Het tragische lot van de nerd (4)

De 'nerd' is aan herwaardering toe, schrijft Gerard Reijn vandaag in de Volkskrant. Hij ging praten met een aantal deskundigen.

Kirschner, onderwijspsycholoog aan de RUU, keek vijftig jaar wetenschappelijke literatuur over unguided learning na: het idee dat je van zelf zoeken met weinig begeleiding iets opsteekt blijkt niet te deugen. Het googelen als onderwijsvorm, al dan niet in groepjes, is een misverstand.

Het onderwijskundig Kohnstamm-instituut aan de UvA onderzocht de literatuur op diverse aspecten van het nieuwe leren: keuzevrijheid met zelfreflectie ('zelfregulering en metacognitie'), zelfverantwoordelijkheid voor het eigen leren, samenwerkend leren, nabootsing van de praktijk ('authentiek leren'), gebruik van computers en het werken met portfolio's in plaats van toetsen.

Alleen bij keuzevrijheid plus zelfreflectie - wat het ook precies moge zijn - bestaat bewijs voor positieve leereffecten, maar de vraag is wel of het voor alle types leerlingen opgaat, aldus de bevraagde onderzoekster. Het ontbreken van empirische ondersteuning heeft Het Departement er niet van weerhouden het Nieuwe Leren op alle niveau's na het basisonderwijs en voor alle leerlingen te doen invoeren.

Het grootste drama heeft zich al een aantal jaren geleden voltrokken op het Middelbaar Beroepsonderwijs. Daar zijn de boeken afgeschaft en het aantal contacturen tot een minimum teruggebracht. En dat terwijl het MBO ons de sublieme vakmensen - de metaalbewerkers, de electriciens, de weg- en waterbouwers, de technische tekenaars - moet aanleveren; juist hier heeft zich niets minder voorgedaan dan een intellectuele onteigening. Het kunnen toepassen van kennis is op dit niveau van cruciaal belang, maar als alle gestructureerde kennisverwerving is geschrapt, wat is er dan nog toe te passen. De jonge dieselmonteur, weet ik uit ervaring, komt niet verder dan het verbinden van zijn laptop met de besturingsmodule van een haperend werktuig, en als het scherm dan niet aangeeft wat er mis is weet hij het ook niet meer (waarna mijn wat oudere schoolverlater met een helder hoofd en twee rechterhanden het probleem oplost). Het MBO krijgt waarschijnlijk weinig aandacht in de onderwijsdiscussie omdat de spraakmakende gemeente van opiniemakers hun kroost hoe dan ook door hogere onderwijsvormen heen weet te sleuren. Dat maakt het probleem des te schrijnender.

Ook in het Volkskrant-artikel komt professor Jolles weer om de hoek kijken: het brein is veel langer, tot na het twintigste levensjaar, bezig zich te ontwikkelen, wat betekent dat leerlingen in het voortgezet onderwijs nog niet in staan zelf hun werk te organiseren, en consequenties van hun handelen goed te overzien. Ze hebben dus gewoon structuur nodig. En, zegt Jolles, samenwerking is lang niet altijd goed, zeker niet in de exacte vakken. Om uit te blinken moet je je kunnen afzonderen. Vandaar dat de nerd aan herwaardering toe is.

Het onderwijskundig drama is van een onpeilbare diepte. De verwoesting is ongelofelijk. En het ziet er niet naar uit dat het aanstaande parlementair onderzoek tot de kern zal komen. De vraagstelling van dat onderzoek richt zich immers niet op het nieuwe leren als zodanig, maar op de manier waarop het is ingevoerd - naar verluid om de vorige Minister van Onderwijs politiek uit de wind te houden.

Zie ook:

Het tragische lot van de nerd (3)
Het tragische lot van de nerd (2)
Het tragische lot van de nerd (1)
De raadselachtige vernietiging van het onderwijs