van Doorn over de begrijpelijkheid van de moord op van Gogh

"In de zomer voorafgaand aan de moord vonden Van Gogh en Hirsi Ali elkaar in het plan een film te maken die door de moslimgemeenschap vrijwel zeker als een schandelijke provocatie zou worden opgevat. Zo was het ook door Hirsi Ali bedoeld, getuige haar verlekkerde [!/wdz] commentaar vooraf: 'De hele moslimwereld zal over me vallen'. (...) In dit verhaal komen de moord op Van Gogh en de doodsbedreiging aan het adres van Hirsi Ali en Wilders dus niet uit de lucht vallen. Er ging een geschiedenis aan vooraf die de moord en dreigementen niet minder schandelijk maakt maar wel beter begrijpelijk, in de strikte zin van actie en reactie".

Aldus van Doorn in Trouw van vandaag (29/10). Beter begrijpelijk. De sigaret in de vuurwerkfabriek. Schandelijk maar begrijpelijk. En ondertussen werd de moslimgemeenschap er maar de dupe van, zegt van Doorn.

Was een moord op Joop van Tijn of Mies Bouwman - van 'Zo is het' - of op Reve, of op Phil Bloom, ook 'beter begrijpelijk' geweest, 'in de strikte zin van actie en reactie'? Of was het in de Nederlandse context, of zelfs in de internationale context, niet zo gek dat een moord als reactie op een mening in het geheel niet 'begrijpelijk' werd gevonden. De terreurmoord op van Gogh is tot op heden uniek in het Westen - alle andere aanslagen zijn domme bommen en vliegtuigen tegen mensenmassa's. De noodzaak tot beveiliging van een aantal bewindslieden en alle fractievoorzitters is uniek in de democratische wereld.

En die 'moslimgemeenschap'? Eén enkele demonstratie van tienduizend Marokkaanse Nederlanders met maar één spandoek - 'Uw vrijheid is de onze'- was voldoende geweest om voor de rest van eeuw al die felbegeerde stageplaatsen veilig te stellen.

Die demonstratie kwam er niet.

Durlacher over van Gogh

Althans, Jessica Durlacher beschrijft een lezing van echtgenoot Leon de Winter in Berkeley over de moord op Theo van Gogh (Volkskrant, 29/10):

"Van Gogh die kon worden wie hij was doordat hij opgroeide in een Nederland, waarin de jaren zestig, meer dan in welk land ook, een stempel op de omgangsvormen nalieten (...)"

van Gogh, met andere woorden, was een ongemanierde hufter, en dat was het meest relevante dat de Winter in dit verband over hem wist te melden.

Bush...

... op nieuw dieptepunt.

Undercover onder moslims in Molenbeek

In Rondom Tien van gisteravond (27/10) kwam ook de undercoverjournalistiek van Hind Fraihi van de Vlaamse krant Het Nieuwsblad aan bod. Fraihi, moslima en Belgische van Marokkaanse afkomst, ging twee maanden undercover in de Brusselse wijk Molenbeek, een islamitische 'enclave', en schreef daarover zes artikelen. U vindt hier de afleveringen één (12/3), twee (14/3), drie (16/3), vier (17/3), vijf (18/3) en naar zes ben ik nog op zoek. (Het kan zijn dat delen 5 en 6 zijn samengevoegd.)

Het belang van dit werk is het in beeld brengen door middel van onderzoek wat er nu werkelijk aan de hand is in de 'enclaves': de broodnodige journalistiek met de grote J. We hebben, min of meer toevallig, het boekje van Margalith Kleijwegt, maar voor het overige laten de Nederlandse media (en de wetenschap) ons om wat voor reden ook in de steek. Dat laat alle ruimte om de problematiek te bagatelliseren dan wel te overdrijven, dat wil zeggen er los van de feiten langs ideologische lijnen op los te speculeren, en dat is in beide gevallen ongewenst.

Venceremos!

'Compañeros', klinkt het opeens ter linkerzijder van de baar: 'André van der Louw!' Een Chileense vlag gaat omhoog: 'Para siempre!', antwoordt een zevental metgezellen. "André van der Louw! Voor altijd! André van der Louw! VOOR ALTIJD!' (Volkskrant, 27/10).

van der Louw werd vandaag begraven, geëerd door Chileense ballingen en de Chileense ambassadeur, die sprak over de man aan wie duizenden hun leven hebben te danken. Als je zo herdacht wordt, dan heb je werkelijk geleefd.

Voor mijn generatie is die andere elfde september, de staatsgreep tegen Allende, zeker zo belangrijk als 9/11. Vrijheid en gelijkheid, heb ik toen geleerd, hebben inhoud, het zijn geen formalismen, het gaat om de bevrijding van de mens van onderdrukking en achterlijkheid.

van der Louw probeerde in 1991 de Partij van de Arbeid te redden en hij werd beschuldigd van een coup. Wim Kok, Thijs Wöltgens en Marjanne Sint, zijn opponenten van dat moment, ontbraken bij de uitvaart, evenals oppercharlatan Bram Peper.

Wim Kok bijvoorbeeld, die zijn ideologische veren afschudde, zich voor de camera's nog even druk maakte over "exhibitionistische zelfverrijking" alvorens hij verschillende overbetaalde commissariaten bij het corporate bedrijfsleven aanvaardde. Bij zijn uitvaart is wellicht de CEO van ING aanwezig. Laat dat een troost zijn.

Ondertussen: van der Louw forever. Venceremos!

Tovenarij

De opstand van duizend basisscholen tegen het thema "toveren" in de kinderboekenweek 2005 is, na decennia van Paulus de Boskabouter met de enge heks Eucalypta, Ti-ta-tovenaar en Catweazle, een duidelijke aanwijzing dat men in CDA-kringen steeds meer de kluts kwijtraakt. Het fenomeen beperkt zich, volgens een artikel op Capitol Hill Blue, zeker niet tot Nederland. In de Verenigde Staten ligt het aloude Halloween ook al onder vuur.

Burqa, Tel Aviv, vrijheid en gelijkheid

Anet Bleich reageert op de column van Marjolein Februari, die de purdah in Pakistan ontdekte, die het vrouwen verbiedt hun huis ongesluierd te verlaten, en waardoor tienduizenden hun leven verloren in de aardbeving. Wie het recht op het dragen van een burqa in Nederland wil verbieden, schendt het gelijkheidsbeginsel, zegt Bleich.

Zou het dragen van een burqa in zeg, Tel Aviv, in Bleich's geliefde Israel, wel zijn toegestaan? Ik neem aan van niet, omdat er erg veel zelfmoordbommen onder kunnen worden verstopt. Het bezwaar tegen burqa's en allerlei andere verhullende textielrijke kostuums met een religieus karakter is in Nederland niet in de eerste plaats het directe gevaar van een gewelddadige aanslag (hoewel), maar dat ze een aanslag zijn op de Westerse cultuur, een weigering tot samenleven.

We zijn vrij en gelijk voor de wet, maar niets weerhoudt ons ervan in de wet gelijkheid verder inhoud te geven. De samenleving heeft het recht van zijn burgers een minimale inspanning tot samen leven te vereisen. Die samenleving heeft het recht van, bijvoorbeeld, het onderwijs te eisen dat ze hun leerlingen opvoeden tot vrijheid, gelijkheid en burgerschap.
Voor zover we weten doet, bijvoorbeeld, het islamitisch onderwijs het tegenovergestelde: zoals Rosa Parks achterin de bus moest zitten, zitten de meisjes achterin de klas, en als ze wat ouder zijn, in aparte klassen. De vrijheid van de meisjes wordt beknot door hun te leren dat hun eigen lichaam een element van kwaadaardigheid bevat: door zichzelf te verhullen en daarmee te ontkennen beschermen ze de jongens tegen hun onvermijdelijke dierlijke instincten.
Daarom is het goed mogelijk christelijke scholen die de vrijheid en gelijkheid van hun leerlingen als doel voor ogen hebben wel toe te staan, en islamitische scholen die dat niet doen, niet.

Dat is geen inbreuk op het gelijkheidsbeginsel, het geeft er juist inhoud aan.

Er zijn risico's verbonden aan deze benadering. Morgen kan een gek opstaan die beweert dat vrijheid en gelijkheid uitsluitend in God te vinden zijn, en alle regels en wetten dienovereenkomstig gaat veranderen. (In de Verenigde Staten werd zo iemand al President.) Dat hou je niet tegen door nu vast te houden aan het formalistische gelijkheidsprincipe van Bleich, en ondertussen staat het ons vrij de seculiere tolerantie verder in wetgeving te verankeren.

De permanente stoplap van Bleich, Meulenbelt en Halsema is op dit moment: alles moet kunnen, behalve als het in strijd is met de wet. Dat kan zo blijven. Laten we gewoon die wetten wat verder invullen.

