

Ben ik bang voor Eurabië? Nee. Ik ben bang voor burgeroorlog. Burgeroorlog. De geschiedenis van Europa in de 20ste eeuw, tot en met de Balkan-oorlog, is die van ethnische zuivering en genocide. Geert Mak's boek "In Europa" maakt dat heel duidelijk. Dit is een Killer Continent. De tekenen zijn duidelijk: meer dan de helft van de bevolking vindt de islam een bedreiging voor de Nederlandse cultuur, en een vijfde wil (verkeerd idee) alvast de Koran verbieden.

De politieke elite moet alles op alles zetten de Nederlandse islam terug te brengen tot het gewone, curieuze geloofje dat het op grond van zijn kwantiteit hoort te zijn, ruwweg vergelijkbaar met de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt. Beetje wonderlijk, maar absoluut vreedzaam en bijzonder Hollands.

Als dat niet lukt komen er brokken. Hele grote brokken.

En vandaag heeft, in al zijn onnozelheid, Wouter Bos die brokken weer een stapje dichterbij gebracht.

UPDATE: Rutte noemt de opstelling van Bos 'beschamend', steunt Jami.

Toontje lager (9)

Eindelijk sprak Bos, maar dit was nou niet helemaal de bedoeling. Mooi op tijd voor dankzeggingen in het vrijdaggebed liet de PvdA-leider ex-moslim Ehsan Jami vallen als een baksteen. Jami's zelfbenoemde steun en toeverlaat Eddy Terstall kwam in het Parool met een halfzacht commentaartje (''Niemand in de PvdA wordt volledig ondersteund in alles wat hij doet of zegt'') in plaats van zijn beschermeling met kracht te steunen. Alleen Marcel Duyvestijn weet op de Amsterdamse PvdA-site direct de juiste toon te treffen:

"Waar het werkelijk om gaat, is dat afvalligheid in de islamitische wereld niet geaccepteerd wordt. Dat als je je daarover uitspreekt, je neergeslagen wordt, dat er tientallen telefoontjes binnenkomen met bedreigingen, met Arabische scheldkanonnades. Het zijn er niet één of twee. Het zijn er tientallen. Het gevolg is dat Ehsan Jami nu in een zwaar bewaakte bunker zit. Weggestopt. Gevangen. Vanwege een mening.

Daar gaat het om.

Dan worden alle verdere nuances irrelevant. Dus of het handig is dat hij provoceert, is niet aan de orde. Je ‘hoeft niet te beledigen’, zegt Wouter Bos. Dat klopt, Wouter. Het hoeft niet. Maar als hij dat wel doet, is dat dan direct reden hem te laten vallen?"

Nederland is de vrijzinnige, tolerante samenleving geworden door acties, bewegingen, comité's, uitspraken, boeken en televisieuitzendingen - van Spinoza tot Zo is Het en Phil Bloom - die net zo lang op de lange tenen gingen staan tot die tot gangbare proporties waren teruggebracht.

Nu leven we in een tijd dat sommige lange tenen zich bedienen van bedreigingen, geweld en terreur. Jami persoonlijk, maar vooral ook Nederland heeft veel geluk gehad dat het falen hem adequaat te beveiligen niet tot een dodelijke afloop heeft geleid. Was het wel mis gegaan, dan verkeerde het land nu in een halve burgeroorlog, was de luchtbrug enkele reis Marokko waarschijnlijk al op gang en kon het land opnieuw naar de stembus. Nog een moord op een vrijdenker verdraagt de samenleving niet.

De Partij van de Arbeid ziet keer op keer kans op het verkeerde moment met de verkeerde boodschap te komen. Het verbod op godslastering, de Armeense genocide (pardon: kwestie), het dubbele paspoort, en dan nu de rechten van afvalligen en hun bescherming.

De kernwaarden van de seculiere samenleving zijn bij de Partij van de Arbeid van Bos en Vogelaar niet in goede handen. Dat leidt tot vervelende politieke conclusies; blijkbaar moet eerst de rechtsorde worden gered voordat de verzorgingsstaat en collectieve voorzieningen kunnen worden gerepareerd. Het doet pijn, maar de weg voorwaarts loopt voorlopig niet via de linkse partijpolitiek.

First things first.

Toontje lager (8)

Even dacht ik nog dat de ministers Bos, Vogelaar en ter Horst ergens op vakantie waren, zonder mobiel bereik wellicht, zodat alleen nog interim-PvdA-voorzitter Koole vanuit het buitenland nog in staat was iets te zeggen over de aanval op Ehsan Jami. Nee dus. Stukje van Wilders in de Volkskrant en Vogelaar blijkt onmiddellijk in staat een verklaring af te geven. Een kabinetsstandpunt, zelfs! Grondwettelijk controleert de volksvertegenwoordiging de regering, en niet andersom, maar de situatie werd blijkbaar als dermate urgent gezien dat daarvan maar even aan voorbij werd gegaan.

