Ella en de 'joods-christelijke-islamitische traditie' (4)

"De daadwerkelijke kern is: welke waarden zijn voor ons van belang en waar dienen moslims, joden, christenen en atheïsten zich aan te houden? Ten opzichte van elkaar en ten opzichte van de maatschappij, eventueel samenvallend in, vooruit, een door het kabinet voorgesteld 'handvest van verantwoordelijk burgerschap." Aldus Volkskrant-redacteur Altan Erdogan vanochtend(18/7). De Grondwet lijkt hem een goed startpunt.

Iets of iemand - misschien wel een Profeet - liet ons een Grondwet na, en vervolgens gaan we vanuit een soort Stunde Null onze toekomstige cultuur samenstellen. De samenleving als tabula rasa. Impliciet schuift Erdogan duizend jaar Nederlandse culturele ontwikkeling aan de kant - we gaan iets nieuws doen! een handvest van verantwoordelijk burgerschap! - juist op het moment dat er volgens professor Piet de Rooy voor het eerst in de geschiedenis een echte Nederlandse identiteit onstaan was. Ruwweg: die dikke identiteit van de seculiere, westerse tolerantie met zijn voorliefde voor sexuele emancipatie, gelijkheid en vrijzinnigheid, en met zijn afkeer van openbaar religieus vertoon en godsdienstige dwingelandij, en van verzuiling en bekrompenheid.

Diverse vertegenwoordigers van minderheidsgroepen en aanhangers van multiculturele idealen - Anet Bleich vanvond (18/7) in de NRC, bijvoorbeeld - roemen de verademing van Vogelaar. Eindelijk iemand die vindt dat 'moslims' er bij horen, geen tweederangs burgers zijn, en gewoon zichzelf kunnen zijn. Heerlijk!

Alleen jammer dat de discussie daar niet over gaat. Moslims, en hindoes, en boeddhisten, en joden, en ietsisten horen er allang bij. Niet alleen was dit land het eerste met het homohuwelijk, het was, met Aboutaleb en Albayrak, ook het eerste met bewindspersonen van niet-Westerse migrantenafkomst. Het dubbele paspoort vond en vind ik onaanvaardbaar, maar hun succes is dat van onze cultuur.

De echte vraag is hoe migranten uit Turkije en Marokko geïntegreerd kunnen worden in de reëel bestaande libertaire Nederlandse cultuur. En, laten we eerlijk zijn, integratie is weinig anders dan assimilatie met behoud van eetgewoontes. Wie in de toekomst actief de islam wil blijven belijden, kan dat natuurlijk doen, maar wel in het volle besef dat er diverse andere goden dan Allah in de markt zijn, en dat de meesten van ons God inmiddels voor een betreurenswaardig misverstand houden.

Integratie is meer dan de Grondwet en dan zien we wel verder. Integratie moet zeker niet, zoals de minister impliceert in haar joods-christelijke-islamitische fantasie, uitgaan van religieuze identiteiten als ordenend beginsel. Er is nog maar een kleine minderheid van actieve christenen. Er zijn jammer genoeg weinig joden meer, maar degenen die ik ken zijn buitengewoon niet-godsdienstig. Het begrip 'niet-praktizerend' is zo mogelijk op meer moslims dan katholieken van toepassing. Het beleidsmatig versterken van godsdienstige identiteiten - het 'integreren via de moskee' - laat juist die meerderheid van migranten in de kou staan die direct mee willen doen in de westerse, Nederlandse cultuur. En niet pas na tachtig jaar apartheid.

De Nederlandse cultuur is niet volmaakt, maar het scheelt niet zo heel veel. In elk geval is de dominante tolerante, seculiere cultuur datgene waarin een migrant integreert. Ik schreef eerder dat het de minister van Integratie tot groot voordeel zou hebben gestrekt als ze behalve haar prachtwijken ook de witte dorpen en stadjes had bezocht waarin de grote meerderheid van ons wonen die die cultuur dragen waarin de migranten zouden moeten integreren.

En eigenlijk ligt daar het echte probleem met Vogelaar. Ze heet wel minister van Integratie, maar ze wil helemaal geen integratie. Ze spreekt het woord ook nooit uit. Vogelaar ziet in wezen, op zijn best, geen andere mogelijkheid dan co-existentie. Side by side. Gewoon je zelf zijn. Langs elkaar heen. En uiteindelijk tegen elkaar.

Lees ook:

Ella en de joods-christelijke-islamitische traditie 1, 2 en 3
James Kennedy: er is een "liberale, seculiere, blanke meerderheidscultuur"
God en tolerantie
Thuisgevoel