Vrijzinnigheid Tilburg-stijl

Professor en filosoof Wibren van den Burg haakt vandaag in op Femke's pleidooi voor vrijzinnigheid. Hij pleit voor een uitbreiding van het streven naar vrijzinnigheid naar meer rechtse stromingen als D66 en de VVD:

"Vrijzinnigheid is (...) een kenmerk van de hele Nederlandse samenleving. Ons beleid met betrekking tot drugs en euthanasie en onze voortrekkersrol bij het huwelijk voor homoparen geven daar blijk van. Die vrijzinnigheid blijkt ook uit de manier waarop met verschillen wrodt omgegaan. Tolerantie, polderen, streven naar een breed gedragen consensus en voor iedereen aanvaardbare compromissen, respect voor minderheden - het is wezenlijk voor de manier waarop in Nederland altijd politiek is bedreven".

En:

"Wat onze multiculturele samenleving nodig heeft, is een tussenweg tussen religieus fundamentalisme en radicaal secularisme".

Hoe dan?

"Een nuchtere, verdraagzame houding past ook tegenover orthodoxe joden en moslims die iemand van het andere geslacht geen hand willen geven. Het is diep triest dat nota bene de minister van Integratie de tegenstellingen aanwakkert door hierover de confrontatie te zoeken. De ophef over het ongemengd zwemmen wekt al evenzeer verbazing. De behoefte hieraan heeft niets te maken met ongelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen, maar met een bepaalde seksuele moraal. Dat betekent niet dat de overheid iedere seksuele moraal moet tolereren. Homohaat, gedwongen huwelijken, vrouwenbesnijdenis en eerwraak maken, anders dan hoofddoekjes of gescheiden zwemlessen, daadwerkelijk slachtoffers."

Het probleem is dit. In onze cultuur is het weigeren een vrouw een hand te geven een belediging. Die groepen bijzonder orthodoxe joden voor wie het bezwaar is een vrouw de hand te schudden, vermijden dan ook dit soort situaties. Ze gaan niet in de rij staan om kennis te maken met een minister van de Kroon. De imam die dat wel deed wist precies wat hij deed. Het was geen 'diep trieste' poging van de minister 'tegenstellingen aan te wakkeren', maar een demonstratie van deze imam om duidelijk te maken dat zijn cultuur als voldongen feit moest worden geaccepteerd, en dat hij derhalve aan integratie in de Nederlandse cultuur geen behoefte had. Er waren overigens die middag een kleine vijftig imams die Verdonk wel een hand gaven.

Vragen van bredere aard laten zich stellen. Is er geen relatie, geen rechte lijn van hoofddoekjes en gescheiden zwemmen naar eerwraak? Is er geen relatie tussen de Mediterrane macho-cultuur en homohaat?

Maar de meest fundamentele vraag is of er nog wel sprake is van de gedeelde waarden die vereist zijn voor verdraagzaamheid, toleratie, consensus en polderen. Tussen waarden die fundamenteel tegengesteld zijn valt niet te polderen. En daar past evenmin verdraagzaamheid. Het is een duivels dilemma: de tolerantie verdedigen door 'intolerant tegen de intoleranten' te zijn, maar er ziet niets anders op.

Vrijheid en gelijkheid, zegt Marjolein Februari, hebben inhoud. Het zijn geen formalismen. Wie vrijheid zegt, zegt vrijheid van godsdienst en vrijheid van godslastering. Wie gelijkheid onderschrijft, geeft elkaar een hand en gaat gemengd zwemmen.

Vrijzinnigheid is geen vrijblijvendheid, geen laissez-faire. Als waarden niet verenigbaar zijn, moeten we duidelijk maken wat de waarden zijn die onze cultuur vorm geven, en de grenzen trekken die daaruit voortvloeien.

Vrijzinnigheid, dat is radicaal secularisme.

De boel bij elkaar

Vanavond in Reporter de eerste "reconstructie" van 2 november. Veel feiten en tijdstippen, en enkele nieuwtjes. "Links" zou hebben gezegd dat "rechts" hier geen profijt van mocht trekken. Verdonk mocht pas optreden toen Holman haar zijn moment op het podium gaf.

"Links" had hier zijn moment kunnen hebben, en had, juist in de stad die de joden heeft opgenomen toen niemand ze wou hebben, en de homo's en al die anderen, kunnen zeggen: wie voor tolerantie is, hoort hier thuis, maar wie dat niet is begrijpt niet waar Amsterdam, en Nederland, om draait.

Je kan de boel bij elkaar willen houden, maar voor je het weet wordt de boel een zootje. Zoals het nu ging liep de luiddruchtige bijeenkomst op de Dam op de avond van 2 november uit op de capitulatie van links op 23 november, toen deze in de Kamer het verbod op smalende godslastering liet voortbestaan. De boel ging vóór de vrijheid.

Verkeerd signaal.

Hurricane Marijke

Vandaag een sensatie in Buitenhof: Marijke Verbrugge over het studiehuis, en hier online te vinden. Als een tornado pleitte ze voor herstel van kennisoverdracht, van het professionalisme van docenten en voor cultuuroverdracht als primaire functie van onderwijs. In het studiehuis raakt inhoud ondergeschikt aan vorm, onderwijs bestaat uit "het doen van projectjes, het hebben van een eigen mening daarover en het houden van posterpresentaties", en docenten worden geselecteerd op "administratieve en kleuterleidstertalenten".

Mariëtte Hamer, PvdA-woordvoerder voor onderwijs in de 2e kamer, die ook aan tafel zat, opperde dat voortgezet en hoger onderwijs samen moesten kijken wat de "moderne economie" voor kennis vereist, waarop Verbrugge meende dat de kennis die leerlingen nodig hebben om stabiel in de maatschappij te kunnen staan in de loop van de tijd nauwelijks is veranderd.

Het standpunt van Verbrugge is vergelijkbaar met wat hier ook wel eens is betoogd, maar afgaand op de reactie van Hamer is er nog een lange weg te gaan. Het basisuitgangspunt moet zijn dat althans op HAVO/VWO vakkennis en cultuuroverdracht wordt verzorgd door topklasse eerste graadsleraren met een academische opleiding, en tegen concurrerende arbeidsvoorwaarden. Waarom zou iemand die bij Unilever wasmiddelen verbetert meer moeten verdienen dan een docent die onze kinderen voor een leven lang kennis bijbrengt?

Marijke Verbrugge, geboren Breeuwsma, is overigens (zie hier) de echtgenote van Ad Verbrugge, filosoof aan de VU en een bekend gast van Buitenhof, onder meer in de discussie over de Europese grondwet.

Februari in Oktober

"Is voortaan ieder 'moslim-achtig persoon' een 'potentiële terrorist'?", vraagt een groepje goedwillende twintigers zich in de Volkskrant (22/10) af. Ze willen graag "... met elkaar leven in Nederland en niet tegen elkaar". Wie niet, maar de twintigers bereiken het tegenovergestelde: ze zetten zich met quasi-citaten af tegen een tegenstander die niet bestaat. Wie grote woorden wil gebruiken moet ze wel kunnen onderbouwen.

Marjolein Februari, columniste in diezelfde krant, ontdekte de purdah, die het Pakistaanse vrouwen verbiedt hun huizen ongesluierd te verlaten. Tienduizenden vrouwen stierven door de aardbeving omdat ze hun huis niet uitdurfden, schrijft ze. Dat stelt het recht op het dragen van een burqa, dat sommigen in Nederland als grondwettelijk zien, in een heel ander daglicht: voor je het weet verdedig je als ruimdenkend mens met beroep op het gelijkheidsbeginsel de purdah.
Vrijheid en gelijkheid hebben inhoud, zegt ze, en het middels burqa invoeren van purdah is met die inhoud strijdig.

Strijdig is afgeleid van strijd.

We komen niet tot een samenleving waarin we "met elkaar" leven, als sommigen daar tegen strijd leven door zich af te zonderen of de grondbeginselen daarvan afwijzen.

Hoe grensoverschrijdend is ....

De Partij van de Arbeid presenteerde een discussiestuk over de toekomst van de EU, als eerste conclusie uit het referendum. Men is nu Eurokritisch. De nadruk ligt op inhoud: Europa moet minder alleen naar markt kijken, en er ook rekening mee houden dat bijvoorbeeld Nederland hybride organisaties kent als woningbouwcorporaties.
Mooi, maar de kern van de zaak wordt uit het oog verloren. Het referendum ging over een ontwerp-Grondwet, over constitutionele aangelegenheden, en dat was helemaal terecht. Europa - als supranationaal verband sui generis - heeft een Grondwet nodig. Alleen wel een hele andere dan ons werd voorgelegd.

In de Europa-discussie hoorden we bijvoorbeeld nog wel eens dat milieu toch echt wel zeer grensoverschrijdend is en dus alle milieu bij Brussel thuishoort. Dat is niet zo. Bodemverontreiniging is bijvoorbeeld typisch lokaal, zou je denken.

Verkeerd gedacht. De Commissie, bij monde van Eurocommissaris Stavros Dimas werkt aan een Europese Bodemstrategie. Het Nederlandse bedrijfsleven heeft inmiddels, blijkens het Financieel Dagblad van vanochtend (20/10), door eerdere rampen vanuit Brussel wijs geworden, luiddruchtig aan de bel getrokken. Ze willen voorkomen dat dertig jaar zorgvuldig ontwikkeld nationaal bodem- en saneringsbeleid in de hens wordt gejaagd door arbitraire Europese normstellingen die gaan gelden van de Zwarte Zee tot aan John O'Groats.

