Het tragische lot van de nerd (5)

4Havo-5 bestaat dit jaar uit 23 meisjes en 6 jongens. De jongens zijn vorig jaar allemaal blijven zitten; ze doen 4Havo voor de tweede keer. Welkom in het gefeminiseerde onderwijs. En: wat is hier aan de hand?

Een scholier klaagde in de Volkskrant dat sommige scholen tijdens de toetsweken de uren zonder toetsen vullen met lessen, omdat ze anders de onderwijsurennorm van het Departement niet halen. Dus regent het onvoldoendes, omdat de leerlingen niet voor hun toetsen kunnen leren. Een ingezonden stukkenschrijver reageerde met 'had je je lessen maar bij moeten houden, welcome to the real world'. Opnieuw: wat is hier aan de hand?

De leerlingen van 4Havo-5 hebben te maken met de relicten van het studiehuis.

Eerste relict: acht uren per week zijn óf uitval óf studieuur onder begeleiding, verplicht op school door te brengen. Van de dertig leerlingen in zo'n studieuur stellen er vijf een vraag aan de aanwezige docent en de rest ploetert eenzaam voort. Waren ze thuis geweest, hadden ze er ouders of broer of zus of huiswerkhulp er bij kunnen halen. Fundamentele fout: scholen zijn er niet om leerlingen doelloos binnen het gebouw te houden, ze zijn er om les te geven.

Tweede, ernstiger relict: de toetsweek zelf. In de bovenbouw van Havo/VWO wordt niet meer regelmatig getoetst met schriftelijke overhoringen en proefwerken. Vier keer per jaar worden negen vakken in iets meer dan een week getoetst, en daar tussendoor dienen de leerlingen zichzelf te redden.
Het lijkt sterk op de tentamenperiodes aan de universiteit, althans die van vroeger, maar wel met enkele essentiële verschillen. In mijn tijd ging een semester over drie vakken, geen negen, en kreeg de student voorafgaand aan de tentamens een aantal weken vrij om zich voor te bereiden. Dus freewheelde de student tijdens de colleges een eind weg, en werkte zich vervolgens naar de tentamens toe de pestpokken, meestal met redelijk succes. De befaamde Amerikaanse all nighters direct voor het tentamen zijn een bekend voorbeeld.
Maar er is een fundamenteler probleem. Het gaat hier niet om volwassen studenten, maar om vijftienjarigen. Briljante departementale geesten hebben bedacht dat van deze 15-jarigen zelfstandig werken moet worden verwacht, en daar gaat het mis. Het gaat hier om kinderen, die niet, zoals genoemde briefschrijver denkt, in the real world leven, maar bezig zijn met hun ontwikkeling in een 'kunstmatige' onderwijsomgeving waarin docenten en ouders en wat dies meer zij het leerproces vóór hen structureren. Althans, dat behoren te doen. In staat worden gesteld dat te doen.

En daar komen we terug op het raadsel van 4Havo-5. Waarom zoveel meisjes, en waarom bleven die jongens allemaal zitten. Met veel instemming haalde ik eerder professor Jolles van de Universiteit van Maastricht aan:

"Wat Jolles, vanuit een 'cognitief neurowetenschappelijk' perspectief zegt, is dat jongeren in de leeftijd van 14 tot 18 jaar nog niet in staat zijn tot adequaat 'kiezen en prioriteren', en dat daarom bijvoorbeeld de zelfwerkzaamheid van het 'studiehuis' in de bovenbouw - dat is vierde klas en hoger - niet deugt, en zeker niet voor jongens."

Je kan van leerlingen in deze leeftijdscategorie eenvoudigweg niet verwachten dat ze vooruit kunnen plannen en dat geldt zeker voor jongens met belangstelling voor exacte vakken. Meisjes hebben in de bovenbouw al nagenoeg geheel gekozen voor het Cultuur en Maatschappij-profiel, en zien een toekomst voor zich met een niet nader gedefineerd doel van iets doen met kinderen.

Het onderwijs is drastisch verschoven van het visueel-ruimtelijke naar het verbaal-linguistische, zegt Jolles. Zeg maar: van exact naar talig. Het gaat niet meer om het puzzelen, het snappen, om het Eureka-gevoel, maar om presenteren, communiceren, evalueren - om het verbaal maken van trivialiteiten. Het gaat om het plannen van het voorspelbare, niet om het ontdekken van het onvoorspelbare.

Het oudste adagium van het meeste klassieke, en meest succesvolle, onderwijs is het eenvoudige Rust, Reinheid en Regelmaat. Regelmatige overhoringen, regelmatige proefwerken over behapbare hoeveelheden materiaal, niet alles van twee maanden godsdienst tot en met wiskunde-B in één week zonder tijd tot voorbereiding.

Dat mag nog enigszins werken voor meisjes voor wie hun belangstelling zich heeft beperkt tot het spectrum van maatschappijleer tot Nederlands, voor jongens, nerds en autisten werkt het niet. Die zes jongens die het vorig jaar tot 4Havo-5 hadden geschopt, zijn vernield door de betweters die de zelfwerkzaamheid propageerden. Ze mogen het nog een keertje proberen. Het enige meisje van 4Havo-5 dat dit jaar de moed had natuurkunde en wiskunde-B te kiezen, weet nu al dat ze dat volgend jaar mag overdoen. Niet omdat ze het niet kan, maar omdat in haar opleiding de rust, reinheid en regelmaat ontbreekt. Omdat de structuur ontbreekt.

We zien feminisering in het voortgezet onderwijs, net als op de BAMA-universiteit, omdat de organisatie daarvan toegesneden wordt op het verbale, het planbare, het voorspelbare. Het triviale. Het systeem zorgt ervoor dat veel meisjes doorstromen naar de kinderopvang, het basisonderwijs en de advocatuur, maar blokkeert diegenen die - bij voorkeur in hun eentje - iets willen uitvinden, ontdekken en vernieuwen. Het huidige onderwijssysteem is een fenomenaal obstakel voor wetenschap, innovatie, techniek, doorbraken en vooruitgang in het algemeen.

Het onderwijs is tot een gefeminiseerde bureaucratie verworden, met gestencilde planners, formulieren, taakbladen, boekpromo's, mediaopdrachten en programma's van toetsing en afsluiting, die geen enkele structuur biedt en daarmee elke individuele originaliteit in de kiem smoort.

Het huidige onderwijs is daarmee de grootste vijand van de kenniseconomie. Het is mooi dat dit stelsel zoveel kinderopvangsters en basisschooljuffen produceert. Daarnaast is zeer dringend behoefte aan scholen die, conform dat beginsel van rust, reinheid en regelmaat, werkelijk creatieve geesten een kans geeft om iets te verzinnen waar deze samenleving mee verder komt.
Kort gezegd: structuur-Havo's en -VWO's.

Onderwijs toegesneden op de nerd.

Meer nerds:

Het tragische lot van de nerd (4)
Het tragische lot van de nerd (3)
Het tragische lot van de nerd (2)
Het tragische lot van de nerd (1)
De raadselachtige vernietiging van het onderwijs