Leren leren, of toch gewoon leren door te leren?

Hieronder zeg ik iets over het wonderbaarlijke fenomeen van het Hart Brein Leren.

De meer bekende onderbouwing van het Nieuwe Leren, het leren leren in plaats van iets inhoudelijks te leren, berust op twee eenvoudige misverstanden.

Ten eerste is daar de ongeveer een halve eeuw oude gedachte van de éducation permanente. Kennis veroudert zo snel, dat het geen zin heeft iets feitelijk te leren. Kennis is toch al achterhaald als de schooldeuren achter ons sluiten. Dat is onjuist. Schoolkennis, basiskennis veroudert nauwelijks. De biologie, de wiskunde, het Frans, Engels en Duits, zoals mijn dochter dat nu op de middelbare school onderwezen krijgt, verschilt in niets van wat ik veertig jaar geleden op de HBS kreeg aangeboden. De tweezaadlobbigen, de present continuous, de passé composé en de twee vergelijkingen met twee onbekenden, Lodewijk XIV met zijn absolutisme, het holoceen en het pleistoceen, ze zijn geen haar veranderd.

Het tweede, meer fundamentele misverstand, is dat je kunt leren leren, zonder feitelijk iets te leren. Wie echter goed Frans leert, kan daarna makkelijker Spaans leren. Wie echt psychologie leert, heeft het daarna een stuk makkelijker met sociologie. Wie zich door een flink stuk wiskunde heenworstelt, heeft daarna voorgoed analytisch en abstract denkvermogen. En wie historisch onderzoek doet, leert redeneren voor het leven. Het is, met andere woorden, onmogelijk een taal te leren leren zonder feitelijk een echte taal te leren, abstract te leren denken zonder feitelijk wiskunde of filosofie te doen, of sociaal-wetenschappelijk te leren denken zonder een feitelijke sociale wetenschap te leren. Competenties worden geleerd door te bijten in echte inhoud, in echte systematische vakkenis, onderwezen en begeleid door kenners, docenten die de student op zijn pad voorgingen.
Dat wil niet zeggen dat de feitelijk geleerde kennis blijft hangen. Weinigen zullen zich de complete indeling van het dierenrijk herinneren, of de diverse functies van de maag, maar wat blijft is de competentie een uitgebreide taxonomie van wat dan ook tot zich te nemen. Wat Lodewijk XIV bewoog weten we niet meer zo, maar dat geschiedenis kan worden bekeken in termen van machtsverhoudingen tussen maatschappelijke groeperingen, tussen landen, in termen van ontwikkeling van staat en natie, dat blijft.

En dat leer je niet door te Googelen in een groepje met een coach die af en toe komt kijken hoe het gaat.