De vertrekkende Bondskanselier Schröder schrijft deze week in Die Zeit (via de NRC van 20/10):

"... ervan overtuigd te zijn dat het project van de Europese integratie op brede steun van de bevolking kan rekenen. Maar helderheid over doel en taken van de Europese politiek zijn volgens hem essentieel. Want niets maakt burgers volgens Schröder zo kwaad als "de verdenking van een sluipend verlies aan soevereiniteit"."

Daar ging het inderdaad om bij het Referendum, en daarom hebben we een Grondwet nodig die zorgvuldig limiteert wat werkelijk niet anders dan supra-nationaal geregeld kan worden, niet met een indeling in beleidsgebieden (landbouw is Europees, bosbouw is nationaal) maar op basis van haarscherpe criteria van subsidiariteit. Luchtverontreiniging heeft grensoverschrijdende aspecten, maar alleen in de zin van de bronnen er van (auto's, fabrieken), niet de binnenlandse resultante van allerlei soorten stof en windrichtingen. Water heeft grensoverschrijdende aspecten, maar alleen als het om rivieren en zeeën gaat, en niet om grondwater of zwembadwater.
En om Europese plannen te toetsen is een Constitutioneel Hof nodig dat het voordeel van de twijfel bij de nationale staten legt, en niet - zoals nu - bij het Europees niveau. De U.S. of A. hebben een Supreme Court dat doorlopend waakt voor de rechten van de individuele staten en elke poging macht naar Washington, DC over te hevelen genadeloos afstraft. Hoeveel scherper moet dan wel een Europees Constitutioneel Hof opereren dat waakt over de soevereiniteit van nationale lidstaten?

PvdA-Tweede Kamerlid Co Verdaas, steekt zijn nek uit met een poging de funeste gevolgen van Europese bemoeienissen via de luchtverontreinigingsrichtlijn te neutraliseren. Het zou mooi zijn als zijn milieu-collega Diederik Samsom, tevens lid van de PvdA-groep die het nieuwe Europa-discussiestuk opstelde, hem van harte steunde. Voorlopig blijkt daar weinig van.

Hoofddoek en beschaving

Er is geen islamitisch gebod tot het dragen van een hoofddoek, schrijft Nikita Shahbazi vandaag in Trouw (hele tekst hier), en in het kader van de scheiding van kerk en staat moet het ding, net als in Tunesië, Turkije en Frankrijk, samen met alle andere religieuze symboliek in openbare gelegenheden worden verboden. De meerderheid van de kiezers van alle partijen behalve GroenLinks zijn het met haar eens.

Nikita schrijft:

"De hoofddoek is in eerste instantie bedoeld om vrouwen tegen het agressieve impertinente gedrag van mannen te beschermen. Het is geen geloofsvoorschrift."

Tegen het 'agressieve impertinente gedrag van mannen' - en tegen onderdanig gedrag van vrouwen overigens ook - hebben we "hier" iets anders bedacht.

Beschaving.

Dit bijzonder aardige concept, waar een jaar of vijfhonderd aan gewerkt is, heeft er toe geleid dat we er sexueel aantrekkelijk uit mogen zien, op school naast elkaar kunnen zitten zonder dat er rare dingen gebeuren, en bloot aan het strand kunnen lopen zonder elkaar voortdurend te bespringen.

Ik zou zeggen, hoofddoekfans: probeer het ook eens. Er zijn stammen die in één generatie de stap kunnen maken van steentijd naar computer, dus dan moet dit ook lukken.

Loonmatiging maakt meer kapot dan je lief is

Jan Marijnissen was me voor, maar toch nog even aandacht voor een column van Wim Boonstra, hoofdeconoom van de Rabobank in het Financieel Dagblad van vandaag (19/10), die het krimpbeleid van het kabinet-Balkenende neersabelt:

"Er was op geen enkele manier sprake van een acute crisis als het gaat om onze concurrentiepositie. Tal van andere indicatoren, zoals het verloop van marktaandelen, de industriële export-importratio of het saldo op de handelsbalans wijzen juist op een onverminderd sterke concurrentiekracht van ons bedrijfsleven. Er is dus volstrekt ten onrechte paniek over onze concurrentiepositie gezaaid."

(...)

"De belangrijkste verklaring van de aanhoudende laagconjunctuur moet dan ook in het binnenland worden gezocht. Door een langdurig volgehouden loonmatigingsbeleid te combineren met forse lastenverzwaringen en een slecht getimed bezuinigingsbeleid zijn de binnenlandse bestedingen zwaar onder druk gezet. Daarbij zijn de burgers ook nog eens geconfronteerd met ingrijpende beleidsmaatregelen, die de onzekerheid onder diezelfde burgers enorm hebben vergroot."

Een mening vanuit de wereld van het grote geld. Later vandaag verscheen het bericht dat Nederland het slechtst presteert op het gebied van werkgelegenheid in verhouding tot alle andere EU-landen.

Q.E.D.

Plamegate (2)

Vandaag is de aandacht in Plamegate weer helemaal terug bij Karl Rove, en, nog spannender: bij Bush zelf. Dat alles als gevolg van een artikel in de New York Daily News, waarin 'bronnen' melden dat Bush in 2003 al boos was op Rove dat hij het lekken van de bezigheden van Valerie Plame zo knullig had georganiseerd. Zie bijvoorbeeld Americablog hier en hier. Josh Marshall voegt er aan toe dat de schrijver van het NY Daily News-artikel, Tom DeFranks, zeer goede contacten in het Witte Huis heeft.

Dit leidt natuurlijk tot de Vraag der Vragen: What did the President know, and when did he know it? (Voor de jeugd: de hamvraag tijdens de Watergate-verhoren over Nixon).

Met zoveel verwachtingen kunnen de uiteindelijke acties van speciale aanklager Fitzgerald nog op een behoorlijke teleurstelling uitlopen. Volgens de laatste berichten is van hem pas volgende week meer duidelijkheid te verwachten.

Vooruit, nog een keer Anja: hier of daar?

Na haar eindeloze reeks "Islam voor beginners" - hoewel 'de islam niet bestaat' - heeft Anja zich teruggetrokken op 'Multiculturalisme en racisme'. Ze is inmiddels toe aan deel 5.

Het Nieuwe Racisme kenmerkt zich volgens Anja door de opvatting dat islam en westerse waarden onverenigbaar zijn. Ze geeft geen referenties naar wie deze opvatting huldigt, en ook niet waarom een dergelijke opvatting specifiek racisme zou moeten worden genoemd. De eventuele positie die deze gedachte huldigt, richt zich immers op godsdienst, niet op 'ras' - wat dat ook moge zijn.

Voor mij is de veronderstelling dat een godsdienst niet, of wel, verenigbaar is met deze of gene cultuur niet vruchtbaar. Het gaat om praktische gedragingen, om cultuur. Godsdienst tegen andere godsdienst, of tegen geen-godsdienst is een uitzichtloze discussie en dito conflict. Juist het westen heeft daar een praktische oplossing voor gevonden: godsdienst is een privé-zaak. In de openbaarheid geldt de laicité. Dat is wel een principe waar met harde hand aan vast moet worden gehouden - anders dreigen Intelligent Design en religieus geïnspireerd terrorisme onmiddellijk de overhand te krijgen. Minister Bot, van katholieke huize, begreep dit exact.

Anja komt in de problemen met homosexualiteit. Eerst citeert ze met instemming een ouder artikel van een homosexuele leraar op een 'zwarte' school. De problemen met de leerlingen, dat is moeilijk genoeg maar nog tot daaraan toe, zei deze leraar, maar wat ten enenmale ontbreekt is steun vanuit de school. Het was een belangrijk artikel, het pleit voor Anja dat ze het opnam, maar de kern was dat de scholen, de overheid - lees: Cohen - de homoleraren moesten helpen door ondubbelzinnige grenzen te trekken. Lijnen in het zand, tegenover jonge mensen met intolerante houdingen, in de hoop hen bij te brengen hoe we in dit land horen te leven.

Maar dan het citaat waar het zichtbaar wordt waar het Anja om gaat:

"We kunnen misschien onderkennen dat sommige processen tijd nodig hebben, denk maar aan hoe lang het hier heeft geduurd."

Hier.

Hier.

Het oplossen van homohaat heeft hier tijd nodig gehad, maar we zijn er inmiddels uit. Zij, echter, zijn nog daar, niet hier, en dat heeft tijd nodig. Volgens Anja.

Probleem is alleen dat zij denken dat daar hier is. En wel nu. En dat wij niet opnieuw in 1950 willen beginnen. Bovendien zijn ze niet daar. Ze zijn hier.

Vandaar.

Stemmen tellen

De linkse bloggers en forums in de V.S. maken zich ook nogal vrolijk over nogal bijzonder merkwaardige verkiezingsuitslagen uit Irak. Het idee was toch Amerikaanse democratie te exporteren? Dat is dan, met inbegrip van stembusfraude, aardig gelukt, zo is de gedachte.

Plamegate

In de Nederlandse is er nauwelijks aandacht voor, maar de Amerikaanse media en vooral de bloggers hebben het al dagen nergens anders over: de ontknoping van Plamegate is aanstaande.

