Het tragische lot van de nerd

NRC-Handelsblad is een discussie begonnen over onderwijs, in combinatie met een lezenswaardige discussieblog.
In het artikel van zaterdag komen leraren aan bod:

"De verschuiving van kennis naar het aanleren van meer vaardigheden beoordelen docenten zeker niet alleen negatief. „De aandacht voor spreekvaardigheid en presentatie was goed”, vindt Margot de Wit, docent Nederlands in Den Bosch en voorzitter van de sectie Nederlands van de vereniging Levende Talen. „Zeker voor vwo-leerlingen. Daar zaten veel nerds bij. Ze kunnen zich nu zóveel beter uiten.” "

Dat leidt, zoals bekend, op tot leerlingen die niet weten wat de hoofdstad van Zweden is, maar er wel een mooie presentatie over kunnen houden.

Je kan in het onderwijs twee kanten op. Je kiest voor het ontwikkelen van de sterke kanten (talenten, in de weer actuele Tale Kanaäns) van leerlingen, of voor het opvijzelen van de vaardigheden waar ze geen aanleg voor hebben. Als je voor dat laatste kiest, moet je consequent zijn: stel dan ook voor de alfa-begaafden natuurkunde en wiskunde B verplicht.

Dat laatste zal niet gebeuren, dus waarom dan wel kinderen die geen aanleg hebben voor presentaties, googelen in groepjes, kleien of afwassen daarmee lastig vallen? Als de nerd later iets leuks bedenkt, is er ongetwijfeld wel een PR-functionaris of een marketing manager die het voor hem of haar presenteert en weet te verkopen.

Leve de nerds, koester ze, zou ik zeggen. Er is een groot maatschappelijk tekort aan nerds, en het wordt alleen maar erger. We hebben behoefte aan een kenniseconomie, niet een vaardighedeneconomie. De mogelijkheid om slimme Chinese nerds te importeren is ook al weer op zijn retour. De Chinezen hebben inmiddels zelf hele goede universiteiten.

Er is nog iets mis met die vaardigheden: ze worden niet geleerd, maar moeten spontaan zijn ontstaan. Bijvoorbeeld: na drie jaar middelbare school-onderbouw in Engels, met woordjes, kleine uitdrukkinkjes en onregelmatige werkwoorden moeten leerlingen ineens een tekst uit de Sunday Times kunnen lezen en begrijpen. Telt acht keer mee. En het nieuws van de BBC kunnen verstaan. Telt vier keer mee.

Wie wil dat een leerling dat kan moet eerst een leermethode bedenken. Dat is niet zo moeilijk. Neem lezen. Een aantal woordjes op een rijtje vormen een zin. Het lijkt gek, maar dat inzicht is op de middelbare scholen nog niet doorgedrongen. Vervolgens ga je die zin vertalen. Ook dat lijkt logisch, maar aan vertalen wordt niet meer gedaan. Als je een groot aantal zinnen achter elkaar hebt, en vertaalt, heb je een vertaalde tekst. Dan kan je vervolgens proberen de tekst te begrijpen. Het aanleren van deze tussenstappen kost tijd, die is er niet, en dus noemen we het kunnen lezen van een tekst geen kennis maar een vaardigheid.

En waarom is die tijd er niet? Urentekort, zeggen de leraren:

„Het is toch logisch dat er vakinhoud verdwijnt als je van zeven naar dertien examenvakken gaat?”

Niet helemaal. Het aantal examenvakken ging met de mammoet van zestien naar zeven, en pas daarna weer omhoog. En waardoor komt dan het urentekort? Door, wat ik met enige overdrijving, de Netelenbos-vakken zou willen noemen. Enorme verplichte tijdsbestedingen aan flauwekul die niet op middelbare scholen thuis hoort. Gymastiek, maatschappijleer, culturele en kunstzinnige vorming, techniek en verzorging, ze staan het aanleren van (echte) geschiedenis, muziek, Frans, vertalen en wiskunde in de weg.

Godzijdank heeft, blijkbaar, de recente leerlingenopstand de invoering van de 'algemene natuurwetenschappen' voorlopig verhinderd. Dat zou het definitieve einde van de Nederlandse nerd, en daarmee van de kenniseconomie hebben betekend.

Nogmaals: De raadselachtige vernieting van het onderwijs.