Vogelaar en de haren kregen van Wilders als laatste kans een mooi schot voor open doel: ze hadden kunnen verklaren geschokt te zijn over de bedreigingen tegen afvalligen van de islam, maar natuurlijk tevens pal te staan voor de vrijheden van godsdienst en meningsuiting. In plaats daarvan ging de bal ver over de zijlijn en stond de hoofdstroom van de politiek - de PvdA voorop - te kijk in een combinatie van selectieve verontwaardiging en onvermogen een productief beleid over migratie en integratie en omgaan met de islam te articuleren. De Pers vatte één en ander vandaag aardig samen.

En zo bracht Wilders met zijn provocatie een discussie op gang over de islam zelf, vanavond in Nova bijvoorbeeld, met onder andere arabist Jansen en Umar Mirza van wijblijvenhier.nl. Mirza vloog bijna uit de bocht door een betoog te beginnen dat de doodstraf op afvalligheid alleen geldt in islamitische staten, maar werd gered door Twan Huys die het liever bij Nederland hield. Dat de islam die zich in dit land aan de regels zegt te houden in andere landen wel de doodstraf op afvalligheid zou willen zetten is toch een wat ongemakkelijke gedachte.

Temidden van dit alles komt dan ook nog Jacques van Doorn (NRC, 8/8) met een oud refrein: net als de moord op van Gogh in zijn ogen begrijpelijk was, heeft Jami zijn ellende aan zichzelf te danken: "(...) het zoveelste voorbeeld van iemand die een geloofscrisis doormaakt en daarmee niet in het reine weet te komen." Dus:

"Al onze vaderlandse inspanningen om de nieuwe Nederlanders van de fundamentele waarde van tolerantie te doordringen, worden consequent gebruskeerd door immigranten die elke gelegenheid te baat nemen om het begin van een hetze tot een uitslaande brand aan te blazen. De manipulatie van Ehsam Jami is het laatste voorbeeld."

Volgens de gedachtengang van van Doorn moet de tolerantie worden bevorderd door haar niet te praktizeren, en de vrijheid van provocatie worden gered door niet te provoceren. Over deze redenering schreef Paul Steenhuis kort na de moord op van Gogh (NRC, 30/11/2004, link):

"Het grote probleem ligt bij al die niet-moslims die denken dat extreem voorzichtig zijn in het publieke debat Nederland leefbaarder maakt. Zij brengen Nederland terug in de tijd, de zeventiende eeuw, toen Spinoza - een geïntegreerde Nederlandse jood - niet mocht zeggen dat God niet bestond en dat er geen van God gegeven ordening was die de man boven de vrouw plaatst.
In feite eisen de critici van Hirsi Ali, de zero kwetsers, hetzelfde van haar. Hou je mond, je waarheid is te kwetsend, hij mag niet gehoord worden."

Lees Ehsan Jami in plaats van Hirsi Ali. Steenhuis concludeerde toen:

"Zeggen dat God niet bestaat, en strijden voor de emancipatie van onderdrukte gelovigen, dat vind ik een kwestie van fatsoen."

Toontje lager (7)

Ehsam Jami werd door drie mannen opgewacht, uitgescholden en mishandeld. Dat had slechter kunnen aflopen, zeker als je verneemt dat zijn adres en telefoonnummer al een paar weken op een islami(s)tische website circuleert. Ongelofelijk dat het geblunder met het ontbreken van beveiliging voor Fortuyn en van Gogh gewoon doorging, ondanks het bestaan van een Nationale Coördinator die terrorisme moet bestrijden. Jami is immers al een schietschijf sinds zijn uitspraken in Trouw over de profeet Mohammed.

Van de landelijke kopstukken van Jami's Partij van de Arbeid werd nog niets vernomen. Geen van hen nam nog de moeite hem te bellen met een woord van steun. Ella zwijgt, Wouter zwijgt, Guusje zwijgt. Alleen interim-voorzitter Koole meldde op de PvdA-site 'erg geschrokken' te zijn.

Beetje laat. De PvdA had, zoals diverse partijen en politici dat wel deden, direct en onverkort vóór, achter en naast Jami moeten gaan staan toen deze met zijn initiatief kwam. Juist de PvdA, met zijn grote aanhang onder moslimmigranten, en van die PvdA juist partijleider Bos. Een garantie tegen geweld was dat zeker niet geweest, maar het signaal was nu dat de partij Jami liet bungelen - en dat ontmoedigt kwaadwilligen bepaald niet.

In plaats daarvan begon de PvdA te miesemausen over 'zorgvuldigheid', over mogelijke 'verschrikkelijke reflexen' binnen de partij, die dan afkomstig zouden zijn van 'conservatieve stromingen'.

En tot overmaat van ramp wakkerde minister Vogelaar het vuurtje nog wat verder aan door blijmoedig de bijdrage van islamitische tradities aan de Nederlandse cultuur tegemoet te zien. Welke traditie is er immers islamitischer dan het afzien van kritiek op de profeet Mohammed?

In zo'n klimaat van halfslachtigheid en zwijgen was geweld tegen Jami een accident waiting to happen.