Plamegate?

In de aanloop naar de Irak-oorlog werd diplomaat Joseph Wilson naar Niger gestuurd - waar onder streng internationaal toezicht uranium uit de grond wordt gehaald - om uit te zoeken wat er waar was van het gerucht dat Sadam Hoessein had geprobeerd er yellow cake (ingedikt ruw uranium) te kopen. Wilson concludeerde snel dat daar niets van klopte. Na de inval in Irak publiceerde hij een stuk in de NY Times over zijn bevindingen, waar de regering dus niet blij mee was. Daarna onthulde een presentator van CNN dat de vrouw van Wilson - Valerie Plame - voor de CIA werkte.

Dat laatste is een misdrijf, omdat het het inlichtingenwerk en de functionaris in kwestie in gevaar brengt. Er was gelekt, bleek, waarschijnlijk vanuit het Witte Huis, en in arren moede werd een speciale, onafhankelijke aanklager op de zaak gezet: Patrick Fitzgerald uit Chicago.

Fitzgerald is nu bijna aan zijn conclusie toe; de vraag is of hij lieden in beschuldiging stelt, en zo ja wie. Heel links heeft een tijdje gehoopt dat Karl Rove himself - de poppenspeler die aan de touwtjes trekt die Bush laat bewegen - aan de beurt was, maar de aandacht gaat nu meer naar de staf van vice-president Cheney. In het bijzonder Lewis "Scooter" Libby, Chief of Staff.

Het bedaarde US News & World Report speculeert nu zelfs op de vice-president zelf, met daarbij de gedachte dat hij na aftreden wel eens zou kunnen worden opgevolgd door Condoleeza Rice, die daarmee hoger op de lijst van mogelijke presidentskandidaten voor 2008 zou komen.

Gruwel! Condi staat immers bekend als "mildly pro-choice", vóór abortus met wat mitsen en maren ten behoeve van de Republikeinse achterban.

Links Amerika blijft ondertussen enthousiast over het na Cindy en vooral Katrina herwonnen zelfvertrouwen van de Main Stream Media (MSM): CNN deed in een segment van 13 minuten over Plamegate het hele verhaal uit de doeken. Tot voor kort ondenkbaar, en dat geeft te denken.

Regeltjes en luchtkwaliteit

Luchtkwaliteit en ruimtelijke ordening klinkt niet iedereen spannend in de oren, maar het is eigenlijk een miniatuur van veel van wat er mis aan de politieke cultuur, en daarom leerzaam.

De manier waarop: op Europees niveau wordt in de afzondering van de comitologie een luchtverontreinigingsnorm in elkaar gezet. Even komt het ontwerp in de Kamer, Pronk - als minister - meldt dat het voldoen aan de norm bijzonder problematisch zal zijn, en daar blijft het bij. Alles wat uit Brussel komt is immers goed. Komt tijd, komt raad. Bijna niemand realiseert zich de consequenties, en wie dat wel doen - milieuambtenaren en -lobbyisten - houden stijf de kaken op elkaar. Publiek en politiek debat, en een afweging van inzichten en belangen, een afweging van het milieuaspect tegen andere beleidsterreinen ontbreekt.

Ongeveer een jaar geleden beginnen ineens allerlei ruimtelijke projecten te sneuvelen bij de Raad van State. Het spitsstrokenplan van Nawijn, dat Balkenende II probeerde uit te voeren, bijvoorbeeld. Naast infraplannen blijken uiteindelijk zeker 140.000 woningen en 4000 hectare bedrijventerrein zeker in de problemen te komen. De oorzaak ligt in de veelbesproken koppeling van ruimtelijke plannen aan milieubeleid. Die 'koppeling' is een eufemisme. Feitelijk is het ruimtelijke ordenings-beleid ondergeschikt aan milieu- en natuurbeleid. De ruimte voor het democratisch proces wordt steeds verder beperkt tot de marges die korenwolf en het roetdeeltje haar - op gezag van Brussel - nog toestaan.

Tot slot begint het redderen, terwijl de essentie van het probleem blijft bestaan. van Geel heeft nu een plan bedacht, waarbij via een onwaarschijnlijk ingewikkelde methode verslechteringen in de luchtkwaliteit mogen worden gecompenseerd met verbeteringen elders 'in het gebied'. Hoe groot het gebied is hangt er van af. Waarvan is niet duidelijk. Compensatie kan ook tussen gebieden. Maar soms ook niet. Wanneer wel, en wanneer niet? Verbeteringen en verslechteringen die tegen elkaar wegvallen mogen in de tijd een beetje uiteenlopen. Maar niet teveel. Hoeveel? Mysterie.
Dit alles geldt alleen voor grote bouwplannen die in een 'nationaal plan' worden ingebracht. Wat daar buiten valt lijkt aan de goden overgeleverd.
Alles bij elkaar een overcomplex plan, met eindeloze mogelijkheden tot verwarring en interpretatieverschillen, waarbij de Raad van State op onvoorspelbare wijze de knopen zal gaan doorhakken. Wie in deze situatie nog met een ruimtelijk initiatief komt, is gek.

De regering wil minder regeltjes. In die discussie gaat het over triviale zaken. De ARBO die ribbeltjes op de vloer wil tegen het uitglijden, en de Keuringsdienst van Waren die een gladde vloer wil voor het schoonmaken. De ondernemer die niet met dit soort problemen kan omgaan moet geen ondernemer worden. De echte regeltjes die economie en werkgelegenheid frustreren zijn de formaliteiten en beschermingsregimes die het politieke proces inperken. Als de politiek na ampele afweging van alle belangen en aspecten besluit de Tweede Maasvlakte aan te leggen, of een woonwijk of een spitsstrook, dan moet dan ook gewoon gebeuren.

van Geel (CDA) ook al politiek correct over 'fijn stof'

CDA'er van Geel, staatssecretaris van milieu, wil de uniek-Nederlandse koppeling tussen de Europese luchtverontreinigingsrichtlijn en de ruimtelijke ordening handhaven (NRC, 17/10). Die koppeling heeft er toe geleid dat spitsstroken, woningbouwplannen en bedrijventerreinen in vooral de Randstad onmogelijk zijn geworden. Het afbouwen van IJburg in Amsterdam bijvoorbeeld, of de Tweede Maasvlakte. Als U volgend jaar nog in de file staat, dan is dat de schuld van Europa - halve waarheid, het ligt ook aan de halfhartigheid van de Nederlandse regering zelf.

Aardig is dat binnen de PvdA juist een ontwikkeling gaande is naar afwijzing van deze politiek correctheid. Co Verdaas, Michael van der Vlis en Duco Stadig bijvoorbeeld gaan de totale stagnatie van het bouwen en ontwikkelen - indachtig de sociaal-democratische prioriteiten van wonen en werkgelegenheid - voortvarend te lijf. Zie ook mijn eerder post over dit onderwerp.

van Geel doet, net als GroenLinkser Duyvendak, alsof hier betonsocialisten in actie zijn:

"Degenen die opteren voor ontkoppelen geven uiteindelijk de absolute voorkeur aan het bouwen en ontwikkelen, en willen daarbij niet worden gehinderd door grenswaarden en harde normen die mens en milieu beschermen".

Die "harde normen" zijn een product van de ondemocratische Europese comitologie, zijn nimmer een voorwerp geweest van democratische afweging, en zijn wetenschappelijk onvoldoende onderbouwd. Het omineuze fijn stof blijkt onder meer onschuldig zeezout en zeezand te bevatten.
Feit is dat de auto's en de lucht sinds 1970 onvergelijkbaar veel schoner zijn geworden, en dat daar voortdurend nog grote vorderingen mee worden gemaakt. Katalysatoren, turbo's en intercoolers, zwavelarme brandstoffen, roetfilters, Euro-4 en Euro-5, ze hebben sensationele verbeteringen opgeleverd, en het had nog beter gekund als niet dan weer de Franse en de Italiaanse, dan weer de Duitse auto-industrie achterliep. Dáár had Europa zich op moeten richten.

van Geel maakt, in navolging van Duyvendak, drie fouten:

Milieu moet, net als alle andere prioriteiten en belangen, voorwerp zijn van afwegingen. Mensen lijden niet alleen aan fijn stof, als dat al aantoonbaar zou zijn, maar ook aan gebrek aan werk, huisvesting en mobiliteit. Milieu en natuur mogen niet middels "harde normen" buiten de democratische afweging worden geplaatst (en zeker niet als die normen ons via de Europese U-bocht worden opgelegd). Uiteindelijk moet het de democratische, politieke afweging blijven of mensen meer gebaat zijn bij een lager fijn stof gehalte of bij betere huisvesting, en of de Waddenzee een natuurgebied blijft of wordt omgetoverd tot een Formule I circuit. Als we dat beginsel loslaten komen we uit bij het standpunt van Volkert van der G. en vergelijkbare fundamentalisten die menen dat milieu, natuur en dierenwelzijn superieur zijn aan democratie en rechtsstaat.

