Verrommeling

In de discussie over 'verrommeling van de Nederlandse ruimte' is en blijft iets merkwaardigs aan de hand. Zo ook in Buitenhof, vandaag, met veelbelovend architect Adriaan Geuze en ex-politicus Margreet de Boer (die van de 'onthaasting'). Al pratend blijkt de verrommeling van Nederland te gaan over de Randstad, althans het gebied van zeg maar Alkmaar tot Rotterdam, en bij nader inzien eigenlijk gewoon over het Groene Hart van Zuid-Holland. En ja hoor, de bedrijventerreintjes langs de snelweg bij Woerden en Bodegraven kwamen ook weer langs.

Bestuurlijk naieve mensen denken dat hun 'verrommeling' het gevolg is van de decentralisatie onder ex-minister Dekker en dat hernieuwde Rijksregie hun probleem moet gaan oplossen. In werkelijkheid is, zoals top-landschapsontwerper Riek Bakker bij voortduring roept, de verrommeling - het op voor hen ongewenste plaatsen als jeugdpuistjes opduiken van bebouwing - juist het gevolg van het oude, Pronkiaanse centralistische contourenbeleid. De doorlooptijd van serieuze ruimtelijke projecten is zodanig lang dat de eerste resultaten van het beleid van Dekker nog niet eens te zien zijn. Architecten als Geuze, die pas aan de achterkant van een ontwikkelingsproces aan bod komen - bij het ontwerpen van gebouwen - zien dit effect over het hoofd.

Als niks mag, terwijl er in verstedelijkt gebied voortdurend een enorme druk op de ruimte bestaat, doen zich ongestuurde ontwikkelingen op de verkeerde plaatsen voor. Even een combinatie van een actieve wethouder en een provinciehuis dat net met iets anders bezig was, en daar staat weer een tapijthal langs de doorgaande weg. Beter dus, zoals Dekker en haar adviseur Bakker voorstonden, de druk op de ruimte kanaliseren door middel van 'ontwikkelingsplanologie': bebouwing, bedrijventerreinen en recreatie laten ontwikkelen op een manier die de kwaliteit van het landschap verhoogt. Dat voorkomt ruimtelijke jeugdpuistjes elders.

De ontwikkelingsplanologie kan, zoals Dekker en haar Nota Ruimte wilden, verreweg het beste door gemeentes in interactie met de provinciale overheden, met hun specifieke gebiedskennis, worden uitgevoerd. Daarmee zal wel eens iets misgaan, maar met het oude gecentraliseerde Rijksbeleid ging méér mis.