De tweede fout is het al te serieus nemen van de Europese regelgeving. Als het kabinet er zich toe zou zetten, en dat zou ze moeten doen als gevolg van het Referendum, zou ze wetgeving kunnen bedenken die de Europese invloed zou frustreren en marginaliseren. Vastgelegd kan bijvoorbeeld worden (desnoods in de Grondwet) dat nationale wetgeving boven de Europese gaat, zoals ook in Frankrijk en Duitsland het geval is. Ooit van een Autoroute gehoord die sneuvelt door de luchtverontreinigingsrichtlijn?

De derde fout, ook van Europa, dat het zinvol is de luchtkwaliteit zelf te normeren. De lucht is een resultante van wind van zee, vanuit België, vanuit Duitsland, en - in de laatste plaats - vanuit Nederland zelf. Verbetering van de luchtkwaliteit kan alleen door regulering van de bronnen van verontreiniging. We verbieden de Rijn ook niet Lobith te passeren als de samenstelling van het water niet deugt, we zoeken naar de vervuilers.

Het is curieus dat een staatssecretaris van het CDA zich blijft voegen in de politiek correctheid. Veerman en Dekker mogen aardig opruiming in hun departement hebben gehouden, van Geel blijkbaar niet.

Opvoeding

Ik viel even in het slot van een VPRO-thema avond over opvoeding. Een moderne Nederlands-Turkse moeder wier zoon aan de ramadan ging doen. Een dochter die zichzelf een 'duurzaam bezit' noemde (van de familie, neem ik aan) en zich in doeken wikkelde.

Jonge mensen in een samenleving van vrijheid die afstand doen van hun individualiteit en autonomie.

Toen de Enola Gay de eerste atoombom had laten vallen, keek de piloot achterom en schreef daarna in zijn logboek: "My God, what have we done?"

Maar wie heeft dit gedaan?

En wat is er mogelijk als mensen zelf het licht uitdoen en kiezen voor de duisternis?

Dreiging...

We raken aan veel dingen gewend, naar het schijnt. Dit weekend zijn verschillende bewindlieden en alle fractievoorzitters voorzien van beveiliging. Dat moet een unicum zijn in de democratische wereld. (Next thing: noodtoestand?)
De AIVD klaagt er over dat ze erg veel tijd moeten besteden aan de Hofstad-groep, terwijl er nog tien tot twintig groepjes in aanleg in staat zijn aanslagen te organiseren.

Tien tot twintig. Met dat aantal is het een kwestie van tijd dat er eentje even aan de aandacht ontsnapt.

Vóór 2 november: "Eerst Staphorst, dan Mohammed"

Via - voor mij geheel nieuw - intercultureel.nl kwam ik op het Nationaal Platform tegen Racisme en Discriminatie, het NPRD, nog ingesteld door minister Roger van Boxtel onder Paars II en onder voorzitterschap van Els Borst.

Het huidige kabinet-Balkenende nam nog in 2003 een Nationaal Actieplan tegen Racisme aan, waarin dit NPRD een belangrijke rol zou moeten spelen. Ooit van gehoord?

Borst op 22 maart 2004 in Trouw (Google-cache):

"Het fundamentalisme in Nederland zelf is ook nog lang niet uitgeroeid. Op de bible belt brengen ouders hun kinderen al jarenlang in gevaar door ze niet in te enten. Ik zeg: Eerst Staphorst, dan Mohammed."

Inmiddels zijn het alleen nog wat sectarische groepjes en netwerkjes, bijvoorbeeld rond Anja Meulenbelt, die nog openlijk de term de term racisme durven gebruiken. De gelinkte teksten over het NPRD en het Actieplan zijn zo gedateerd dat ze wel een eeuw oud lijken. Toch zei Borst haar "Eerst Staphorst, dan Mohammed" nog maar anderhalf jaar geleden.

De Makkiaanse oprisping na 2/11 ten spijt, met de moord op Theo van Gogh maakte Mohammed B. ook aan deze denkwereld een einde.

Van koe tot SUV...

De discussie op de weblog van Femke Halsema naar aanleiding van een avondje doorzakken met Ayaan is nog steeds gaande en aanbevelenswaardig. Alleen wordt het wel tijd dat Femke ook eens iets terugzegt.

Politiek incorrecte lichtpuntjes bij de PvdA

Co Verdaas, woordvoerder ruimtelijke ordening van de PvdA-tweedekamerfractie, gooit vandaag de knuppel in het hoenderhok: hij wil een eind maken aan de Europese invloed op de Nederlandse planologie (NRC 13/10). Verdaas:

"We hebben ons alle beslisruimte laten ontnemen over hoe Nederland eruit zou moeten zien".

Hij sluit aan bij kritiek van wethouders als Stadig van Amsterdam die stuklopen op Europese regels voor lucht en natuurbehoud. En zegt dan dit:

"Verdaas wil de indruk wegnemen als zou hij natuur, milieu en gezondheid niet belangrijk vinden. "Maar besluiten daarover horen thuis in de politieke arena en niet bij de rechter." Hij vindt dat de Europese Commissie zich moet beperken tot het vaststellen van een "basaal stelsel van normen voor de veiligheid en de gezondheid van mensen". Europa moet wel een streng bronbeleid voeren. "Zet de techniek maar onder druk. Stel bijvoorbeeld een maximale emissie van schadelijke stoffen per auto vast"."

Het was al eerder gezegd, bijvoorbeeld door PvdA'er Wim Derksen, directeur Ruimtelijk Planbureau, maar we horen het nu voor het eerst uit parlementaire PvdA-kringen, en dit is hoe moderne linkse politiek er uit moet zien. Milieu, natuur en ruimte moeten niet op grond van Europese regels, beschermingsregimes en juridische constructies buiten de nationale democratie worden geplaatst maar onderdeel zijn van de politieke afweging.

De politiek correctheid begon dan ook bij monde van Wijnand Duyvendak onmiddellijk te loeien:

"Betonsocialisme schuift pas ontloken groen socialisme bruut opzij."

"Niet alleen wordt de inspraak een wassen neus, maar de hele rechterlijke macht wordt onder curatele gesteld. Wetgeving die milieunormen oplegt, wordt tot 2e rangswetgeving gedegradeerd. Voortaan mag de politiek op ieder moment en op basis van willekeur bouwprojecten doorzetten."

"De PvdA wil kennelijk niet langer dat moeizaam bevochten milieunormen gehandhaafd worden."

Moeizaam bevochten?

Het gaat bij de vogel- en habitatrichtlijnen en de luchtverontreinigingsrichtlijn om langs slinkse, ondemocratische wijze door ambtenaren en milieulobbyisten via de comitologie en U-bocht constructies georganiseerde Europese regelgeving die in het open, nationale politieke debat geen schijn van kans zou hebben gehad.

Duyvendak's geestverwant in de PvdA-fractie, Diederik Samsom, bleek minder aanhang in zijn eigen fractie te hebben dan hij wellicht dacht. Bij een stemming in de kamer over een motie om 50 miljoen van windenergie over te hevelen naar verstandiger zaken als sterkere dijken, stemde hij als enig lid van zijn fractie tegen.

"Dit laten we ons toch niet afpakken?"

Femke Halsema schreef een nawoord in een GroenLinkse bundel, dat enig stof deed opwaaien. Ze bespreekt dat stof op haar blog, maar de discussie die volgde ging vooral over de blote vrouw met koe, de PSP-verkiezingsposter uit 1972. Ze beschrijft een gesprek met Ayaan Hirsi Ali, die de poster aanhaalt als "icoon van het Nederland dat zij bewondert en idealiseert", en die dan simpelweg zegt: "Dit laten we ons toch niet afpakken".

Halsema verbaast zich eerst over Ayaan's aandacht voor de PSP-poster, maar later begint ze zich te ergeren:

"Uiteindelijk is Hirsi Ali niet geïnteresseerd in het gedachtegoed dat achter de poster schuilgaat, maar is het één van de vele wapenen tegen religieuze, islamitische benauwdheid. De poster is voor haar een contrapunt, niet een toekomstvisioen."

Ik schreef eerst dit als reactie:

"Ik ben zo'n PSP'er uit 1972 en ik kan je vertellen, nooit heeft iemand mijn huidige gemoedstoestand beter getroffen als Ayaan met haar "Dit laten we ons niet afpakken". No pasaran!
Het gevecht voor vrijheid is ook het gevecht tegen alles wat de autonome mens beperkt: achterlijkheid, conservatisme, benepenheid, schaamte, uit welke hoek dan ook. Dat was in 1972 zo, en dat is nu nog zo. Dát is vrijzinnigheid!"

en daarna dit:

"Het beeld van de blote vrouw met koe, en Ayaan's referentie daarnaar is juist in de huidige discussies zo krachtig omdat het de bevrijde mens symboliseert, én de strijd die in de ruwweg tien jaar daarvoor is geleverd om zo ver te kunnen komen. Vandaar het "dat laten we ons niet afpakken", door niemand niet.

Zien "wij" "jullie" als bedreiging? Tot op zekere hoogte wel, en andersom is dat blijkbaar ook zo. Anders dan je misschien zou denken is dit geen links-rechts discussie, maar een discussie tussen seculier/westers/modern en (semi-)religieus/romantisch/conservatief. Het is geen discussie tussen westers en islam, of van autochtonen versus allochtonen, maar vooral een discussie binnen de 'autochtone' cultuur zelf. Daar komt dan ook de 'bedreiging' vandaan: van confessionelen die hun kans schoon zien verloren posities terug te winnen tot multiculturalisten die de verworven vrijheden relativeren. Deze curieuze coalitie bedient zich tot mijn voortdurende verbazing bovendien onophoudelijk van scheldwoorden - Goebbels (Mak), hysterici (Halsema), Jacobijnen (van der Horst), beeldenstormers (van Ardenne), Volksnationalisten (van Doorn) en racisten (Meulenbelt), bijvoorbeeld.

Mijn eigen boosheid, bijvoorbeeld, begon niet op 2 november. De situatie na de moord op van Gogh had met het oud-Hollandse 'soepel, vastberaden en met mate' nog wel kunnen worden gered. Het echte conflict begon op 23 november, toen links zich afkeerde van de motie-van der Laan over de smalende godslastering nadat ze deze eerst nog met grote woorden had gesteund. (Marijke Vos van GL had hem zelfs mede ondertekend.) Dit was hét moment geweest om een grens te stellen aan de confessionele en romantische reactie op seculariteit, die graag even stiekum mee wilde liften op de bagagedrager van Mohammed B. Het ontbrak links echter op dat moment aan vastberadenheid.

Vandaar de sterke reacties op die poster: zij geeft bevochten vrijheid, vrijzinnigheid weer, die nu onder druk staat, zelfs van degenen die denken er de geestelijke erfgenaam van te zijn."

Terug naar Halsema's irritatie: eerst de verwondering - maakte ze die in vredesnaam maar productief - en dan toch weer het moeras van de politiek correcte ergernis. Ayaan begrijpt direct de betekenis van die poster: hij is niet, zoals Femke meent, een "toekomstvisioen" maar een verworvenheid, een verdedigingslinie in de strijd voor vrijheid - een frontlijn. Geen heilsverwachting maar een strijdperk, geen ideaal maar een monument.

We laten het ons niet afpakken.

Toch nog een keertje Anja (2)

Anja:

"Het is geen kunst voor een dominante meerderheid om alleen die waarden te beschermen die ze zelf al hebben. De werkelijke toetsteen van beschaving is of de meerderheid bereid is ook die waarden te beschermen die ze voor zichzelf niet wensen. Bijvoorbeeld dat veel migranten de belediging van hun religie ervaren als een diepe afwijzing."

Geen kunst? Het zou, bij wijze van spreken, verplicht moeten zijn zich bij het opschrijven van dit soort zinnen rekenschap te geven van de kunstenaar die door een beledigde gelovige van zijn fiets werd geschoten. Van politici en intellectuelen waarvan het leven wordt bedreigd. Dit is geen vrijblijvende discussie over trivia.

Kenmerkend voor een vast geloof is de zekerheid van het eigen gelijk. De ware gelovige heeft geen gekwetstheid nodig om zichzelf te bevestigen. En geen scheldwoorden. Niets zal Rouvoet of van der Vlies van hun stuk brengen. De gelovige die zich gekwetst of afgewezen voelt, die gaat klagen, schelden, boeken verbranden, bommen leggen of schieten is onzeker en heeft geen vrede met zichzelf. Het zijn niet zijn waarden - van intolerantie - die wij moeten beschermen.

Anja komt, op gezag van een zekere Modood, uiteindelijk tot een opmerkelijke uitspraak:

"Want andere minderheden worden wel degelijk beschermd tegen onnodige belediging. Zo is het - en terecht - tegen de wet om de holocaust te ontkennen, omdat dat de joodse overlevenden en hun nazaten onnodig kwetst in dat wat voor hen het meest heilig is. De vraag is dus waarom moslim Nederlanders niet hetzelfde recht zouden hebben op bescherming van wat voor hen het meest heilig is."

Joden krijgen wat moslims niet mogen hebben; U begrijpt, het is weer zover.

De Holocaust is geen 'heilig' godsdienstig leerstuk maar een niet te bevatten historische werkelijkheid. Het verbod op ontkenning daarvan dient ertoe ons te dwingen die gebeurtenis blijvend onder ogen te blijven zien, te blijven proberen hem toch te bevatten, om voorgoed herhaling uit te sluiten. De opvatting dat genocide vergelijkbaar is met een boek of een film waarvan de inhoud sommigen niet aanstaat is werkelijk schandelijk, en kwetsend.

Toch nog een keertje Anja

Anja schrijft over godsdienstkritiek:

"Als ik weet dat dat veel mensen tot in het diepst van hun ziel raakt, en het bovendien helemaal nergens voor nodig is, tenzij het kwetsen werkelijk een doel op zich is geworden? Wat is de functie van dergelijke opmerkingen? Toch niet om een dialoog over geloof op gang te brengen? Of alleen om te bewijzen hoe vrij we hier zijn, en hoe hoog we de vrijheid van meningsuiting in ons vaandel hebben staan?"

Ik vroeg haar:

"Gold dat ook voor Reve in 1966? Of had dat toen wel een functie?"

... en nu: Volksnationalisten!

Tot onze verbazing zijn wij - brave, vrijheidslievende burgers, aanhangers van de seculiere tolerantie - al vergeleken met Goebbels, hysterici genoemd en neo-Jacobijnse navolgers van de Terreur, en dus Beeldenstormers, en nu zijn we volgens J.J.A. van Doorn in NRC-Handelsblad (8/10) Volksnationalisten.

Om verschillende redenen, zegt van Doorn, zien we een terugkeer van nationalisme in Europa: de uitbreiding van de EU naar het Oosten kan wel eens een "curse in disguise" zijn geweest omdat ze leidt tot centrifugale krachten binnen de Unie, en de gehechtheid aan de verzorgingsstaat leidt tot een verlangen naar een sterkere nationale staat omdat de EU nu eenmaal synoniem is aan liberalisering en afbraak van de collectieve sector.

van Doorn constateert dat de Europeanen na 11 september meer aandacht gingen schenken aan de "allochtone gemeenschappen":

"Wat men aantrof, valt nog het best te omschrijven als een vorm van etnisch of volksnationalisme, wortelend in een gemeenschappelijke religie, taal en cultuur. Dominant is de collectiviteit, ondergeschikt de individuele voorkeur."

Het opvoeren van de term 'volksnationalisme' in verband met migrantengemeenschappen is hoogst merkwaardig - de dwang van het collectief is onder (delen van) vooral gemeenschappen van moslimmigranten is goed zichtbaar maar wat daar nationalistisch aan is, is een raadsel. Weinig hoofddoeken in de kleuren van de Marokkaanse vlag. Maar van Doorn gebruikt zijn constatering dan ook vooral als opstapje naar:

"(...) in tal van landen maakt zich momenteel een reactief, in eigen bodem wortelend volksnationalisme breed, dat onder autotochtonen bijval vindt en door regeringen niet zelden wordt aangemoedigd".

In eigen bodem.

Wij, de seculiere meerderheid, willen simpelweg dat mensen met een mening over straat kunnen gaan zonder bespuwd of doodgeschoten te worden, en een Europa dat democratisch georganiseerd is en zich bezig houdt met belangrijke dingen - een gezamenlijk buitenlands beleid, bijvoorbeeld - en juist niet met plaatselijke dingen als ladders en gehaktballen. En dan zijn we ineens 'in eigen bodem wortelende volksnationalisten'. Next thing: runetekens.

Wat veroorzaakt al dit ongebrip en wat verbindt Mak, Halsema, de man die Robespierre aankwam en wiens naam me even niet te binnen schiet, van Ardenne, van der Hoeven en van Doorn? Uiteindelijk gaat het om een gevecht, een achterhoedegevecht, tussen moderniteit en dus seculariteit, enerzijds, en allerlei verschijningsvormen van conservatisme, romantiek en nostalgie. Het gaat om de strijd van de Franse revolutie, de vrijheid van meningsuiting, de radicale scheiding van geloof en staat, en de democratie, tegen diegenen die terugverlangen naar 'de eeuw van mijn vader' met zijn verzuilde zekerheden, tegen wie zich beroepen op de aan de democratie superieure waarden van de 'natuur', en tegen hen met een vaag verlangen naar de terugkeer van het Heilige Roomse Rijk als antwoord op verwarrende tijden.

Moderniteit tegenover weemoed. Er werd een Wereldoorlog over uitgevochten, en nog is het niet voorbij.

Is er hoop voor Femke? Zeker. Links mag dan nog met regelmaat vastlopen in natuurromantiek en cultuurrelativisme, maar de godsdienstige component van de weemoed - uiteindelijk het essentiële bindmiddel van dit wereldbeeld - ontbreekt ter linkerzijde, en daarom zal seculariteit en moderniteit - vrijzinnigheid - het winnen van pré-democratisch verlangen. Maar niet eerder dan het moment dat een definitieve keuze onontkoombaar is.

Samsom blijft vastzitten in politiek correctheid

Politiek correctheid - het negeren van feiten ten gunste van politieke dogma's - is nog steeds springlevend in de Partij van de Arbeid. Vanochtend kwam Diederik Samsom tijdens het ontbijt vertellen dat er hoop voor hem gloorde: als de procedures voor gaswinning onder het Wad langer duren dan deze kabinetsperiode kan de PvdA het gaswinplan alsnog torpederen. Hij keek er erg blij bij.

Wetenschappelijk staat al jaren vast dat waddengaswinning geen kwaad kan. Wouter van Dieren leverde een huzarenstukje door de ingegraven standpunten in beweging te krijgen: het gas mocht er uit en er zou uit de opbrengsten een enorm bedrag voor "verbetering" van de waddennatuur beschikbaar komen. Je kan je afvragen hoe natuurlijk natuur is als deze door mensenhand met euro's kan worden verbeterd, maar dit terzijde.

Samsom wil nu weer terug naar af en heel veel geld waarmee zinvolle dingen kunnen worden bekostigd - en dat linkse meerderheidskabinet gaat heel veel geld nodig hebben! - in de grond laten zitten, zonder onderbouwing, op basis van een geloof. Het is een omen dat links nog geen begin heeft van een beleid dat natuur en milieu recht doet zonder de ruimtelijke en economische ontwikkeling de rug te breken - een enkele roepende in de PvdA-woestijn daargelaten.

Het kabinet-Balkenende is in grote lijnen een ramp, onder meer vanwege hun eigen politiek correcte opvatting dat economisch krimpbeleid goed is voor de economie. Dat klopte in de jaren '80 niet, en faalt nu opnieuw. Maar minder zichtbaar en beslist positief is het beleid van Dekker (VROM) en Veerman (LNV). Dekker vond de 'ontwikkelingsplanologie' uit, als alternatief voor de rode contouren en de stapels beschermingsregimes die het landelijk gebied hadden geteisterd, waardoor nu allerlei frisse initiatieven en verrassende combinaties het leven zien. Grindwinning met natuur, waterberging met drijvende kassen, bijvoorbeeld. Veerman ging nog onopvallender maar effectiever te werk en sloopte de hele wereldvreemde natuurmafia die het departement in de jaren '90, onder Brinkhorst, had overgenomen. Natuur- en landschapsbeleid gaan terug naar de provincies, die veel dichter bij de werkelijkheid staan, en veel natuurbeheer gaat naar boeren die dat veel goedkoper doen dan de (quasi-) ambtenaren van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. De zwaar verambtelijkte milieuclubs missen inmiddels hun directe lijntjes naar geestverwante Rijksambtenaren die voorheen op verzoek en per omgaande alles op lokaal niveau de nek omdraaiden, en klagen steen en been.

De PvdA zou er goed aan doen de resultaten van Dekker en Veerman stilzwijgend over te nemen, en voort te bouwen op een veel praktischer, goedkoper beleid waarin met veel minder regels en meer alledaags vernuft ruimte en natuur uiteindelijk beter gediend kunnen worden. Voorlopig - zie Samsom - wil men echter terug naar de politiek correcte verstikking van Paars II.

Bot weg

Of het nu een verspreking was, of een proefballon die de weg moest voorbereiden voor een terugkeer van Nederland in de traditie van het internationaal recht, het Handvest en de erfenis van Roosevelt, het debatje naar aanleiding van de uitlatingen van minister Bot liep uit op een jammerlijk politiek spel waarin CDA en VVD de rijen probeerde te sluiten, D'66 - geen deel van Balkenende I en dus niet gebonden aan het toenmalige mallote kabinetsstandpunt - mooi een progressief geluidje kon laten horen, en de oppositie de zaak zonder tegenstand kon opjuinen.

We hoorden weer eens dat Nederland de oorlog tegen Irak politiek gesteund had omdat Saddam geen of onvoldoende antwoord had gegeven op schriftelijke vragen. Het niet behoorlijk antwoord geven op schriftelijke vragen als casus belli, dat biedt perspectieven voor de Kamerleden zelf als ze door bewindslieden of ambtenaren met de befaamde "Kluit In Riet" worden afgescheept.

Koenders, PvdA, maakte goede sier met een 'we hebben het altijd al gezegd', en kwam daarmee weg, terwijl zijn partij zelf bij het begin van de invasie een buitengewoon lamlendig standpunt innam: 'nu de oorlog is begonnen, hopen we dat de Amerikanen winnen'. In plaats van: de Veiligheidsraad heeft onvoldoende aanwijzingen gevonden voor een preventieve oorlog, dus is de invasie illegaal, en dus zijn we tegen. De PvdA wilde destijds graag met het CDA gaan regeren, vandaar.

Het had Balkenende gesierd als hij ook maar een minimale opening had gemaakt naar een Nederlandse terugkeer naar de waarden van Old Europe: multilateralisme, de internationale rechtsorde, de Geneefse conventies, de Four Freedoms, het optimisme van de eerste jaren na WO II.

Het had de Partij van de Arbeid gesierd als men statesmenlike de oorspronkelijke halfhartigheid over de oorlog had teruggenomen.

'The whole thing may blow up in our face', zeiden sommige Britse officieren bij de aanvang van de oorlog, en nooit werd de toekomst zo letterlijk voorspeld. Israel had een half jaar na de invasie door dat het spel mislukt was, dat de oorlog als breekijzer voor liberalisme en democratie in de regio had gefaald: Sharon en Peres kozen vervolgens eieren voor hun geld: terugtrekking uit Gaza en isolement achter de 8-meter hoge Muur.

Waarom kan de Haagse politiek niet een begin van visie op de wereldpolitiek ontwikkelen, in plaats van onnozele binnenlandse coalitiebelangen of het scoren van oppositiepuntjes voorop te stellen?

Bot met ons?

Minister Bot sprak even als diplomaat, niet als politicus, toen hij zei dat wellicht, achteraf, de oorlog tegen Irak niet zo verstandig was geweest.
Hij moest geheel en al door het stof. Bij nader inzien steunde hij geheel en al het kabinetsbeleid, dat op zijn beurt de Amerikanen had gesteund.

Echt wel.

Ondertussen is het iedereen behalve Leon de Winter wel duidelijk dat de invasie in Irak illegaal was, een kolossaal debacle dat tienduizenden levens heeft gekost, dat de 'stockpiles of weapons of mass destruction' van Condi Rice niet bestonden, dat Irak van seculiere staat tot een islamitische staat verworden is, en bovendien tot het grootste terroristenpraktikum ter wereld.

Als de al Zarqawi's daar klaar zijn, komen ze onze kant op, met dank aan Bush, Blair en Balkenende.

Over hoe het zover kwam schreeft Independent-correspondent Robert Fisk een boek, waaruit deze voorpublicatie. Eén origineel inzicht hieruit. Een aantal pro-Israel scribenten waren enthousiast over de komende oorlog tegen Irak (olie! water uit de Tigris!) en beschuldigden Europese opposanten tegen militair ingrijpen maar meteen van anti-semitisme. Vervolgens:

"The slur of "anti-Semitism" also lay behind Rumsfeld's insulting remarks about "old Europe". He was talking about the "old" Germany of Nazism and the "old" France of collaboration. But the France and Germany that opposed this war were the "new" Europe, the continent that refused, ever again, to slaughter the innocent. It was Rumsfeld and Bush who represented the "old" America; not the " new" America of freedom, the America of F D Roosevelt."

Het had de politiek bijzonder gesierd als men Bot's toch zo bijzonder voorzichtige opmerkingen had gesteund: inderdaad, we hebben ons vergist, de Veiligheidsraad had gelijk, we hadden ons moeten houden aan het Handvest van de Verenigde Naties, dat geesteskind van Roosevelt.

Hart Brein Leren (2)

Het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum, APS, dat afgelopen maandag door Arjen Rienks in de Volkskrant werd beschuldigd van een nepwetenschappelijke onderbouwing van Het Nieuwe Leren, reageert vandaag bij monde van haar directeur, mevrouw Ingrid Verheggen.
Nu had Verheggen zich uit de situatie kunnen redden door te zeggen dat al die artikelen over Hart Brein Leren, HeartMath en aanverwante kwakzalverij door een al te ijverige medewerker in tijdelijke dienst, of zelfs een uitzendkracht op de APS-website was gezet, maar dat het APS natuurlijk zelf een heel serieuze klup is, enzovoort.
Dat deed ze niet, ze noemt zelfs Hart Brein of aanverwant in het geheel niet en neemt er dus ook geen afstand van. We moeten dus aannemen dat Rienks hier de spijker op zijn kop heeft geslagen.

Merkwaardig genoeg blijft enig rumoer vanuit de blauwe zetels van het parlement geheel en al uit. Interessert het de politiek niet dat onderwijsmiljarden worden verknoeid op basis van esoterisch bijgeloof?

Leren leren, of toch gewoon leren door te leren?

Hieronder zeg ik iets over het wonderbaarlijke fenomeen van het Hart Brein Leren.

De meer bekende onderbouwing van het Nieuwe Leren, het leren leren in plaats van iets inhoudelijks te leren, berust op twee eenvoudige misverstanden.

Ten eerste is daar de ongeveer een halve eeuw oude gedachte van de éducation permanente. Kennis veroudert zo snel, dat het geen zin heeft iets feitelijk te leren. Kennis is toch al achterhaald als de schooldeuren achter ons sluiten. Dat is onjuist. Schoolkennis, basiskennis veroudert nauwelijks. De biologie, de wiskunde, het Frans, Engels en Duits, zoals mijn dochter dat nu op de middelbare school onderwezen krijgt, verschilt in niets van wat ik veertig jaar geleden op de HBS kreeg aangeboden. De tweezaadlobbigen, de present continuous, de passé composé en de twee vergelijkingen met twee onbekenden, Lodewijk XIV met zijn absolutisme, het holoceen en het pleistoceen, ze zijn geen haar veranderd.

Het tweede, meer fundamentele misverstand, is dat je kunt leren leren, zonder feitelijk iets te leren. Wie echter goed Frans leert, kan daarna makkelijker Spaans leren. Wie echt psychologie leert, heeft het daarna een stuk makkelijker met sociologie. Wie zich door een flink stuk wiskunde heenworstelt, heeft daarna voorgoed analytisch en abstract denkvermogen. En wie historisch onderzoek doet, leert redeneren voor het leven. Het is, met andere woorden, onmogelijk een taal te leren leren zonder feitelijk een echte taal te leren, abstract te leren denken zonder feitelijk wiskunde of filosofie te doen, of sociaal-wetenschappelijk te leren denken zonder een feitelijke sociale wetenschap te leren. Competenties worden geleerd door te bijten in echte inhoud, in echte systematische vakkenis, onderwezen en begeleid door kenners, docenten die de student op zijn pad voorgingen.
Dat wil niet zeggen dat de feitelijk geleerde kennis blijft hangen. Weinigen zullen zich de complete indeling van het dierenrijk herinneren, of de diverse functies van de maag, maar wat blijft is de competentie een uitgebreide taxonomie van wat dan ook tot zich te nemen. Wat Lodewijk XIV bewoog weten we niet meer zo, maar dat geschiedenis kan worden bekeken in termen van machtsverhoudingen tussen maatschappelijke groeperingen, tussen landen, in termen van ontwikkeling van staat en natie, dat blijft.

En dat leer je niet door te Googelen in een groepje met een coach die af en toe komt kijken hoe het gaat.

Hart Brein Leren. Of toch Intelligent Design?

Wie dacht dat de wereld gek was geworden, krijgt helemaal gelijk.

De laatste weken stelt Martin Sommer in de Volkskrant het "Nieuwe Leren" aan de kaak. Dit verschijnsel teistert vooral het hedendaagse HBO-"onderwijs". Het komt er op neer dat leerlingen/studenten niet meer les krijgen van een vakbewame docent maar in groepjes dingen doen (met Google), af en toe begeleid door een "coach" die van het vak in kwestie niks afweet maar alleen een cursusje heeft gedaan in "coaching".

Zulks in het kader van de versterking van onze kenniseconomie.

Het Nieuwe Leren berust op een paar fundamentele denkfouten, maar daarover later meer.

Vanochtend schreef Arjen Rienks in de Volkskrant een stuk dat tot tientallen kamervragen zou moeten leiden. Volgens Rienks is de motor, de centrale denktank, van het Nieuwe Leren het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum. Het APS baseert zich op gedachten van het Heart Math Institute uit Californië:

"De hart-brein communicatie kan als volgt beschreven worden: het elektrisch veld van het hart is krachtig en een coherent patroon van het hartritme kan de coherentie van het hersenritme (EEG) beïnvloeden. Het hart zendt elektrische informatie over de emotionele staat (in de vorm van een al dan niet coherent patroon) naar de hersenstam, waar de informatie via de intralaminaire kern van de thalamus in de perirhinale regio in de buurt van de amygdala komt. Vanuit deze regio is er een directe verbinding met de frontale kwabben van de cortex. Het intralaminaire complex kan dienen als een focus om emotionele processen te relateren aan cognitieve processen, zowel in de vroege kinderjaren als op latere leeftijd."

Het is maar dat U het weet.

Voelt U zich wat depressief, beetje down? Wel, grasduin een uurtje door enkele van deze artikelen en U komt niet meer bij van het lachen. Youp is er niks bij.

Even serieus.

De sociaal-democratie wordt nogal eens, vooral door wat oudere onderwijzers en leraren, verweten ons onderwijsstelsel om zeep te hebben geholpen. Dat is niet helemaal terecht, de meeste schuld ligt gewoon bij rechtse onderwijsministers als Pais en Deetman, met op de achtergrond hun even rechtse ministers van Financiën, maar bij tijd en wijle hebben uit verkeerd begrepen onderwijskundig idealisme de Wallage's en Zunderdorpen wel degelijk hun verwoestende steentje bijgedragen. WSNS, VMBO, Studiehuis, noem maar op.

Dat alles háált het niet bij het Nieuwe Leren, en de pseudo-wetenschappelijke, homeopathische, kwakzalverige en alchemistische hutspot die het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum als onderbouwing daarbij aanlevert. Dat deze aanpak tot bloei komt onder een minister die zich inzet voor Intelligent Design verbaast evenmin.

Islam(-isme) voor beginners

Bram de Swaan plaatst, in de Volkskrant van vandaag (1/10: "Extremisten zijn bang voor vrouwen") de hedendaagse "botsing der beschavingen" in het licht van de strijd tussen de geslachten. In het Westen is die strijd grotendeels gestreden en geëindigd in gelijkheid van mannen en vrouwen. Onderwijs heeft daar een doorslaggevende rol in gespeeld. Binnen de geïmporteerde culturen vigeren nog waardenstelsels uit agrarische samenlevingen, dat geeft spanningen en aanleiding tot extremisme.

Enkele citaten:

"Het religieus geïnspireerd radicalisme wordt allereerst gevoed door de angst van mannen om hun machtspositie over vrouwen te verliezen. Uiteraard knoopt de extreme vrouwvijandigheid van de islamisten aan bij overgeleverde tradities. De Taliban, die zich vrijelijk konden uitleven, waren daarvan het meest uitzinnige voorbeeld. Maar overeenkomstige praktijken en opvattingen bestaan in vrijwel alle overwegend agrarische, pre-industriële samenlevingen, maar daar zijn ze meestal wat milder.
Al vertellen de mensen hier in het Westen, in Nederland, elkaar graag hoe de zeden steeds losser worden, hoe de waarden en normen nu met het oud vuil meegaan, daar is niet veel van aan. In zeker opzicht worden de zeden nog steeds strenger. Dat geldt voor de verwerping van gewelddadigheid. Het geldt evenzeer voor de afwijzing van alle zelfverheffing, van het triomfantelijk superioriteitsvertoon van mensen boven hun medemensen".

Oftwel: het civilisatieproces (ook hier).

De Swaan beschrijft hoe onderwijs zich op alle continenten heeft uitgebreid en de positie van vrouwen heeft versterkt, en hoe religieus reveil "(...) is ingegeven door angst en wrok tegen jonge vrouwen die een sterkere positie hebben verworven, om te beginnen op school."

"In bijna alle ontwikkelingslanden proberen mannen onder een religieuze dekmantel vrouwen terug te drukken in de onderworpenheid.
In de westerse immigratielanden voltrekt zich een overeenkomstig proces. Kinderen in gezinnen die afkomstig zijn uit een landelijke omgeving groeien op in een grootstedelijk milieu waar de school centraal staat. Voor jongens geldt daar precies hetzelfde regiem als voor meisjes. Vader predikt nog het patriarchaal verschil, moeder is nooit naar school geweest. Maar buitenshuis krijgen de kinderen vooral te maken met vrouwen in gezagsposities. (...) In deze vergaand gefeminiseerde verzorgingsmaatschappij moeten jongens en mannen uit een immigrantenmilieu zich zien te handhaven. Als het ze al lukt hun handen thuis te houden, grijpen ze bij gebrek aan enig ander machtsmiddel dan maar naar de koran. De botsing der beschavingen is in feite een strijd tussen de geslachten".

En een strijd tussen verleden en heden.

Het blijft een uitdaging die strijd te voeren zonder de waarden van de seculiere, feminiene tolerantie - die immers repressie en geweld afwijst - uit het oog te verliezen. Het is eenvoudig te constateren dat de genoeg-is-genoeg benadering, waarin de immigrantengemeenschappen als misdeeld slachtoffer worden gezien het bij het verkeerde eind hebben. Moeilijker is de - absoluut essentiële - strijd tegen religieuze en culturele achterlijkheid te voeren zonder ons van gehele gemeenschappen te vervreemden.

de Swaan wijst op de emancipatorische effecten van onderwijs. In het verlengde daarvan lijkt het Franse hoofddoekenverbod op scholen een mooi voorbeeld van symboolwetgeving, in de goede zin van het woord: het symbool van het van huis uit meegenomen patriarchaat wordt niet toegestaan in de gefeminiseerde institutie bij uitstek. De meisjes leren meteen dat ze vrouwelijkheid niet onder stoelen of banken hoeven te steken, en de jongens dat hun zusters in deze samenleving niet tot onderdanigheid kunnen worden gedwongen.
Uit de moeiteloze invoering van het verbod op hoofddoeken op de Franse scholen kan worden afgeleid dat de meisjes er au fond geen bezwaar tegen hadden, en zich - misschien nog wat onbewust - zelfs gesteund voelen in hun emancipatie.